Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugünkü Türkçe dersimizde çok eğlenceli ve düşündürücü bir etkinliğimiz var. Birlikte kelimeleri bulacak, anlamlarını öğrenecek ve doğru yerlerine yerleştireceğiz. Tıpkı bir bulmaca gibi düşünebiliriz. Hazır mısınız?
Görseldeki etkinliğimizde, önce karışık harflerden oluşan kelimeleri bulmamız, sonra da bu kelimelerin anlamlarını okuyup doğru kutucuklara yazmamız isteniyor.
Adım 1: Karışık harflerden anlamlı kelimeler oluşturma.
Önce, terazi üzerindeki karışık harflerden anlamlı kelimeler oluşturalım. Bazı harfler birbirine karışmış, onları düzeltmemiz gerekiyor:
- selkişi kelimesinin harflerini düzenlersek kişisel kelimesini buluruz.
- dirkemen kelimesinin harflerini düzenlersek direnmek kelimesini buluruz.
- tişfetmü kelimesinin harflerini düzenlersek müfettiş kelimesini buluruz.
- letada kelimesinin harflerini düzenlersek adalet kelimesini buluruz.
- liadye kelimesinin harflerini düzenlersek adliye kelimesini buluruz.
- nıtak kelimesinin harflerini düzenlersek kanıt kelimesini buluruz.
Gördüğünüz gibi, salya kelimesi karışık değil, zaten doğru yazılmış. Ama bizden karışık harflerden kelime oluşturmamız isteniyor. Bu yüzden bu kelimeyi bu etkinlikte kullanmayacağız. Ayrıca giyar kelimesi de üzeri çizilmiş, bu da bize bu kelimeyi kullanmayacağımızı gösteriyor.
Şimdi bulduğumuz bu kelimeleri (kişisel, direnmek, müfettiş, adalet, adliye, kanıt) aşağıdaki tanımlarla eşleştirelim.
Adım 2: Kelimeleri anlamlarıyla eşleştirme.
1. Soru: Yasalara göre mahkemece bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karar.
Bu sorunun cevabı zaten örnek olarak verilmişti. Bir mahkemede, bir olayla ilgili tüm durumlar incelenir ve sonunda bir karar verilir. İşte bu karara yargı denir.
Sonuç: yargı
2. Soru: Yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kullanılmasının sağlanması.
Sevgili çocuklar, herkesin yasalar önünde eşit olması, haklarının korunması ve herkesin bu hakları özgürce kullanabilmesi çok önemlidir. İşte bu durumu sağlayan şeye adalet deriz. Adalet, haksızlıkları önler ve eşitliği sağlar.
Sonuç: adalet
3. Soru: Kişi ile ilgili, kişiye ilişkin, kişinin kendi malı olan, şahsi.
Bu tanım, bir şeye sadece bir kişiye ait olduğunu veya sadece o kişiyle ilgili olduğunu anlatıyor. Örneğin, “Bu benim kişisel eşyamdır” deriz, yani sadece bana aittir. Bu kelime kişisel‘dir.
Sonuç: kişisel
4. Soru: Herhangi bir düşüncede, bir istekte veya bir durumda ayak diremek, inat etmek, ısrar etmek.
Bir konuda kararlı olmak, vazgeçmemek, bir şeye karşı durmak anlamına gelir. Örneğin, “Haksızlığa karşı direnmek gerekir” deriz. Bu kelime direnmek‘tir.
Sonuç: direnmek
5. Soru: Bir şeyin doğruluğu, gerçekliği konusunda kanaat verici belge, delil.
Bir olayın ya da durumun doğru olduğunu gösteren, bizi ikna eden bilgiye, belgeye veya işarete kanıt deriz. Örneğin, bir suçun işlendiğini gösteren bir fotoğraf bir kanıttır.
Sonuç: kanıt
6. Soru: Denetmen.
Bir yerde yapılan işleri, kurallara uygun olup olmadığını kontrol eden, denetleyen kişiye denetmen denir. Bu kelimenin eş anlamlısı ise müfettiş‘tir.
Sonuç: müfettiş
7. Soru: Yasanın, dinin ve kamu vicdanının doğru bulduğu, yasalara uygun.
Sevgili çocuklar, bu tanım, bir şeyin hem yasalara uygun olduğunu hem de insanların genel olarak doğru ve ahlaklı bulduğu bir durumu ifade eder. Ancak bizim bulduğumuz kelimeler arasında bu tanıma tam olarak uyan bir kelime kalmadı. Bu tanım daha çok “hak” veya “meşru” gibi kelimelerin anlamını taşır. Elimizdeki kelimelerin hepsini diğer kutucuklara yerleştirdiğimiz için, bu kutucuğu şimdilik boş bırakıyoruz.
Sonuç: Boş bırakılacaktır.
8. Soru: Hukuk ve adalet işlerini gören devlet kuruluşları.
Mahkemelerin, savcılıkların bulunduğu, insanların hak aramak için gittiği ve adalet işlerinin yürütüldüğü devlet kurumlarına adliye denir. Burası, adaletin dağıtıldığı yerdir.
Sonuç: adliye