Merhaba canım öğrencim,
Bugün seninle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Bana gönderdiğin görseldeki soruları dikkatlice inceledim. Ancak soruları çözebilmemiz için bir şiire ihtiyacımız var. Görselde şiirin kendisi olmadığı için bazı soruları şu an tam olarak cevaplayamıyorum. Ama hiç merak etme, elimden geldiğince sana yardımcı olacağım ve her bir sorunun bizden ne istediğini, nasıl cevaplamamız gerektiğini adım adım anlatacağım. Şiiri bulduğumuzda bu soruları hep birlikte çok daha kolay ve doğru bir şekilde cevaplayabiliriz.
Şimdi seninle etkinlikleri sırayla inceleyelim.
2. Etkinlik: Aşağıdaki soruları, şiire göre cevaplayınız.
Bu etkinlikte, okuyacağımız şiire göre soruları cevaplamamız isteniyor. Şiiri okumadan bu soruları doğru bir şekilde cevaplayamayız. Ama ben sana her bir sorunun bizden ne istediğini anlatayım, şiiri okuduğumuzda cevaplaman çok daha kolay olacak.
Şair, dünyadaki bütün gelişmelerin nedenini neye bağlıyor? Siz bu konuda şair gibi düşünüyor musunuz? Neden?
Çözüm: Bu soruda, şiirde şairin dünyadaki ilerlemeleri, yenilikleri neye bağladığını bulmamız gerekiyor. Yani şairin bu konudaki fikri neymiş, onu anlayacağız. Sonra da bu konuda şairle aynı fikirde olup olmadığını, nedenleriyle birlikte açıklayacağız. Örneğin, şair “bilime” bağlıyorsa, sen de “Evet, ben de bilime bağlıyorum çünkü bilim insanlığın önünü açıyor.” gibi bir cevap verebilirsin. Ya da “Hayır, ben bilime değil, insanların çalışkanlığına bağlıyorum, çünkü her şey çalışmakla başarılır.” gibi farklı bir fikir de belirtebilirsin. Önemli olan nedenini açıklamak ve kendi düşünceni ortaya koymak.
(Şiir olmadığı için bu soruyu şu an tam olarak cevaplayamıyorum.)
İnsan, aklını kullanarak uzayda nerelere gidebiliyor?
Çözüm: Bu soruda, şiirde insanların akıllarını kullanarak uzayda hangi yerlere ulaştığından veya ulaşabileceğinden bahsedilip bahsedilmediğini bulmamız gerekiyor. Belki gezegenlerden, belki yıldızlardan, belki de evrenin farklı köşelerinden bahsediyordur. Şiiri dikkatlice okuyunca hangi yerlerin adı geçiyor, hemen anlayacağız.
(Şiir olmadığı için bu soruyu şu an tam olarak cevaplayamıyorum.)
Şair, “Artık tutsak değiliz yeryüzünde.” sözüyle ne söylemek istiyor olabilir?
Çözüm: Bu soruda, şiirdeki bu özel cümlenin ne anlama geldiğini düşünmemiz gerekiyor. “Tutsak” kelimesi, bir yere bağlı kalmak, özgür olmamak demektir. “Yeryüzünde tutsak değiliz” derken şair, insanların artık sadece dünyayla sınırlı kalmadığını, başka yerlere de gidebildiğini veya hayal edebildiğini mi anlatmak istiyor? Belki de bilim ve teknoloji sayesinde insanlığın sınırları aştığını, sadece dünyada kalmak zorunda olmadığını kastediyordur. Şiirin genel havası bize bu konuda en doğru ipucunu verecektir.
(Şiir olmadığı için bu soruyu şu an tam olarak cevaplayamıyorum.)
Şiirde Samanyolu’na ait hangi gezegenlerden bahsediliyor?
Çözüm: Bu soruda, şiirde geçen gezegen isimlerini bulup yazmamız isteniyor. Özellikle de bizim de içinde bulunduğumuz Samanyolu Galaksisi‘ndeki gezegenlerden bahsediliyor mu, onlara dikkat edeceğiz. Mars, Jüpiter, Satürn gibi gezegen isimleri geçebilir. Şiiri dikkatlice okuyunca hepsini kolayca bulabiliriz.
(Şiir olmadığı için bu soruyu şu an tam olarak cevaplayamıyorum.)
3. Etkinlik: Şiirin ana duygusunu yazınız.
Çözüm: Canım öğrencim, her şiirin bize hissettirdiği bir duygu vardır. Bu, mutluluk, hüzün, özlem, umut, heyecan veya hayranlık olabilir. Şiirin ana duygusu da şiiri okuduğumuzda içimizde uyanan en güçlü histir. Bu şiir, uzaydan, gezegenlerden ve bilimden bahsediyorsa, ana duygusu belki de “keşfetme isteği”, “bilime duyulan hayranlık” ya da “geleceğe yönelik umut” olabilir. Şiiri okuduğumuzda bize ne hissettirdiğini düşüneceğiz ve onu bir cümleyle yazacağız. Bu sayede şiirin bize ne anlatmak istediğini daha iyi anlamış oluruz.
(Şiir olmadığı için bu soruyu şu an tam olarak cevaplayamıyorum.)
4. Etkinlik: Şiirdeki gerçek ve hayalî unsurları aşağıdaki yazma alanlarına yazınız.
Çözüm: Bu etkinlikte, şiirde anlatılan şeylerden hangilerinin gerçek hayatta olabileceğini (gerçek unsurlar), hangilerinin ise sadece şairin hayal gücüyle oluşturulmuş şeyler olduğunu (hayalî unsurlar) ayırmamız isteniyor. Mesela, “roketle uzaya gitmek” günümüzde gerçek bir şey olabilir ama “konuşan gezegenler” hayalî bir unsurdur. Şiiri okurken cümleleri dikkatlice inceleyeceğiz ve aşağıdaki gibi iki gruba ayıracağız:
Gerçek unsurlar:
Buraya, şiirde geçen ve gerçekten de var olan, gerçekleşebilecek olayları, durumları veya nesneleri yazacağız. Örneğin, “roketle uzaya gitmek” veya “yıldızları teleskopla gözlemlemek” gibi.
Hayalî unsurlar:
Buraya ise şiirde geçen, gerçek hayatta olması mümkün olmayan, şairin hayal gücüyle oluşturduğu şeyleri yazacağız. Örneğin, “gezegenlerin dans etmesi” veya “yıldızların şarkı söylemesi” gibi.
(Şiir olmadığı için bu soruyu şu an tam olarak cevaplayamıyorum.)
5. Etkinlik: Şiirde geçen gezegen ve yıldız adlarını aşağıdaki yazma yerlerine yazarak bunları birer cümle içerisinde kullanınız. Bu kelimelerin ilk harflerinin neden büyük yazıldığını açıklayınız.
Bu etkinlikte bizden üç önemli şey isteniyor:
- Şiirde geçen gezegen ve yıldız adlarını bulup yazmak.
- Bu adları kullanarak anlamlı birer cümle kurmak.
- Bu kelimelerin ilk harflerinin neden büyük yazıldığını açıklamak.
Adım 1: Gezegen ve yıldız adlarını bulalım.
(Şiir olmadığı için bu adları şu an bulamıyorum. Şiiri okuduğumuzda buraya örneğin Mars, Jüpiter, Güneş, Ay gibi kelimeleri yazacaktık. Bu kelimeleri şiirden dikkatlice bulup buraya tek tek yazmalısın.)
Adım 2: Bulduğumuz adları kullanarak cümleler kuralım.
(Yine şiir olmadığı için örnek cümleler veremiyorum. Ama diyelim ki şiirde Mars ve Jüpiter geçti. O zaman şöyle cümleler kurabilirdik:)
Mars
Cümle: Gelecekte insanlar Mars gezegenine seyahat etmeyi hayal ediyor.
Jüpiter
Cümle:Jüpiter, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegenidir ve birçok uydusu vardır.
(Sen de şiirden bulduğun her gezegen veya yıldız adı için böyle güzel cümleler kurmalısın.)
Adım 3: Bu kelimelerin ilk harflerinin neden büyük yazıldığını açıklayalım.
Çözüm: Gezegen ve yıldız adları, tıpkı insan isimleri gibi özel isimlerdir canım öğrencim. Dünya üzerinde, hatta uzayda bile tek olan varlıklara verilen isimlerdir. Özel isimler, cümlede nerede olursa olsun her zaman büyük harfle başlar. Mesela senin adın özel bir isim olduğu için ilk harfi büyük yazılır, değil mi? İşte Güneş, Ay, Mars, Jüpiter, Satürn, Samanyolu gibi gezegen ve yıldız adları da özel isimdir ve bu yüzden ilk harfleri her zaman büyük yazılır. Bu, Türkçe yazım kurallarının önemli bir parçasıdır. Özel isimler, tek bir varlığı belirttiği için onlara özel bir saygı gösteririz ve ilk harflerini büyük yazarız.