Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle çok önemli bir konuya, kısaltmaların doğru kullanımına bakacağız. Hem cümlelerde kısaltmaların nasıl yazıldığını kontrol edeceğiz hem de bazı kısaltmaların açılımlarını öğreneceğiz. Haydi, dikkatlice okuyun ve benimle birlikte öğrenin!
11. Aşağıdaki cümlelerde bazı kelimelerin ve kurumların kısaltmaları kullanılmıştır. Kısaltmaların doğru kullanıldığı cümlelerin sonundaki kutucuğa “D”, yanlış kullanıldığı cümlelerin sonundaki kutucuklara ise “Y” yazınız.
Sevgili çocuklar, kısaltmalar günlük hayatımızda çok işimize yarar. Ama onları doğru kullanmak da çok önemlidir. Şimdi her cümleyi tek tek inceleyelim ve kısaltmanın doğru mu, yanlış mı kullanıldığına bakalım:
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
T.B.M.M.’ye düzenlenen geziye ben de gelmek istiyorum.
Çözüm:
Burada “T.B.M.M.” bir kurum adının kısaltmasıdır. Kurum adlarının kısaltmalarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna göre ek getirilir. “T.B.M.M.” kısaltması “Türkiye Büyük Millet Meclisi” olarak açılır ama ek getirilirken harf harf okunur: “Te-Be-Me-Me’ye”. Bu cümlede de kısaltmaya gelen “-ye” eki doğru bir şekilde kesme işaretiyle ayrılmış. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
Gazete, dergi vb. ürünleri marketimizde bulabilirsiniz.
Çözüm:
“Vb.” kısaltması “ve benzeri” anlamına gelir. Bu tür kısaltmaların sonuna nokta konulur. Cümlede de “vb.” kısaltması doğru bir şekilde kullanılmış ve sonuna nokta konulmuş. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
Manavdan iki k.g elma aldım.
Çözüm:
“K.g” kısaltması “kilogram” anlamına gelir. Ancak uzunluk, ağırlık, ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmalarında nokta kullanılmaz. “Kilogram”ın doğru kısaltması “kg” olmalıdır. Cümlede nokta kullanıldığı için bu kullanım yanlış.
Sonuç: Y
Adım 4: Dördüncü cümleyi inceleyelim.
Av Ahmet Bey, bu davayı mutlaka kazanacaktır.
Çözüm:
“Av.” kısaltması “Avukat” anlamına gelir ve bir unvan kısaltmasıdır. Unvan kısaltmalarının sonuna genellikle nokta konulur. Cümlede de “Av.” kısaltması doğru bir şekilde kullanılmış ve sonuna nokta konulmuş. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 5: Beşinci cümleyi inceleyelim.
Prof. Dr. Güler Arslan yarın okulumuzu ziyaret edecek.
Çözüm:
“Prof.” kısaltması “Profesör”, “Dr.” kısaltması ise “Doktor” anlamına gelir. Bunlar da unvan kısaltmalarıdır ve sonlarına nokta konulur. Cümlede her iki kısaltma da doğru bir şekilde kullanılmış ve sonlarına nokta konulmuş. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 6: Altıncı cümleyi inceleyelim.
Belediye Bşk. Berke Durmaz bisiklet yollarını yaygınlaştıracaklarını söyledi.
Çözüm:
“Bşk.” kısaltması “Başkan” anlamına gelir. Bu da bir unvan veya görev belirten bir kısaltmadır ve sonuna nokta konulur. Cümlede “Bşk.” kısaltması doğru bir şekilde kullanılmış ve sonuna nokta konulmuş. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 7: Yedinci cümleyi inceleyelim.
Kronometrede Sa, Dk, Sn birimleri yer almaktadır.
Çözüm:
“Sa”, “Dk”, “Sn” kısaltmaları sırasıyla “saat”, “dakika” ve “saniye” anlamına gelir. Ancak ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz ve genellikle küçük harfle yazılırlar. Doğru kısaltmalar “sa”, “dk”, “s” olmalıdır. Cümlede hem büyük harf kullanılmış hem de “Sa” kısaltması yanlış yazılmış (“sa” olmalıydı). Bu nedenle bu kullanım yanlış.
Sonuç: Y
Adım 8: Sekizinci cümleyi inceleyelim.
İneğimizin doğumunu Vet. Uygar Bey yaptıracak.
Çözüm:
“Vet.” kısaltması “Veteriner” anlamına gelir. Bu da bir meslek unvanı kısaltmasıdır ve sonuna nokta konulur. Cümlede “Vet.” kısaltması doğru bir şekilde kullanılmış ve sonuna nokta konulmuş. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 9: Dokuzuncu cümleyi inceleyelim.
Aradığın kitabı sadece Demir A.V.M.’de bulabilirsin.
Çözüm:
“A.V.M.” kısaltması “Alışveriş Merkezi” anlamına gelir. Bu bir kurum adının kısaltmasıdır ve her harfin arasına nokta konulur. Kısaltmaya gelen ek de kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın harf okunuşuna göre getirilir: “A-Ve-Me’de”. Bu cümlede de kısaltma ve ek doğru kullanılmış. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
Adım 10: Onuncu cümleyi inceleyelim.
Ankara’dan İstanbul’a THY ile gideceğim.
Çözüm:
“THY” kısaltması “Türk Hava Yolları” anlamına gelir. Bu da bir kurum adının kısaltmasıdır. Büyük harflerle yapılan bu tür kısaltmalarda araya nokta konulmaz. Kısaltmaya gelen ek de kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın harf okunuşuna göre getirilir: “Te-He-Ye ile”. Cümlede kısaltma ve ek doğru kullanılmış. Yani bu kullanım doğru.
Sonuç: D
—
12. Aşağıdaki tabloda verilen kısaltmaların açılımlarını karşılarına yazınız.
Şimdi de bize verilen kısaltmaların tam hallerini, yani açılımlarını yazalım. Bu, kısaltmaları tanımak ve doğru kullanmak için çok faydalı bir etkinlik:
- Kısaltma: Apt.
Açılımı: Apartman - Kısaltma: Asb.
Açılımı: Astsubay - Kısaltma: Ör.
Açılımı: Örnek - Kısaltma: Gön.
Açılımı: Gönderen - Kısaltma: MÖ
Açılımı: Milattan Önce - Kısaltma: Cad.
Açılımı: Cadde - Kısaltma: TL
Açılımı: Türk Lirası - Kısaltma: Kr.
Açılımı: Kuruş - Kısaltma: Sok.
Açılımı: Sokak - Kısaltma: T.C.
Açılımı: Türkiye Cumhuriyeti - Kısaltma: H
Açılımı: Hektar - Kısaltma: Mah.
Açılımı: Mahalle - Kısaltma: T.
Açılımı: Ton - Kısaltma: g
Açılımı: Gram - Kısaltma: MS
Açılımı: Milattan Sonra - Kısaltma: TSE
Açılımı: Türk Standartları Enstitüsü - Kısaltma: ÜT
Açılımı: Üretim Tarihi - Kısaltma: km
Açılımı: Kilometre
Aferin çocuklar! Bu kısaltmaların hepsini öğrenmek, yazılı dilimizi daha doğru ve etkili kullanmamızı sağlayacak. Unutmayın, öğrendiklerimizi tekrar etmek en iyi öğrenme yoludur!