4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 97

Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimize hoş geldin! Bugün çok keyifli iki etkinlik yapacağız. Birinci etkinlikte bir metin hakkında tahminlerde bulunacağız, ikinci etkinlikte ise dinleme becerilerimizi değerlendireceğiz. Hazırsan hemen başlayalım!

1. Etkinlik

Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bize verilen bir paragrafı okuyup, dinleyeceğimiz metnin konusunu tahmin etmemiz isteniyor. Metnin adı “Beş Kuruşun Ağırlığı”ymış. Hadi önce paragrafı birlikte okuyalım:

“Balaz Amca adında varlıklı bir akrabamız vardı. Altın cep saatinin bağlı olduğu uzun zincirin ucunda, artık iyice aşınmış, bakırdan beş kuruşluk bir metal para takılıydı. Zarif ve değerli altın saatinin ucunda bu sıradan parayı acaba neden taşırdı? Bunu hep merak ederdik. Bu, çocukluğumuzun en önemli ama bir türlü de yanıt bulamadığımız sorularından biriydi.”

Şimdi bu paragraftan yola çıkarak metnin ne hakkında olabileceğini tahmin edelim.

Adım 1: Paragrafı Anlamak

• Paragrafta Balaz Amca diye varlıklı (yani zengin) bir akrabadan bahsediliyor.
• Balaz Amca’nın çok değerli, altından bir cep saati varmış.
• Ama bu altın saatin zincirinin ucunda, ilginç bir şekilde, sıradan, bakırdan yapılmış, eski ve aşınmış bir beş kuruşluk metal para asılıymış.
• Yazar ve ailesi, Balaz Amca’nın neden bu kadar değerli bir saatin ucunda sıradan bir parayı taşıdığını çok merak ediyorlarmış ama cevabını bulamamışlar.

Adım 2: Tahminlerde Bulunmak

Bu bilgiler ışığında, metnin “Beş Kuruşun Ağırlığı” adıyla ne anlatabileceğini düşünelim. Sence Balaz Amca o beş kuruşu neden taşıyordu? İşte benim tahminlerim:

Metin, Balaz Amca’nın o beş kuruşluk parayı neden taşıdığının sırrını açıklayacak. Bu paranın onun için çok özel bir anlamı olmalı. Belki de:

• Bu para, Balaz Amca’nın geçmişindeki önemli bir anıyı temsil ediyordur. Belki fakir olduğu zamanlardan kalma bir hatıradır ve ona nereden geldiğini hatırlatıyordur.
• Ya da bu para, ona şans getirdiğine inandığı bir uğur parasıdır.
• Belki de Balaz Amca, hayatındaki en değerli şeylerin para ya da zenginlik olmadığını, manevi değerlerin daha önemli olduğunu bu parayla hatırlatmak istiyordur.
• Metin, bu beş kuruşluk paranın Balaz Amca’nın hayatında ne kadar büyük bir “ağırlığı” (önemi) olduğunu anlatacak.

Sevgili öğrencim, sen de kendi tahminlerini defterine yazmayı unutma. Metni dinledikten sonra tahminlerinin ne kadar doğru çıktığını kontrol edeceksin.

2. Etkinlik

Şimdi de dinleme becerilerimizi değerlendireceğimiz ikinci etkinliğe geçelim. Metni dinlerken nelere dikkat ettik, nasıl davrandık, bunları düşüneceğiz. Aşağıdaki ölçütleri okuyup, kendin için “Evet” ya da “Hayır” cevabını vereceksin. Unutma, bu senin kendini değerlendirmen, o yüzden dürüst olmalısın.

Ölçütler:

1. Metni, uygun oturma pozisyonunda dinledim.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, ders dinlerken nasıl oturmalıyız? Sandalyeye rahatça yaslanıp, sırtımız dik olmalı ki hem rahat edelim hem de dikkatimiz dağılmasın. Gevşek veya yayılmış oturmak bizi uykulu yapar ya da dikkatimizi dağıtır, değil mi? İşte bu yüzden ‘uygun oturma pozisyonu’ çok önemli. Ben genellikle dikkatle dinlemeye çalıştığım için bu soruya:

Sonuç: Evet

2. Dinleme sürecinde başka şeylerle ilgilenmedim.

Çözüm:

Metin dinlerken gözümüz, kulağımız ve aklımız sadece anlatılan şeyde olmalı. Etrafa bakmak, kalemle oynamak, defterdeki resimlere dalmak gibi şeyler dikkatimizi dağıtır. Eğer sen de sadece metne odaklandıysan:

Sonuç: Evet

3. Metni dinlerken arkadaşlarımın dikkatini dağıtmadım.

Çözüm:

Sadece kendi dikkatimiz değil, arkadaşlarımızın dikkati de çok önemli. Fısıltı yapmak, yanındaki arkadaşına bir şeyler göstermek ya da onu dürterek konuşmaya çalışmak, hem senin hem de onun metni anlamasını engeller. İyi bir dinleyici, çevresindekileri de düşünür. Eğer kimseyi rahatsız etmediysen:

Sonuç: Evet

4. Metni, görgü kurallarına uyarak dinledim.

Çözüm:

Görgü kuralları, toplum içinde nasıl davranmamız gerektiğini gösteren kurallardır. Dinleme yaparken de görgü kuralları vardır: konuşanın sözünü kesmemek, saygılı olmak, sessiz olmak gibi. Eğer bunlara dikkat ettiysen:

Sonuç: Evet

5. Metinde ilgimi çeken yerlerle ilgili notlar aldım.

Çözüm:

Bazen dinlediğimiz şeylerde çok önemli bilgiler veya ilginç detaylar olur. Bunları unutmamak için kısaca not almak çok faydalıdır. Bu, hem konuyu daha iyi anlamamızı sağlar hem de sonradan hatırlamamıza yardımcı olur. Eğer notlar aldıysan:

Sonuç: Evet (Eğer almadıysan “Hayır” diyebilirsin, bu bir öğrenme adımıdır.)

6. Dinleme süresi boyunca arkadaşlarımla konuşmadım.

Çözüm:

Bu madde, dikkat dağıtmamakla çok benziyor. Dinleme sırasında konuşmak, hem seni hem de arkadaşlarını metinden uzaklaştırır. Eğer dinleme boyunca sessiz kalıp sadece metne odaklandıysan:

Sonuç: Evet

7. Dinleme esnasında anlamını bilmediğim kelimeleri belirledim.

Çözüm:

Metin dinlerken veya okurken bazen bilmediğimiz kelimelerle karşılaşırız. Bu kelimeleri fark etmek ve sonradan anlamlarını öğrenmeye çalışmak, kelime dağarcığımızı geliştirir ve metni daha iyi anlamamızı sağlar. Eğer aklına takılan kelimeleri not aldıysan ya da fark ettiysen:

Sonuç: Evet (Eğer hiç bilmediğin kelime çıkmadıysa veya fark etmediysen “Hayır” diyebilirsin.)

8. Soru sormak için metnin bitmesini bekledim.

Çözüm:

Konuşan birinin sözünü kesmek görgü kurallarına uygun değildir. Ayrıca, sorunun cevabı belki metnin ilerleyen kısımlarında zaten açıklanacaktır. Bu yüzden, sorularımızı metin bittikten sonra sormak en doğrusudur. Eğer sen de sabırla beklediysen:

Sonuç: Evet

Unutma, eğer herhangi bir maddeye “Hayır” cevabı verdiysen, bu hiç önemli değil. Önemli olan, hangi konularda daha dikkatli olman gerektiğini fark etmendir. Bu konularda öğretmeninden yardım isteyebilir, daha iyi bir dinleyici olmak için neler yapabileceğini öğrenebilirsin. Harika bir iş çıkardın!