Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersinde çok güzel bir etkinlik yapacağız. Birlikte kelimelerin anlamlarını cümlelerin içinde nasıl bulabileceğimizi öğreneceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
Martılara, “Neden çığlık atıyorsun?” diye kızan birini hiç görmedim mesela şimdiye kadar.
Altı çizili kelime: Martı
Şimdi bu cümlede geçen “Martılara” kelimesinin ne anlama geldiğini düşünelim. Cümlede martıların “çığlık attığından” bahsediliyor, değil mi? “Çığlık atmak” genellikle ses çıkarmakla ilgili bir eylemdir. Martılar da deniz kenarında yaşayan, kanatları olan, uçabilen ve kendine özgü sesler çıkaran kuşlardır. Bu bilgilerle, martının ne olduğunu tahmin edebiliriz.
Çözüm:
Martı: Deniz kenarlarında yaşayan, beyaz tüyleri ve uzun kanatları olan, kendine özgü sesler çıkaran bir kuş türüdür. Genellikle balıklarla beslenirler ve uçmayı çok severler. Burada “martılara” derken, bu kuşlardan bahsediliyor.
İçlerinden gelen uçma içgüdüsü yok mu oluyor?
Altı çizili kelime: içgüdüsü
Bu cümlede kuşların “uçma içgüdüsünden” bahsediliyor. “İçlerinden gelen” ifadesi burada çok önemli. Yani, bu davranışın dışarıdan öğrenilmediğini, kendi içlerinden geldiğini anlatıyor. Tıpkı bir bebeğin acıktığında ağlaması, ya da bir kuşun kimse öğretmeden yuva yapması gibi. Bunlar, canlıların doğuştan sahip olduğu, öğrenmeden yaptığı şeylerdir.
Çözüm:
İçgüdü: Bir canlının doğuştan gelen, öğrenmeden yaptığı doğal davranışlarına verilen isimdir. Hayvanlar ve insanlar, bazı şeyleri kimse öğretmeden, içlerinden geldiği gibi yaparlar. Kuşların uçması, yuva yapması veya bir bebeğin emme isteği gibi davranışlar içgüdüseldir.
Sen benim midemi unuttun galiba akıllı bıdık!
Altı çizili kelime: bıdık
Bu cümlede biri, karşısındakine “akıllı bıdık” diye sesleniyor. Genellikle büyükler, sevdikleri küçük çocuklara veya şirin buldukları kişilere böyle seslenirler. Bu kelime, o kişiye duyulan sevgiyi ve şirinliği ifade eder. Bazen de tatlı bir sitemle, unutkanlık gibi durumlar için kullanılabilir.
Çözüm:
Bıdık: Genellikle küçük, sevimli veya şirin bulunan kişiler için kullanılan, sevgi dolu bir hitap şeklidir. Bazen tatlı bir sitem veya şaka amaçlı da kullanılabilir. Mesela, “Küçük bıdık ne kadar da yaramazmış!” veya “Benim akıllı bıdığım yine harikalar yaratmış!” gibi cümlelerde duyabiliriz.
Aferin size çocuklar! Kelimelerin anlamlarını cümle içinde bulmak için cümlenin tamamını dikkatlice okumak ve ipuçlarını yakalamak çok önemlidir. Böylece bilmediğimiz kelimelerin anlamlarını kolayca tahmin edebiliriz.