Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün size gönderdiğim bu görseldeki etkinlikleri beraber inceleyelim ve neler yapmamız gerektiğini adım adım öğrenelim. Hazırsanız başlayalım!
1. Etkinlik: Okumanızı aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte sizden bir metin okuduktan sonra kendi okumanızı değerlendirmeniz isteniyor. Yani, okurken nelere dikkat ettiniz, neleri iyi yaptınız, neleri daha iyi yapabilirsiniz diye düşünmenizi bekliyoruz. Hadi her maddeye tek tek bakalım:
Adım 1: Her bir ölçütü dikkatlice oku.
- Akıcı bir biçimde okudum.
Akıcı okumak demek, takılmadan, duraksamadan, kelimeleri ve cümleleri doğru vurgu ve tonlamayla okumak demektir. Sanki bir su gibi akıp gidiyor muydunuz okurken? Yoksa kelimelerde takılıyor, duraklıyor muydunuz? Eğer akıcı okuduysan “Evet”, zorlandıysan “Hayır” işaretleyebilirsin.
- Dudaklarımı kıpırdatmadan gözlerimle takip ederek okudum.
İyi bir okuyucu, dudaklarını kıpırdatmadan, sadece gözleriyle kelimeleri takip eder. Bu, daha hızlı ve sessiz okumanı sağlar. Eğer sen de böyle okuduysan “Evet”, dudakların oynuyorsa “Hayır” işaretle.
- Noktalama işaretlerine dikkat ettim.
Noktalama işaretleri (nokta, virgül, soru işareti, ünlem işareti gibi) bize nerede duracağımızı, nerede nefes alacağımızı, hangi cümleyi soru sorar gibi ya da şaşırarak okuyacağımızı gösterir. Onlara dikkat ederek okuduysan “Evet”, etmediysen “Hayır” de.
- Kelimeleri doğru telaffuz ettim.
Telaffuz, kelimeleri doğru seslerle, doğru bir şekilde söylemek demektir. Örneğin, “kitap” kelimesini “kitap” diye mi söyledin, yoksa farklı mı? Eğer kelimeleri doğru bir şekilde okuduysan “Evet”, bazılarında zorlandıysan “Hayır” işaretleyebilirsin.
- Türün özelliklerine uygun okudum.
Her metnin bir türü vardır. Örneğin, bir masalı farklı, bir haberi farklı, bir şiiri farklı okuruz. Eğer okuduğun metin bir şiirse daha duygusal, bir haberse daha bilgilendirici bir tonda okumuş olman gerekir. Metnin türüne göre okuma şeklini ayarladıysan “Evet”, ayarlamadıysan “Hayır” işaretle.
- Okuma esnasında anlamını bilmediğim kelimelerin anlamlarını cümleden hareketle tahmin ettim.
Bazen okurken bilmediğimiz kelimelerle karşılaşırız. Ama iyi bir okuyucu, o kelimenin geçtiği cümlenin tamamına bakarak kelimenin ne anlama gelebileceğini tahmin etmeye çalışır. Bunu yapabildiysen “Evet”, yapamadıysan “Hayır” de.
- Okumamın sonunda metnin konusunu ve ana fikrini belirledim.
Bir metni okuduktan sonra, o metnin ne hakkında olduğunu (konusu) ve yazarın bize asıl ne anlatmak istediğini (ana fikri) anlamamız çok önemlidir. Eğer okuman bittikten sonra metnin konusunu ve ana fikrini söyleyebiliyorsan “Evet”, söyleyemiyorsan “Hayır” işaretle.
- Okumayla ilgili eksiklikleriniz varsa bunları gidermek için çalışmalar yapınız. Bu konuda öğretmeninizin yönlendirmesine dikkat ediniz.
Bu madde, eğer yukarıdaki sorulardan bazılarına “Hayır” dediysen, o konularda daha çok pratik yapman gerektiğini söylüyor. Hangi konuda yardıma ihtiyacın varsa ben sana seve seve yardımcı olurum, merak etme!
2. Etkinlik: Aşağıda kuralları verilen oyunu sınıfta oynayınız.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte ise bir kelime oyunu oynamamız isteniyor. Bu oyun hem eğlenceli hem de yeni kelimeler öğrenmemizi sağlayacak!
Adım 1: Oyunun kurallarını anlayalım.
Oyunun kuralları şöyle:
- Önce tahtaya büyük bir daire çizeceğiz.
- Sonra bu daireyi dilimlere ayıracağız, tıpkı bir pasta dilimi gibi.
- Yukarıda verilen kelimeleri ve kelime gruplarını bu dilimlerin içine yazacağız. Kelimeleri dilimlerin içine sığacak büyüklükte yazmaya dikkat edeceğiz.
- İkişerli gruplara ayrılacağız. Yani her grupta iki kişi olacak.
- Öğretmeniniz, yani ben, tahtaya gelip “Çarkı çevirmek” ya da “Anlamı tahmin etmek” görevlerinden birini seçeceğim.
- Eğer “Çarkı çevirmek” görevi seçilirse, bir arkadaşımız sırtı bize dönük duracak. Diğer arkadaşımız işaret parmağıyla çarkın üzerinde hızlıca çevirecek.
- Çarkı çeviren arkadaşımız “Dur.” dediğinde, işaret parmağının üzerinde olduğu kelimeyi söyleyecek.
- Sırtı dönük olan arkadaşımız bu kelimenin anlamını tahmin etmeye çalışacak.
- En çok kelimenin anlamını doğru tahmin eden grup oyunu kazanacak.
- Tahminlerinizi, kelimenin sözlükteki gerçek anlamıyla karşılaştırarak kontrol edeceğiz.
- Son olarak, oyunda anlamını öğrendiğimiz tüm kelimeleri kendi sözlüğümüze yazacağız.
Adım 2: Oyunda kullanacağımız kelimelerin anlamlarını öğrenelim.
Bu oyunun en önemli kısmı, kelimelerin anlamlarını bilmek veya tahmin etmektir. Hadi, oyunda geçecek kelimelerin anlamlarına birlikte bakalım:
- eskici:
Eski ve kullanılmış eşyaları alıp satan kişiye eskici denir. Eskici amcalar bazen mahallemizden geçerken “Eskici!” diye bağırırlar.
- gırtlak:
Gırtlak, boğazımızın içinde, ses tellerimizin bulunduğu yerdir. Konuşmamızı ve şarkı söylememizi sağlayan önemli bir organımızdır.
- komşu:
Komşu, evimizden ya da iş yerimizden yakın olan, yanımızda oturan ya da çalışan kişiye denir. İyi komşuluk ilişkileri çok önemlidir.
- köşk:
Köşk, genellikle büyük bahçesi olan, gösterişli ve şık bir evdir. Eskiden zengin ailelerin yaşadığı büyük evlere köşk derlermiş.
- hesap:
Hesap kelimesinin birden fazla anlamı vardır. Birincisi, matematiksel işlemler yapmak; ikincisi, bir şeyin sonucunu veya değerini bulmak; üçüncüsü ise bir yerde yediğimiz, içtiğimiz şeylerin toplam ücretidir.
- coşmak:
Coşmak, çok sevinmek, heyecanlanmak, aşırı neşelenmek demektir. Örneğin, bir maçı kazanınca taraftarlar coşar.
- özen:
Özen, bir işi yaparken dikkatli ve titiz olmak, önem vermek demektir. Örneğin, bir resim yaparken çok özen gösteririz.
- bodrum:
Bodrum, bir binanın zemin katının altında kalan, genellikle eşya deposu veya kiler olarak kullanılan bölümüdür.
- ayrımında olmak:
Ayrımında olmak, bir şeyin farkında olmak, bir şeyi anlamak demektir. Örneğin, bir hatanın ayrımında olmak, o hatayı fark etmek demektir.
- para babası:
Para babası, çok zengin, parası çok olan kişilere denir. Genellikle büyük işler yapan, eli bol insanlardır.
- kuşku:
Kuşku, bir şeyin doğru olup olmadığına dair duyulan şüphe, güvensizliktir. Bir şeye tam olarak inanmamak durumudur.
- efendi:
Efendi kelimesi de farklı anlamlara gelebilir. Kibar, görgülü, saygılı erkekler için kullanılır. Bazen de eski zamanlarda beylere, ağalara hitap ederken kullanılırmış.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, kelimelerin anlamlarını öğrenmek hem oyun oynamamızı kolaylaştıracak hem de Türkçe bilgimizi artıracak. Bu kelimeleri kendi sözlüğünüze yazmayı unutmayın!