Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 7. sınıf Türkçe öğretmeninim. Sana gönderdiğin görsellerdeki soruları birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevapları bulalım. Unutma, her soruyu dikkatlice okumak ve verilen metinle ilişkilendirmek çok önemli. Haydi başlayalım!
B) Anlamlarını öğrendiğiniz kelime veya kelime gruplarından iki tanesini seçerek bunları birer cümlede kullanınız.
Sevgili öğrencim, bu soru aslında senden, metni okurken anlamını bilmediğin kelimeleri bulup sözlükten anlamlarına bakmanı ve sonra da bu kelimeleri cümle içinde kullanmanı istiyor. Ancak bize Neşet Ertaş ile ilgili metin verilmediği için, ben sana bu konuyla ilgili bir metinde sıkça karşılaşabileceğin ve anlamlarını öğrenmenin faydalı olacağı iki kelime seçeceğim. Sen de bunları örnek cümlelerde nasıl kullanacağımıza dikkat et.
Adım 1: Kelimeleri seçelim ve anlamlarını hatırlayalım.
- Mahlas: Halk şairlerinin veya bazı sanatçıların asıl adları yerine kullandıkları takma ad.
- Şöhret: Ün, tanınmışlık, nam.
Adım 2: Seçtiğimiz kelimeleri birer cümlede kullanalım.
- Mahlas ile ilgili örnek cümle: Aşık Veysel, eserlerinde kendi adını değil, “Veysel” mahlasını kullanmıştır.
- Şöhret ile ilgili örnek cümle: Neşet Ertaş, kısa zamanda büyük bir şöhret kazanarak tüm Türkiye’nin gönlünde taht kurmuştur.
2. Etkinlik
Sevgili öğrencim, bu etkinlikteki soruları “izlediğiniz metinden hareketle” cevaplamamız isteniyor. Ancak bana gönderdiğin görsellerde Neşet Ertaş hakkında yazılı bir metin bulunmuyor, sadece metnin başlığı ve bir görsel var. Bu yüzden bu soruları doğrudan verilen metinden cevaplamam mümkün değil. Ama ben sana Neşet Ertaş hakkında genel bilgilerden yola çıkarak bu soruların olası cevaplarını vereceğim. Sen de bu bilgilerin, metinde olması gereken bilgiler olduğunu düşünebilirsin. Unutma, eğer metin olsaydı cevapları oradan bulacaktık.
1. Neşet Ertaş nerede ve ne zaman doğmuştur?
Sevgili öğrencim, Neşet Ertaş, 1938 yılında Kırşehir’in Çiçekdağı ilçesine bağlı Kırtıllar köyünde dünyaya gelmiştir. Bu bilgi, kendisi hakkında yazılan her metinde mutlaka yer alır.
2. Neşet Ertaş eserlerinin birçoğunda hangi mahlası kullanmıştır?
Neşet Ertaş, eserlerinde genellikle kendi adını, yani “Neşet” mahlasını kullanmıştır. Bazen de hiç mahlas kullanmadan eserlerini dile getirmiştir. Onun için en büyük mahlas, “Bozkırın Tezenesi” unvanı olmuştur.
3. Hangi özellikleri sayesinde Neşet Ertaş kısa zamanda şöhreti yakalamıştır?
Neşet Ertaş’ın kısa zamanda şöhreti yakalamasının birçok nedeni vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz:
- Bozlakları yorumlamadaki ustalığı: Kendi yöresinin bozlaklarını eşsiz bir yorumla seslendirmesi.
- Saz çalmadaki yeteneği: Bağlamayı çok genç yaşta öğrenmesi ve virtüöz seviyesinde çalması.
- Derin ve içten sözleri: Şarkılarının sözlerinin genellikle halkın derdini, sevincini, aşkını ve felsefesini içten bir dille anlatması.
- Doğallığı ve samimiyeti: Sahnedeki ve günlük yaşamındaki doğal tavırları, halkla kurduğu samimi bağ.
- Babası Muharrem Ertaş’tan aldığı miras: Halk müziği geleneğinin önemli bir temsilcisi olan babasından aldığı eğitim ve miras.
4. Metinde geçen “Gölgede kalanın gölgesi olmaz.” sözünden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız.
Sevgili öğrencim, bu söz aslında çok derin bir anlam taşır. “Gölgede kalmak”, bir başkasının etkisinde olmak, kendi kişiliğini veya yeteneğini ortaya koyamamak, hep birilerinin ardında kalmak demektir. Bu söz, eğer sen kendi çabanla, kendi yeteneğinle bir şeyler ortaya koymazsan, başkalarının gölgesinde yaşarsan, kendi varlığını ve etkini gösteremezsin, kendi “gölgeni” yani kendi izini, kendi değerini oluşturamazsın demek istiyor. Başarılı olmak, tanınmak ve bir değer yaratmak için kendi ışığınla parlaman gerektiğini öğütleyen bir sözdür bu.
5. Metinde geçen Neşet Ertaş’a ait mısraların sizde uyandırdığı duygu ve düşünceler nelerdir? Açıklayınız.
Bu soru, metindeki Neşet Ertaş’a ait mısraları okuduktan sonra senin ne hissettiğini ve ne düşündüğünü soruyor. Maalesef metinde Neşet Ertaş’a ait mısralar verilmemiş. Ancak Neşet Ertaş’ın genel olarak eserleri, insana derin bir hüzün, aşk, memleket sevgisi, gurbet acısı gibi duyguları hissettirir. Aynı zamanda yaşamın anlamı, ölüm, dünya hayatının geçiciliği gibi felsefi düşüncelere de sevk eder. Onun müziği ve sözleri, insanın iç dünyasına dokunur, onu düşündürür ve duygulandırır.
Eğer metinde mısralar olsaydı, o mısraların içeriğine göre daha spesifik duygular ve düşünceler ifade edebilirdik. Örneğin, aşkla ilgili mısralar okusak kalbimizde sevgi ve özlem, gurbetle ilgili mısralar okusak hüzün ve yalnızlık hissedebilirdik.
3. Etkinlik
Metinde geçen aşağıdaki dizeleri inceleyiniz. Koyu yazılan ifadeler arasında nasıl bir anlam ilişkisi olduğunu ve bu kelimelerle hangi söz sanatının oluşturulduğunu belirtiniz.
Sevgili öğrencim, şimdi de bu dizeleri inceleyelim ve edebi güzellikleri keşfedelim. Şiirlerde kullanılan söz sanatları, anlatıma zenginlik katar ve mesajı daha etkili bir şekilde iletir.
Adım 1: İlk dize grubunu inceleyelim.
Hep yolcuyuz, böyle böyle geldik böyle gideriz
Dünya senin vatanın mı yurdun mu?
Burada “geldik” ve “gideriz” kelimeleri koyu yazılmış. Bu iki kelime arasında bir karşıtlık ilişkisi var, değil mi? “Gelmek” bir yere ulaşmak, “gitmek” ise oradan ayrılmak demektir. Yani bunlar birbirinin zıttı olan eylemlerdir.
Bu dizelerde kullanılan söz sanatı tezat (karşıtlık) sanatıdır. Şair, insanın dünyadaki geçici varlığını, bir yolcu gibi gelip geçici olduğunu vurgulamak için “gelmek” ve “gitmek” eylemlerinin zıtlığını kullanmıştır.
Adım 2: İkinci dize grubunu inceleyelim.
Bir anadan dünyaya gelen yolcu
Görünce dünyaya gönül verdin mi?
(…)
Bunlar neden, nedenini sordun mu?
İnsan ölür ama ruhu ölmez
Bu dizede ise “ölür” kelimesi koyu yazılmış. Şair, “İnsan ölür ama ruhu ölmez” diyerek, bedenin fani olduğunu ama ruhun baki kaldığını, yani ruhun ölümsüz olduğunu belirtiyor. Burada da bir karşıtlık durumu söz konusu. “Ölmek” eylemi ile “ölmez” (ölümsüzlük) durumu arasında bir zıtlık var.
Bu dizelerde de yine tezat (karşıtlık) söz sanatı kullanılmıştır. Şair, insanın fiziksel varlığının sona ermesiyle ruhsal varlığının devam etmesi arasındaki karşıtlığı vurgulayarak, ölüm ve ölümsüzlük kavramları üzerine düşündürüyor.
Sonuç olarak, her iki dize grubunda da birbirine zıt anlamlı kelimeler veya durumlar bir arada kullanılarak tezat sanatı yapılmıştır. Bu sanat, anlatıma derinlik katar ve okuyucunun dikkatini çekerek verilmek istenen mesajı güçlendirir.