Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. sınıf Türkçe öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki soruları şimdi seninle birlikte adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, her şeyi en açık şekilde anlatacağım, sanki karşımda oturuyormuşsun gibi. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
Önce 1. Etkinlik‘teki kelimelerin anlamlarını tahmin edip, sonra sözlük anlamlarına bakıp cümle içinde kullanalım. Bu, kelime hazinemizi geliştirmek için çok güzel bir alıştırma.
1. Etkinlik
a. Metinde geçen kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizi Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Kelimeleri cümle içinde kullanınız.
Şimdi kelimelere tek tek bakalım:
- turnuva
Adım 1: Tahmin edelim.
Bence turnuva, birçok kişinin katıldığı, oyunlar oynanan, sonunda kazananın belirlendiği bir tür yarışma demek olabilir. Mesela futbol turnuvası, satranç turnuvası…
Adım 2: Sözlük anlamına bakalım.
Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne göre turnuva: “Çeşitli spor dallarında veya zekâ oyunlarında şampiyonu belirlemek amacıyla yapılan eleme usulü karşılaşmalar dizisi.” demekmiş. Tahminimize çok benziyor, değil mi?
Adım 3: Cümle içinde kullanalım.
Okulumuzda her sene düzenlenen turnuvada bu yıl şampiyon biz olduk.
- takas
Adım 1: Tahmin edelim.
Takas kelimesini duyunca aklıma hemen iki kişinin bir şeyleri değiştirmesi geliyor. Mesela ben sana oyuncak veririm, sen bana kitap verirsin gibi.
Adım 2: Sözlük anlamına bakalım.
TDK sözlüğüne göre takas: “Değiş tokuş.” veya “Bir malın başka bir malla değiştirilmesi.” anlamına geliyormuş. Aynen düşündüğümüz gibi!
Adım 3: Cümle içinde kullanalım.
Eski pul koleksiyonumu arkadaşımın çizgi romanlarıyla takas ettim.
- avlu
Adım 1: Tahmin edelim.
Avlu, genellikle eski evlerin ortasında veya arkasında bulunan, üstü açık, etrafı duvarlarla çevrili bir boşluktur diye düşünüyorum. Belki içinde çiçekler, ağaçlar da olur.
Adım 2: Sözlük anlamına bakalım.
TDK sözlüğüne göre avlu: “Bir yapının veya yapı grubunun ortasında kalan üstü açık, duvarla çevrili veya çevresinde binalar olan boşluk.” anlamına geliyormuş. Tam da hayal ettiğimiz gibi!
Adım 3: Cümle içinde kullanalım.
Büyükannemin köydeki evinin geniş avlusunda oynamayı çok severdim.
- lider
Adım 1: Tahmin edelim.
Lider, bir grubun, bir takımın ya da bir topluluğun en önünde giden, onlara yol gösteren kişidir bence. Mesela sınıfımızın lideri, takımımızın lideri olabilir.
Adım 2: Sözlük anlamına bakalım.
TDK sözlüğüne göre lider: “Önder, şef.” veya “Bir grubun, topluluğun veya ülkenin başında bulunan kimse.” demekmiş. Bu da tahminimizle aynı!
Adım 3: Cümle içinde kullanalım.
Sınıfımızın lideri, projede görevleri eşit bir şekilde dağıttı.
b. Öğrendiğiniz kelimeleri ve kelimelerin anlamlarını sözlük defterinize yazınız.
Sevgili öğrencim, bu madde sana bir ödev veriyor. Az önce öğrendiğimiz bu dört kelimeyi ve anlamlarını kendi sözlük defterine yazmalısın. Böylece hem kelimeleri daha iyi öğrenirsin hem de defterin zenginleşir. Bu, senin için harika bir tekrar olur!
Şimdi geldik 2. Etkinlik‘e. Burada metne göre cevaplamamız gereken sorular var.
2. Etkinlik
Soruları metne göre cevaplayınız.
Sevgili öğrencim, görselde sadece soruları görüyoruz ama bu soruların cevaplarını bulabilmemiz için bir metne ihtiyacımız var. Bu metin görselde yer almıyor. Tıpkı bir yapbozun eksik parçası gibi, metin olmadan bu soruları doğru bir şekilde cevaplamamız mümkün değil.
Yine de soruları tek tek okuyup, eğer metin olsaydı nasıl cevaplayacağımızı kısaca anlatayım:
1. Çocuk, annesi ve babasının gittikleri yerlerden taş getirmelerini neden istermiş?
Çözüm: Bu soruyu cevaplamak için metni okuyup, çocuğun neden taş istediğini anlatan cümleyi bulmamız gerekirdi. Belki taşlarla bir oyun oynayacaktır, belki koleksiyon yapıyordur ya da taşların özel bir anlamı vardır. Metinde bu neden açıkça belirtilirdi.
2. Çocuklar, turnuva öncesi eşleşmeleri nasıl yapmışlar?
Çözüm: Bu sorunun cevabı da metinde gizli. Çocukların turnuvaya başlamadan önce hangi yöntemle takım olduklarını veya kiminle eşleştiklerini anlatan bir bölüm mutlaka olurdu. Kura mı çekmişler, kendileri mi seçmişler, yoksa öğretmenleri mi eşleştirmiş? Metni okuyarak öğrenirdik.
3. Mahalledeki çocuklar, oyun bitiminde ne yaparlarmış?
Çözüm: Oyun bittikten sonra çocukların neler yaptığını anlatan kısım, bu sorunun cevabını verirdi. Belki birlikte yemek yerler, belki evlerine dağılırlar, belki de yeni bir oyun planlarlar. Metin bize bu bilgiyi verirdi.
Gördüğün gibi, bu tür “metne göre cevaplayınız” sorularında en önemli şey metni dikkatlice okumaktır. Eğer metin olsaydı, bu soruları da kolayca cevaplayabilirdik.
Umarım kelime etkinliğini çok iyi anlamışsındır. Eksik metin olsa da sana nasıl yaklaşman gerektiğini anlatmaya çalıştım. Başka bir zaman başka sorularla görüşmek üzere, kendine iyi bak!