Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimiz için çok güzel bir etkinlik yapacağız. Görseldeki kelimeleri ve anlamlarını eşleştireceğiz, sonra da öğrendiğimiz kelimelerden bazılarını cümle içinde kullanacağız. Haydi bakalım, dikkatli olalım ve kelimelerin dünyasına birlikte dalalım!
1. Bir insanı, bir eseri, bir konuyu doğru ve yanlış yanlarını bulup göstermek amacıyla inceleme işi, tenkit.
Çözüm:
Adım 1: Sevgili öğrencim, bu tanım bize bir şeyi ya da bir kişiyi tüm yönleriyle dikkatlice incelemekten bahsediyor. Yani, bir konunun veya bir eserin hem iyi hem de geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koymak demek. Tanımın sonundaki “tenkit” kelimesi de bize önemli bir ipucu veriyor.
Adım 2: Verilen kelimeler listesine baktığımızda, bir şeyi tüm yönleriyle değerlendirme, iyi ve kötü yanlarını ortaya çıkarma anlamına gelen kelime “eleştiri”dir. Mesela, okuduğun bir kitabı veya izlediğin bir filmi başkalarına anlatırken, beğendiğin ve beğenmediğin yönlerini söylersin, değil mi? İşte bu, eleştiri yapmaktır. Bu tanım da tam olarak eleştiri kelimesini anlatıyor.
Sonuç: eleştiri
2. Özgünlüğü olmayan, değişiklik göstermeyen, bilineni tekrarlayan.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım bize bir şeyin artık ilk kez karşılaştığımız gibi yeni veya farklı olmadığını, hep aynı şeylerin tekrarlandığını anlatıyor. Yani, bir şeyi duyduğumuzda veya gördüğümüzde “Aaa, bu zaten bilindik bir şey!” deriz ya, işte öyle bir durum.
Adım 2: Listemizdeki kelimelere baktığımızda, “klişe” kelimesi bu durumu çok güzel açıklar. Mesela, filmlerde veya masallarda hep aynı olayların tekrar etmesine, şaşırtıcı olmayan durumlara “klişe” deriz. Artık özelliği kalmamış, çok tekrarlanmış demektir.
Sonuç: klişe
3. Candan, açık yüreklilikle davranan.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, bir insanın nasıl davrandığını anlatıyor. “Candan” ve “açık yüreklilikle” davranmak demek, içinden geldiği gibi, hiçbir şeyi saklamadan, yapmacık olmadan davranmak demektir.
Adım 2: Bu tanıma en uygun kelime “samimi”dir. Samimi bir arkadaşımız bize her zaman içten davranır, bize karşı dürüsttür ve ne düşünüyorsa onu söyler. İşte bu tanım da “samimi” kelimesinin anlamını tam olarak karşılıyor.
Sonuç: samimi
4. Kişiye veya duruma göre farklı davranışlarda bulunma, tutarlı olmama.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanımda bir kişinin herkese aynı şekilde davranmadığı, durumdan duruma veya kişiden kişiye göre farklı tutumlar sergilediği anlatılıyor. Yani, birine başka, diğerine başka davranmak gibi düşünebiliriz. Bu da “tutarlı olmama” yani sözlerinin veya davranışlarının birbiriyle uyuşmaması anlamına gelir.
Adım 2: Bu duruma “çifte standart” denir. Mesela, bir öğretmen bir öğrenciye bir kuralı uygularken, aynı durumda olan başka bir öğrenciye uygulamıyorsa, bu “çifte standart” uygulamak olur. Çünkü herkese adil ve eşit davranmak gerekir.
Sonuç: çifte standart
5. Doğruluk.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım çok kısa ve net. Direkt olarak bir kelimenin anlamını soruyor. “Doğruluk” kelimesi bize bir şeyin yanlış olmadığını, gerçek olduğunu, doğru olduğunu ifade eder.
Adım 2: Verilen kelimeler arasında “dürüstlük” kelimesi, doğrulukla eş anlamlıdır. Dürüst bir insan her zaman doğruyu söyler, hile yapmaz ve sözünde durur. Bu yüzden “dürüstlük” bu tanıma mükemmel uyar.
Sonuç: dürüstlük
6. Bir kimsenin yağlı boya, sulu boya, kara kalem vb. bir yolla yapılmış resmi.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım bize sanatla ilgili bir kavramı anlatıyor. Özellikle bir kişinin yüzünü veya tüm vücudunu gösteren, resim veya çizimle yapılmış bir eserden bahsediyor.
Adım 2: Resim derslerinde veya sanat galerilerinde görmüşsündür, bir kişinin resmedildiği sanat eserine “portre” denir. Ressamlar bir kişinin özelliklerini tuvale veya kağıda aktarırken portre yaparlar. Bu tanım da “portre” kelimesinin anlamını tam olarak veriyor.
Sonuç: portre
7. Bir olayın veya gerçeğin, dikkatlice ve planlı bir şekilde ele alınıp incelenmesi.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, bir şeyi sadece görmekle kalmayıp, onu çok dikkatli bir şekilde, üzerinde düşünerek ve planlayarak incelemekten bahsediyor. Yani, bir dedektif gibi ipuçlarını takip etmek, detayları kaçırmamak gibi düşünebiliriz.
Adım 2: Bilim insanlarının veya araştırmacıların yaptığı gibi, bir şeyi dikkatle izleyip bilgi toplama işine “gözlem” denir. Mesela, kuşları yuvalarında izlemek, bir bitkinin nasıl büyüdüğünü takip etmek bir gözlemdir. Bu tanım da “gözlem” kelimesinin karşılığıdır.
Sonuç: gözlem
8. İnsanın bir kavram, konu ya da fikir konusunda çelişkiye düşmesi.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, bir insanın kendi içinde yaşadığı bir durumu anlatıyor. “Çelişkiye düşmek” demek, aynı anda hem bir şeyi istemek hem de istememek, ya da bir konuda iki farklı düşünceye sahip olmak gibi kafa karışıklığı yaşamak demektir.
Adım 2: Bu duruma “iç çatışma” denir. Mesela, hem ders çalışmak isteyip hem de dışarıda arkadaşlarınla oynamak istemek, senin içinde yaşadığın bir iç çatışmadır. Yani, kendi içinde birbiriyle zıt iki duygu veya düşüncenin olması durumudur.
Sonuç: iç çatışma
9. Aralarında çelişki bulunmayan, her bakımdan uyumlu.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, birbiriyle uyumlu olan, birbirine zıt olmayan şeyleri anlatıyor. Yani, her şeyin bir düzen içinde olması, birbirini tamamlaması durumu. Bir düşüncenin veya bir davranışın birbiriyle uyumlu olması anlamına gelir.
Adım 2: Listemizdeki “tutarlı” kelimesi tam da bu anlama gelir. Tutarlı bir konuşma, içinde çelişkili ifadeler barındırmaz, baştan sona aynı düşünceyi savunur. Tutarlı bir insan da söyledikleriyle yaptıkları arasında bir fark olmayan kişidir.
Sonuç: tutarlı
10. Işık, ses, görüntü vb.ni geri göndermek, yansımasını sağlamak.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım bize, bir şeyin (ışık, ses veya görüntü gibi) bir yüzeye çarpıp geri dönmesi veya bir yerden başka bir yere iletilmesi durumunu anlatıyor. Mesela, aynaya baktığında kendi görüntünü görmen gibi.
Adım 2: Bu olaya “yansıtmak” denir. Ayna ışığı yansıtır, yankı sesin yansımasıdır. Bir düşünceyi veya duyguyu dışa vurmak da “yansıtmak” olarak kullanılabilir. Bu tanım da “yansıtmak” kelimesinin anlamını çok güzel özetliyor.
Sonuç: yansıtmak
Anlamını öğrendiğiniz bu kelimelerden dördünü birer cümlede kullanınız.
İşte öğrendiğimiz kelimelerden dördünü kullanarak hazırladığım cümleler:
- Eleştiri: Öğretmenimiz, yazdığımız kompozisyonlar hakkında yapıcı eleştirilerde bulundu.
- Samimi: Yeni tanıştığım arkadaşım çok samimi ve güler yüzlü birine benziyordu.
- Dürüstlük: Hayatta her zaman dürüstlükten yana olmak, en önemli erdemlerden biridir.
- Gözlem: Bilim insanları, doğadaki hayvanları uzun süre gözlemleyerek yeni bilgiler elde ederler.
Aferin size çocuklar! Kelimelerin anlamlarını bulmak ve onları doğru yerleştirmek harika bir çalışma oldu. Kelimeleri cümle içinde kullanmak da onların anlamlarını daha iyi anlamamızı sağlıyor. Başka bir derste görüşmek üzere!