Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün “Erdemler” temamız altında “İyilik Üzerine” başlıklı metni inceledik ve şimdi bu metinle ilgili soruları adım adım çözeceğiz. Unutma, cevapları sadece okuduğumuz metinden bulmaya çalışacağız. Hazır mısın? Başlayalım!
1. Etkinlik
A) Okuduğunuz metinde geçen, anlamını bilmediğiniz kelime veya kelime gruplarını belirleyiniz. Bunların anlamlarını tahmin ederek aşağıya yazınız.
Metni okurken anlamını tam olarak bilmediğini düşündüğüm birkaç kelime belirleyelim ve sonra anlamlarını tahmin edelim:
- Kelime veya Kelime Grubu: içgüdü
- Tahminim: İnsanların veya hayvanların düşünmeden, doğuştan gelen bir şekilde yaptığı davranışlar, tepkiler. Bir şeyi kendiliğinden yapma isteği.
- Kelime veya Kelime Grubu: vahamet
- Tahminim: Bir durumun ne kadar kötü, ciddi veya tehlikeli olduğunu anlatan bir kelime. Bir olayın ağırlığı, önemi.
B) Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.
Şimdi tahminlerimizi kontrol edelim:
- içgüdü: Belli bir amaca yönelik olarak canlılarda doğuştan bulunan bilinçsiz eğilim. (Tahminime çok yakınmışız!)
- vahamet: Bir durumun çok kötü ve önemli olma durumu, korkunçluk, ürkütücülük. (Burada da doğru yoldaymışız. Bir durumun ciddiyetini anlatıyor.)
Gördün mü, kelimelerin anlamlarını metnin gelişinden de tahmin edebiliriz. Bu, kelime dağarcığımızı geliştirmek için harika bir yöntem!
2. Etkinlik
Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle cevaplayınız.
1. Yazar şehirler arası yolda ailesiyle hangi konularda sohbet etmiştir? Anlatınız.
Adım 1: Metnin ilk paragrafını dikkatlice okuyalım.
Adım 2: Yazar, Afyon-Uşak arasında yolculuk yaparken eşinin ayçiçeği sevgisinden bahsediyor ve yol kenarındaki ayçiçeği tarlalarını, tarlada çalışan bir aileyi gördüklerini anlatıyor.
Adım 3: Metinde doğrudan “Şu konuda sohbet ettiler” denmese de, yazarın gözlemleri ve eşinin ayçiçeği sevgisi gibi konuların aile içinde konuşulduğunu, yani sohbet konusu olduğunu anlayabiliriz.
Çözüm: Yazar, şehirler arası yolda ailesiyle eşinin ayçiçeklerine olan sevgisi, yol kenarındaki ayçiçeği tarlalarının güzelliği ve bu tarlada çalışan bir ailenin yaşamı üzerine sohbet etmişlerdir. Gördükleri ve hissettikleri üzerine konuşmuş olmalılar.
2. Tarlanın sahibi, yazara köye gitmeyi niçin önermiştir? Açıklayınız.
Adım 1: Metnin ikinci paragrafına bakalım, tarla sahibinin yazarla konuşmasını bulalım.
Adım 2: Tarla sahibi, “Ağabey, bunlar iyi ayçiçeği değil. Üşenmezsen bizim köyü gidelim.” diyor.
Adım 3: Bu cümleden anlıyoruz ki, tarla sahibi kendi tarlasındaki ayçiçeklerini yeterince iyi bulmuyor ve köyde daha güzel, daha iyi ayçiçekleri olduğunu düşünerek yazarı oraya davet ediyor.
Çözüm: Tarlanın sahibi, kendi tarlasındaki ayçiçeklerinin çok iyi olmadığını düşündüğü için yazara, köyde daha güzel ve daha kaliteli ayçiçeklerinin bulunduğunu ima ederek köye gitmeyi önermiştir. Böylece yazara daha iyi ayçiçeklerini göstermek istemiştir.
3. Tarla sahibinin iyiliği karşısında yazarın tavrı ne olmuştur? Anlatınız.
Adım 1: Yine metnin ikinci paragrafına odaklanalım, yazarın tarla sahibinin teklifine verdiği cevaba bakalım.
Adım 2: Tarla sahibi köye gitmeyi teklif ettiğinde yazar, “— Sizi işinizden alıkoymayayım? — Olur mu ağabey?” diye karşılık veriyor.
Adım 3: Yazarın bu cevabı, tarla sahibinin iyiliğine karşı duyduğu minnettarlığı ve aynı zamanda onu işinden alıkoymak istemediğini gösteriyor. Kibar ve düşünceli bir tavır sergilemiş.
Çözüm: Tarla sahibinin bu nazik ve yardımsever teklifi karşısında yazar, onu işinden alıkoymak istemediğini belirterek kibar ve düşünceli bir tavır sergilemiştir. “Sizi işinizden alıkoymayayım?” diyerek tarla sahibine yük olmak istemediğini dile getirmiştir.
4. Yazar “Bir iyilik yaptığınızda asıl iyiliği kendinize yaparsınız.” ifadesiyle ne anlatmak istemiştir? Açıklayınız.
Adım 1: Bu ifadeyi metinde arayalım.
Adım 2: Metni dikkatlice okuduğumuzda, bu ifadenin “İyilik Üzerine” başlıklı metnin içinde birebir geçmediğini görüyoruz. Ancak bu söz, metnin genel teması olan “Erdemler” ve “İyilik” ile çok yakından ilgili.
Adım 3: Metinde doğrudan geçmese de, bu sözün anlamını genel olarak düşündüğümüzde, iyilik yapmanın sadece karşıdaki kişiye değil, aynı zamanda iyilik yapan kişinin kendisine de mutluluk, iç huzur ve iyi hissetme gibi olumlu duygular getirdiğini anlatmak istediğini söyleyebiliriz. Yani iyilik, yapanı da iyi hissettirir, bu yüzden aslında kendimize de bir iyilik yapmış oluruz.
Çözüm: Bu ifade metinde birebir geçmiyor sevgili öğrencim. Ancak iyilik temasıyla ilgili olduğu için açıklayabiliriz. Bu sözle anlatılmak istenen şudur: Bir başkasına iyilik yaptığımızda, sadece o kişiye fayda sağlamakla kalmayız, aynı zamanda kendimiz de içsel bir huzur, mutluluk ve tatmin duygusu yaşarız. İyilik yapmak, insanın ruhunu besler ve kendini daha iyi hissetmesini sağlar. Bu yüzden, aslında yaptığımız iyilikler en başta bize geri döner, yani kendimize de iyilik yapmış oluruz.
5. Yazar, Selanik Caddesi’nde nasıl bir iyilik yapmış ve bunun sonucunda neler hissetmiştir? Anlatınız.
Adım 1: Metni baştan sona tekrar gözden geçirelim.
Adım 2: Metin, Afyon-Uşak yolculuğu, ayçiçekleri ve tarladaki aile hakkındadır. Metinde “Selanik Caddesi” diye bir yerden veya yazarın orada yaptığı herhangi bir iyilikten bahsedilmiyor.
Çözüm: Sevgili öğrencim, okuduğumuz “İyilik Üzerine” başlıklı metinde yazarın Selanik Caddesi’nde yaptığı herhangi bir iyilikten veya bunun sonucunda hissettiklerinden bahsedilmemektedir. Bu bilgi, verilen metinde yer almamaktadır.
6. Yakın çevrenizde sizi etkileyen iyi insanlar oldu mu? Örneklerle açıklayınız.
Adım 1: Bu soru, metinden bağımsız, senin kişisel deneyimlerinle ilgili bir soru.
Adım 2: Metin bize iyilik üzerine düşünme fırsatı verdi, şimdi bu düşüncelerimizi kendi hayatımıza bağlayabiliriz.
Adım 3: Kendi çevrenden, ailenden, arkadaşlarından veya öğretmenlerinden iyilikleriyle seni etkileyen kişileri ve onların yaptığı iyilikleri düşünmelisin. Bu iyilikler küçük bir yardım, anlayışlı bir söz, destek olmak gibi birçok farklı şekilde olabilir.
Çözüm: Bu soruya cevabı sen kendi hayatından, kendi deneyimlerinden yola çıkarak vermelisin. Her birimizin çevresinde bizi iyilikleriyle etkileyen insanlar mutlaka vardır. Örneğin:
- Bir arkadaşın ders çalışırken zorlandığında sana yardımcı olması,
- Annenin veya babanın sana her zaman destek olması, senin için fedakârlıklar yapması,
- Bir öğretmeninin ders dışında da senin sorunlarınla ilgilenmesi,
- Yaşlı bir komşuna marketten eşya taşımasında yardım etmen gibi durumlar…
Beni etkileyen iyi insanlar elbette oldu. Örneğin, ilkokuldayken bir arkadaşım kalemimi kaybettiğimde hiç tereddüt etmeden kendi yedek kalemini bana vermişti. Bu küçük iyilik bile o an beni çok rahatlatmış ve mutlu etmişti. Ya da bir keresinde çok hasta olduğumda, sınıf arkadaşım ders notlarını benimle paylaşmış ve anlamadığım yerleri bana anlatmıştı. Bu tür davranışlar, insanın kendini yalnız hissetmemesini sağlar ve iyiliğin ne kadar değerli olduğunu gösterir.
Umarım bu çözümler sana yardımcı olmuştur. Unutma, metni dikkatli okumak ve anladıklarımızdan yola çıkarak cevap vermek çok önemli. Aferin sana!