7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Dörtel Yayınları Sayfa 86

Sevgili öğrencilerim, Türkçe dersimizin bu bölümünde karşımıza çıkan etkinlikleri, verilen metinler ışığında adım adım çözelim. Unutmayın, her soruyu dikkatlice okumak ve metinle bağlantısını kurmak çok önemli!

3. ETKİNLİK

Okuduğunuz “Ben Mustafa Kemal’im” adlı metinle daha önce okuduğunuz “Ata’mız Atatürk” adlı metni türleri ve verdikleri mesajlar yönünden karşılaştırınız.

Sevgili öğrencilerim, bu etkinliğimizde “Ben Mustafa Kemal’im” metni ile daha önce okuduğumuz “Ata’mız Atatürk” metnini karşılaştırmamız isteniyor. Ancak elimizdeki bilgilere göre sadece “Ben Mustafa Kemal’im” adlı şiiri inceleyebiliyoruz. “Ata’mız Atatürk” ve “Babam, Mustafa Kemal’i Kendi Evladı Gibi Severdi” adlı metinler elimizde olmadığı için bu karşılaştırmayı tam olarak yapamayız. Ama biz yine de elimizdeki metni güzelce analiz edip, özelliklerini belirleyelim. Hadi gelin, “Ben Mustafa Kemal’im” şiirinin türünü ve bize verdiği mesajları birlikte bulalım:

• Adım 1: “Ben Mustafa Kemal’im” Metninin Türünü Belirleyelim

  Bu metin, dizeler halinde yazılmış, duygu ve düşünceleri coşkulu bir dille anlatan bir şiirdir. Özellikle kahramanlık, savaş ve vatan sevgisi gibi temaları işlediği için aynı zamanda epik şiir özellikleri de taşır. Bir kahramanın ağzından anlatıldığı için de lirik (duygusal) yönü ağır basar.

• Adım 2: “Ben Mustafa Kemal’im” Metninin Verdiği Mesajları Bulalım

  Şiirde Mustafa Kemal’in Çanakkale’den Kurtuluş Savaşı’na kadar olan süreçte milletiyle nasıl bütünleştiği, vatanı için nasıl bir mücadele verdiği anlatılıyor. Bu da bize şu mesajları veriyor:

  • Vatan sevgisinin ne kadar güçlü ve fedakarlık gerektiren bir duygu olduğu,
  • Milletin bağımsızlık ve özgürlük uğruna gösterdiği kahramanlık ve azim,
  • Mustafa Kemal’in liderliği ve milleti birleştirme gücü,
  • Milli mücadele ruhunun ve direnişin önemi.
• Adım 3: Karşılaştırma Hakkında Not

  Gördüğünüz gibi, “Ben Mustafa Kemal’im” metninin türü şiir, verdiği mesajlar ise vatan sevgisi, kahramanlık ve milli birlik üzerine. Diğer metinler elimizde olmadığı için onları buraya yazamıyorum sevgili gençler. Ama olsaydı, muhtemelen “Ata’mız Atatürk” bilgilendirici bir metin (biyografi) olurdu ve Atatürk’ün hayatı, başarıları gibi mesajlar verirdi.

Şimdi tablomuzu dolduralım:

4. ETKİNLİK

Metne konu olan duygu ve düşünceler olayı yaşayan tarafından anlatılıyorsa buna birinci kişili anlatım, olayın dışındaki gözlemci veya olaya şahit olan tarafından anlatılıyorsa ona da üçüncü kişili anlatım denir. Bu açıklamalara göre şiirdeki anlatım kimin ağzından yapılıyor? Nasıl bir anlatım biçimi kullanılmıştır? Söyleyiniz.

Harika bir soru! Anlatım biçimlerini hatırlamak için güzel bir fırsat. Metni okurken kimin konuştuğuna dikkat etmemiz gerekiyor. Hadi gelin birlikte bakalım:

• Adım 1: Anlatımın Kimin Ağzından Yapıldığını Bulalım

  Şiirin ilk dizelerine dikkat edelim: “Ben Mustafa Kemal’im“, “Şahin olurum Antep önlerinde“, “Kükrerim cihana karşı“. Gördüğünüz gibi, şair burada kendini Mustafa Kemal’in yerine koyarak veya Mustafa Kemal’in kendisiymiş gibi “ben” zamirini ve “-im, -urum, -rim” gibi birinci tekil şahıs eklerini kullanıyor. Bu da bize anlatımın Mustafa Kemal’in ağzından yapıldığını gösteriyor.

• Adım 2: Anlatım Biçimini Belirleyelim

  Yukarıdaki açıklamada da belirtildiği gibi, eğer olaylar ve duygular olayı yaşayan kişi tarafından anlatılıyorsa, buna birinci kişili anlatım denir. Şiirde de Mustafa Kemal kendi duygu ve düşüncelerini, yaşadıklarını anlatıyormuş gibi bir izlenim verildiği için burada birinci kişili anlatım kullanılmıştır.

Sonuç: Şiirdeki anlatım, Mustafa Kemal’in ağzından yapılmaktadır ve birinci kişili anlatım biçimi kullanılmıştır.

5. ETKİNLİK

Okuduğunuz şiirde geçen fiillerin anlam özelliklerini belirleyiniz.

Şimdi de fiillerin anlam özelliklerini hatırlama zamanı! Fiilleri üç ana başlıkta inceliyorduk, hatırlıyor musunuz? İş (kılış) fiilleri, oluş fiilleri ve durum fiilleri. Hadi gelin, tablodaki fiillerin şiirde geçip geçmediğini kontrol ederek anlam özelliklerini belirleyelim:

• Hatırlatma: Fiil Türleri Nelerdi?
  • İş (Kılış) Fiilleri: Öznenin kendi isteğiyle yaptığı, bir nesneyi etkileyen fiillerdir. “Neyi?”, “Kimi?” sorularına cevap verebilirler. (Örnek: okumak, yazmak, kesmek)
  • Oluş Fiilleri: Bir varlıkta zamanla kendiliğinden meydana gelen değişimi bildiren fiillerdir. Öznenin iradesi dışında gerçekleşir. (Örnek: büyümek, paslanmak, erimek, sararmak)
  • Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu bir durumu anlatan fiillerdir. Öznenin isteğiyle gerçekleşir ama bir nesneyi etkilemez, yani “neyi?”, “kimi?” sorularına cevap vermez. (Örnek: oturmak, uyumak, gülmek, ağlamak, koşmak)
• Adım 1: Şiirdeki Fiilleri Tespit Edelim ve Anlam Özelliklerini Belirleyelim

  Şimdi tabloda verilen fiilleri tek tek inceleyelim ve şiirde geçip geçmediklerine dikkat edelim.

Açıklama:

• olurum: “Şahin olurum”, “kalkan olurum”, “volkan olurum” ifadelerinde öznenin bir duruma girmesini, bir şey olarak bulunmasını anlatır. Neyi olurum? diye soramadığımız için bu bir durum fiilidir.
• uzanır: “Ellerim uzanır” ifadesinde ellerin yaptığı bir hareketi, bir durumu gösterir. Neyi uzanır? diye soramayız. Bu yüzden durum fiilidir.
• kükrerim: “Kükrerim cihana karşı” ifadesinde öznenin çıkardığı bir sesi, içinde bulunduğu bir durumu anlatır. Bir nesneyi etkilemediği için durum fiilidir.
• erir: “Erir, Bandırma Vapuru’nun güvertesinde” ifadesinde bir şeyin zamanla, kendiliğinden değişime uğramasını anlatır. Öznenin iradesi dışında gerçekleşen bir süreçtir. Bu nedenle oluş fiilidir.
• coşar: “Bir millet benimle coşar” ifadesinde milletin duygusal bir duruma girmesini anlatır. Neyi coşar? diye soramayız. Bu bir durum fi