4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 98

Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Sana gönderdiğim resimdeki soruları birlikte adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, ben sana her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Hazırsan başlayalım!

3. Etkinlik
Metnin konusu olan ifadeyi işaretleyiniz.

Sevgili öğrencim, bu soruda bizden “Beş Kuruşun Ağırlığı” adlı metnin ne hakkında olduğunu bulmamızı istiyorlar. Yani Balaz Amca bize hangi olayı anlatmış, onu seçeceğiz. Metnin adından ve 5. etkinlikteki cümlelerden anladığımıza göre, Balaz Amca’nın çocukluğunda yaşadığı, içinde beş kuruşun olduğu bir olaydan bahsediyor. Bu olay onun vicdanını sızlatmış, yani onu üzmüş ve rahatsız etmiş.

Şimdi seçeneklere tek tek bakalım:

• a) Balaz Amca’nın, çocukluğunda babasından habersiz aldığı beş kuruştan dolayı yaşadığı olay.

  Bu seçenek, Balaz Amca’nın babasından habersiz bir para aldığını ve bunun ona bir sorun yaşattığını söylüyor. “Vicdanımı sızlatan bu parayı ben böyle elde ettim” cümlesiyle bu çok uyumlu, değil mi? Çünkü bir şeyi gizlice almak insanı rahatsız edebilir.

• b) Balaz Amca’nın ailesinin eskiden çok yoksul olması.

  Metinde ailenin yoksul olduğu bilgisi geçiyor olabilir ama bu, metnin ana konusu değil, sadece olayın yaşandığı ortamı anlatır. Yani bu, tüm hikayenin ne hakkında olduğunu açıklamaz.

• c) Çocukları çok seven Balaz Amca’nın çocuklara, unutamadığı eğlenceli bir anısını anlatması.

  Balaz Amca çocukları seviyor ve onlara bir anı anlatıyor, bu doğru. Ama anlattığı olay “eğlenceli” değil, tam tersine onun vicdanını sızlatan, yani onu üzen bir olaymış. Bu yüzden bu seçenek de doğru olamaz.

• d) Balaz Amca’nın çocukluğunda babasına söylediği yalanın başına açtığı olaylar.

  Metinde Balaz Amca’nın babasından habersiz para aldığı anlaşılıyor. Bu durum, bir yalan söylemek kadar olmasa da bir dürüstlük sorunu yaratır. Ama doğrudan “yalan söylediği” ve bu yalanın bir sürü olaya yol açtığı bilgisi metinde tam olarak vurgulanmıyor. Daha çok, paranın kendisinin vicdanında yarattığı ağırlıktan bahsediliyor. Bu yüzden ilk seçenek daha doğru.

Çözüm:

Metnin ana konusu, Balaz Amca’nın çocukluğunda babasından habersiz aldığı beş kuruşun ona yaşattığı vicdan azabıdır. Bu yüzden en doğru seçenek a) şıkkıdır.

Sonuç:

Balaz Amca’nın, çocukluğunda babasından habersiz aldığı beş kuruştan dolayı yaşadığı olay.

4. Etkinlik
“Beş Kuruşun Ağırlığı” metninin ana fikrini en iyi yansıtan atasözünü işaretleyiniz.

Canım öğrencim, bu soruda önce bize atasözünün ne olduğunu anlatmışlar. Atasözleri, atalarımızın uzun yıllar içinde yaşadıkları tecrübelerden bize kalan öğütlerdir. Yani bir nevi hayat dersleridir. Şimdi Balaz Amca’nın hikayesinin bize hangi hayat dersini verdiğini bulacağız. Hatırlarsan, Balaz Amca’nın aldığı beş kuruş ona yaşamı boyunca vicdan azabı çektirmişti. Bu ne demek? Demek ki küçük bir hata bile olsa, dürüst olmamak insanı çok uzun süre rahatsız edebilir.

Şimdi atasözlerine bakalım:

• a) Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.

  Bu atasözü, doğruyu söylemenin bazen zor olduğunu, insanların doğruyu söyleyenleri sevmeyebileceğini anlatır. Ama Balaz Amca’nın hikayesi daha çok gizli bir hatanın vicdan azabıyla ilgili.

• b) Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış.

  Bu atasözü, yalan söyleyen birine bir daha kimsenin inanmayacağını anlatır. Balaz Amca’nın hikayesinde doğrudan bir yalan olmasa da, babasından habersiz para almak bir tür dürüstlük dışı davranıştır ve bunun bir bedeli, yani “ağırlığı” olmuştur. Bu atasözü, dürüst olmamanın getirdiği kötü sonuçları çok güzel anlatıyor. Balaz Amca’nın vicdan azabı da bu kötü sonucun içindeki bir durum.

• c) Doğru söz yemin istemez.

  Bu atasözü, doğru olan bir şeyin kanıtlanmaya ihtiyacı olmadığını, zaten kendiliğinden doğru olduğunu anlatır. Hikayemizle pek ilgisi yok, değil mi?

• d) Doğru bilinmeyince eğri bilinmez.

  Bu atasözü, bir şeyin ne kadar kötü ya da yanlış olduğunu anlamak için doğrusunu bilmek gerektiğini anlatır. Bu da hikayemizle doğrudan ilgili değil.

Çözüm:

Balaz Amca’nın hikayesi, yapılan bir yanlışın (dürüst olmayan bir davranışın) insan üzerinde ne kadar büyük bir yük oluşturduğunu ve bunun vicdan azabı olarak yıllarca devam ettiğini anlatıyor. Bu durum, dürüst olmamanın getirdiği olumsuz sonuçları ve güven kaybını (mecazi olarak) ifade eden “Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış” atasözüyle çok iyi örtüşür. Çünkü bu atasözü, yalancının zamanla güvenilirliğini yitireceğini ve bu durumun ona zarar vereceğini anlatır. Balaz Amca’nın vicdan azabı da bu zararın içsel bir yansımasıdır. Bu yüzden en doğru seçenek b) şıkkıdır.

Sonuç:

Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış.

5. Etkinlik
Metni bir kez daha dikkatlice dinledikten sonra aşağıdaki ifadeleri okuyunuz. Metinde olayların oluş sırasını dikkate alarak ifadeleri numaralandırınız.

Şimdi geldik son etkinliğimize! Bu etkinlikte Balaz Amca’nın hikayesindeki olayları doğru sıraya koyacağız. Tıpkı bir film izlerken olayların birbiri ardına gelmesi gibi, hikayelerde de olaylar belirli bir sırayla yaşanır. Hadi, cümleleri dikkatlice okuyalım ve hangi olayın önce, hangisinin sonra olduğunu bulalım.

Adım 1: Hikayenin Başlangıcı

Bir hikaye genellikle bir girişle başlar. Balaz Amca’nın kendi hikayesini anlatmaya başladığı cümle bu giriş olmalı.

• “Balaz Amca, çok içten ve sıcak bir sesle biz çocukları yanına çağırdı.”

  İşte bu cümle, Balaz Amca’nın çocukları toplayıp hikayesini anlatmaya başladığı anı gösteriyor. Bu yüzden ilk olayımız bu olmalı.

Adım 2: Geçmişteki Durum

Hikayenin ana olayına gelmeden önce, Balaz Amca’nın o zamanki durumunu anlatan bir cümle gelmeli.

• “Hiç olmazsa bir kez, yaşamım boyunca yalnızca bir kez tek bir kuruşum olsun isterdim.”

  Bu cümle, Balaz Amca’nın çocukluğundaki yoksulluğu ve para isteğini anlatıyor. Bu durum, beş kuruş olayının neden bu kadar önemli olduğunu anlamamıza yardımcı olur. Bu yüzden ikinci sıradaki cümlemiz bu.

Adım 3: Olayın Gelişimi

Şimdi beş kuruş olayının nasıl başladığına bakalım. Babasının eve para getirmesiyle olaylar başlar.

• “Bir gün babam, eve koca bir mendile sardığı bir sürü bozuk para getirdi.”

  Evet, babanın eve para getirmesi, beş kuruşun hikayesinin başlangıç noktasıdır. Bu üçüncü sıradaki olayımız.

Adım 4: Olayın Ortamı

Para geldikten sonra, Balaz Amca’nın o parayla ilgili bir şeyler yaptığı ortamı anlatan cümle gelmeli.

• “Bir sürü insan bir şeyler almak için bakkalda kuyrukta bekliyordu.”

  Bu cümle, Balaz Amca’nın belki de bakkala gittiği veya parayla ilgili bir şey yaşadığı ortamı anlatıyor. Bu, beş kuruşu alıp alma olayının yaşandığı yer olabilir. Bu dördüncü sıradaki olayımız.

Adım 5: Olayın Zirvesi ve Çözümü

Hikayenin en önemli anı, Balaz Amca’nın vicdan azabıyla parayı geri verdiği an olmalı.

• “Elimdeki beş kuruşu, bu ağırlığı dayanılmaz hâle gelen parayı gözyaşları içinde ama hiçbir şey söylemeden, usulca babamın avucuna bıraktım.”

  İşte bu, Balaz Amca’nın yaşadığı vicdan azabının doruk noktası ve parayı geri vererek içini rahatlattığı an. Bu, hikayenin en duygusal ve çözüme ulaştığı yer. Bu beşinci sıradaki olayımız.

Adım 6: Hikayenin Sonu ve Ders

Son olarak, Balaz Amca’nın bu olaydan çıkardığı dersi anlatan cümle gelmeli.

• “Bu beş kuruşu, yaşamım boyunca vicdanımı sızlatan bu parayı ben böyle elde ettim.”

  Bu cümle, Balaz Amca’nın tüm hikayeyi özetlediği ve bu olayın onda bıraktığı kalıcı etkiyi anlattığı kapanış cümlesi. Bu da son, yani altıncı sıradaki olayımız.

Çözüm:

Olayların oluş sırasına göre numaralandırılmış hali şöyledir:

1. Balaz Amca, çok içten ve sıcak bir sesle biz çocukları yanına çağırdı.

2. Hiç olmazsa bir kez, yaşamım boyunca yalnızca bir kez tek bir kuruşum olsun isterdim.

3. Bir gün babam, eve koca bir mendile sardığı bir sürü bozuk para getirdi.

4. Bir sürü insan bir şeyler almak için bakkalda kuyrukta bekliyordu.

5. Elimdeki beş kuruşu, bu ağırlığı dayanılmaz hâle gelen parayı gözyaşları içinde ama hiçbir şey söylemeden, usulca babamın avucuna bıraktım.

6. Bu beş kuruşu, yaşamım boyunca vicdanımı sızlatan bu parayı ben böyle elde ettim.

Sonuç:

Olaylar yukarıdaki sıralamaya göre numaralandırılmalıdır.