Merhaba sevgili öğrencim! Nasılsın? Bugün seninle birlikte kısaltmalara ekleri nasıl getireceğimizi öğreneceğiz. Bu konu bazen biraz kafa karıştırıcı gibi görünse de, aslında çok basit iki kuralı öğrendiğimizde her şey yerli yerine oturacak. Hazır mısın? Hadi gel, önce kitabımızdaki o önemli kuralları bir hatırlayalım.
Kısaltmalara ek getirirken iki farklı durum var:
- Küçük harflerle yapılan kısaltmalar: Eğer kısaltma küçük harflerle yapılmışsa (mesela cm gibi), o zaman ek getirirken sanki kısaltmanın açılımını okuyormuşuz gibi yaparız. Yani cm yerine santimetre der gibi ekini getiririz.
Örnek:mm kısaltması milimetre demektir. Biz “milimetreyi” deriz, o zaman mm’yi şeklinde yazarız. - Büyük harflerle yapılan kısaltmalar: Eğer kısaltma büyük harflerle yapılmışsa (mesela TDK gibi), o zaman ek getirirken kısaltmanın son harfinin okunuşuna bakarız.
Örnek:TL kısaltması Türk Lirası demektir. Ama biz “TL’nin” derken te-le’nin diye okuruz, çünkü son harf olan ‘L’yi ‘le’ diye okuruz. Bu yüzden TL’nin şeklinde yazarız. Unutma, ‘K’ harfi ‘ka’ diye değil, ‘ke’ diye okunur!
Şimdi bu kuralları aklımızda tutarak sorularımızı adım adım çözelim!
1. Deftere çizdiğim karenin bir kenarı 4 cm’…….
Çözüm:
Adım 1: Kısaltmamız cm. Bu, küçük harflerle yapılmış bir kısaltma.
Adım 2: Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda, kısaltmanın açılımını düşünüyorduk. cm, santimetre demektir.
Adım 3: Cümleyi okuyalım: “Deftere çizdiğim karenin bir kenarı 4 santimetreyi…” Buraya -yi eki uygun olur.
Sonuç: cm’yi
2. TDK’……. hazırlamış olduğu yazım kılavuzunu inceledim.
Çözüm:
Adım 1: Kısaltmamız TDK. Bu, büyük harflerle yapılmış bir kısaltma.
Adım 2: Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda, son harfin okunuşuna bakıyorduk. TDK kısaltmasının son harfi K. Bu harfi ke diye okuruz.
Adım 3: Cümleyi okuyalım: “TDK’nin hazırlamış olduğu yazım kılavuzunu inceledim.” Buraya -nin eki uygun olur.
Sonuç: TDK’nin
3. Pazardan aldığı elmaların yaklaşık 1 kg’……. sokakta oynayan çocuklara dağıtmış.
Çözüm:
Adım 1: Kısaltmamız kg. Bu, küçük harflerle yapılmış bir kısaltma.
Adım 2: Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda, kısaltmanın açılımını düşünüyorduk. kg, kilogram demektir.
Adım 3: Cümleyi okuyalım: “Pazardan aldığı elmaların yaklaşık 1 kilogramı…” Buraya -ı eki uygun olur.
Sonuç: kg’ı
4. Öğretmenimizin söylediği sağlıklı yaşam videosunu EBA’……. izledim.
Çözüm:
Adım 1: Kısaltmamız EBA. Bu, büyük harflerle yapılmış bir kısaltma.
Adım 2: Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda, son harfin okunuşuna bakıyorduk. EBA kısaltmasının son harfi A. Bu harfi a diye okuruz.
Adım 3: Cümleyi okuyalım: “Öğretmenimizin söylediği sağlıklı yaşam videosunu EBA’dan izledim.” Burada videoyu “EBA’dan” yani EBA aracılığıyla izlediğimiz için -dan eki uygun olur.
Sonuç: EBA’dan
5. Okulda düzenlenen koşu yarışmasında Ali 100 m’……. 15 saniyede koşmuştur.
Çözüm:
Adım 1: Kısaltmamız m. Bu, küçük harflerle yapılmış bir kısaltma.
Adım 2: Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda, kısaltmanın açılımını düşünüyorduk. m, metre demektir.
Adım 3: Cümleyi okuyalım: “Okulda düzenlenen koşu yarışmasında Ali 100 metreyi 15 saniyede koşmuştur.” Buraya -yi eki uygun olur.
Sonuç: m’yi
Gördün mü sevgili öğrencim? Kuralları bildiğimizde kısaltmalara ek getirmek hiç de zor değilmiş! Şimdi bu kuralları unutmadan bol bol alıştırma yapabilirsin. Harikasın!