4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 58
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok önemli bir konuya, noktalama işaretlerine yakından bakacağız. Özellikle kesme işaretinin nasıl kullanıldığını hem inceleyecek hem de kendimiz bir tekerleme yazacağız. Hazırsanız, başlayalım!
a. “Başkomutan Mustafa Kemal” şiirinden alınan aşağıdaki dizeleri okuyunuz. Dizelerdeki noktalama işaretlerine dikkat ediniz.
Sevgili çocuklar, şimdi şiir dizelerine bakalım ve kesme işaretinin nerelerde kullanılması gerektiğini, verilen kurallara göre bulalım. Kesme işareti, özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kullandığımız o küçük, sevimli işaretti, hatırladınız mı?
İşte dizelerimiz:
Dumlupınar’ı kazandığımızda
Adıyla geldi bu bayram
Zafer Bayramı
30 Ağustos’ta
Artık Akdeniz’di
İlk hedefimiz
Şimdi bu dizelerdeki kelimelere tek tek bakalım ve kesme işareti gerektiren yerleri bulalım:
Adım 1: “Dumlupınar’ı kazandığımızda” dizesine bakalım.
- Burada Dumlupınar kelimesi özel bir isimdir, bir yer adıdır. “Dumlupınar’ı” derken, isme gelen ‘-ı’ ekini kesme işaretiyle ayırmamız gerekir. Çünkü kural 1 bize ne diyor? “Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.”
- Doğrusu: Dumlupınar’ı
Adım 2: “Adıyla geldi bu bayram” ve “Zafer Bayramı” dizelerine bakalım.
- Bu dizelerde özel bir isme gelen ve kesme işaretiyle ayrılması gereken bir ek bulunmuyor. Her şey yerli yerinde.
Adım 3: “30 Ağustos’ta” dizesine bakalım.
- Burada 30 Ağustos belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adıdır. “30 Ağustos’ta” derken, tarihe gelen ‘-ta’ ekini kesme işaretiyle ayırmamız gerekir. Kural 5 bize ne diyordu? “Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur.”
- Doğrusu: 30 Ağustos’ta
Adım 4: “Artık Akdeniz’di” dizesine bakalım.
- Burada Akdeniz kelimesi özel bir isimdir, bir deniz adıdır. “Akdeniz’di” derken, isme gelen ‘-di’ ekini kesme işaretiyle ayırmamız gerekir. Yine kural 1’i hatırlayalım: “Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.”
- Doğrusu: Akdeniz’di
Adım 5: “İlk hedefimiz” dizesine bakalım.
- Bu dizede de kesme işareti kullanmamız gereken bir yer yok.
Sonuç olarak, şiir dizelerindeki kesme işaretleri şöyle olmalıydı:
Dumlupınar’ı kazandığımızda
Adıyla geldi bu bayram
Zafer Bayramı
30 Ağustos’ta
Artık Akdeniz’di
İlk hedefimiz
Gördüğünüz gibi, kesme işareti özel isimlerin ve belirli tarihlerin sonuna gelen ekleri ayırarak okumayı kolaylaştırıyor ve yazım kurallarına uymamızı sağlıyor. Harikasınız!
b. Noktalama işaretlerinden biriyle ilgili bir tekerleme de siz yazınız.
Şimdi sıra sizde! Kesme işaretinin kendi hakkında yazdığı tekerlemeyi okumuştuk. Şimdi de biz başka bir noktalama işareti seçelim ve onun hakkında sevimli bir tekerleme yazalım. Hangi noktalama işaretini seçelim dersiniz? Bence virgül çok uygun olur! Hadi hep birlikte virgülün ne işe yaradığını düşünelim ve bir tekerleme oluşturalım.
Virgül ne yapar? Cümle içinde kısa bir duraklama sağlar, kelimeleri veya cümleleri ayırır, listelerken kullanırız…
İşte benim virgül için yazdığım tekerleme:
Sözcükleri dizerim,
Cümleleri bölerim.
Kısa bir soluk aldırır,
Benim adım virgül.
Umarım beğenmişsinizdir! Siz de defterlerinize farklı noktalama işaretleri için tekerlemeler yazmayı deneyebilirsiniz. Böylece hem eğlenir hem de bilgilerinizi pekiştirirsiniz.