Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, atasözleri ve deyimler üzerine harika bir çalışma yapacağız. Önümüzdeki sayfada gördüğünüz metin ve görsellerden faydalanarak soruları adım adım çözeceğiz. Unutmayın, Türkçe dersinde en önemli şey okuduğumuzu anlamak ve doğru yorumlamak. Hadi başlayalım!
A) Bölümü: Anlamı Verilen Atasözü ve Deyimleri Bulma
Bu bölümde, bize bazı deyim ve atasözlerinin anlamları verilmiş. Bizden istenen, bu anlamlara uygun deyim veya atasözünü, bağlı sayfadaki (40. sayfadaki) metinden ve özellikle alt kısımdaki renkli kutucuklardan bularak boşlukları doldurmak.
1. Soru: Pişmanlık duymak anlamındaki deyim:
Çözüm:
Bu deyimin anlamını bulmak için 40. sayfadaki “Nane Limon Kabuğu” şarkı sözlerine ve altındaki renkli kutucuklara bakıyoruz. Şarkının altıncı kıtasında şöyle bir ifade geçiyor: “…Sonra dizini döversin.” Bu ifade, bir şeyi yapmadığına veya yanlış yaptığına pişman olmak anlamına gelir. Renkli kutucuklarda da “dizini dövmek” deyimi bulunmaktadır.
Sonuç: dizini dövmek
2. Soru: Aklı ve muhakemesi yerinde olmak, kendinin ve çevresinin bilincine varmak anlamlarındaki deyim:
Çözüm:
Yine 40. sayfadaki şarkı sözlerine ve renkli kutucuklara göz atıyoruz. Şarkının ikinci kıtasında “Kişi kendin bilip saça sola sormalı” dizesi var. Bu ifade, kişinin kendi yeteneklerini, sınırlarını ve çevresini iyi tanıması anlamına gelir. Renkli kutucuklarda da “kendini bilmek” deyimi yer alıyor.
Sonuç: kendini bilmek
3. Soru: Başkasına zararı dokunacak bir davranışı yapmadan önce iyi düşün, kendi kendini eleştir anlamındaki atasözü:
Çözüm:
Bu atasözünü bulmak için şarkının yedinci kıtasına bakıyoruz: “Barış iğneyi kendine batırır / Çuvaldızı başkasına“. Bu atasözü, bir başkasını eleştirmeden önce kendi kusurlarımızı görmemiz ve düzeltmemiz gerektiğini anlatır. Renkli kutucuklarda da bu atasözü açıkça belirtilmiştir.
Sonuç: iğneyi kendine çuvaldızı başkasına batır
4. Soru: Pek çok işe yarayan, her sıkıntıyı gideren anlamındaki deyim:
Çözüm:
Şarkının dördüncü kıtasına baktığımızda, “Nane limon kabuğu bir güzel kaynasın… Bin derde deva geliyor…” dizelerini görüyoruz. “Bin derde deva” deyimi, çok faydalı, birçok soruna çözüm olan şeyler için kullanılır. Renkli kutucuklarda da bu deyim mevcuttur.
Sonuç: bin derde deva
5. Soru: Daha önce iyi bir durumda olan kişi bu konumunu kaybettiğinde uygun olmayan, yersiz davranışlarda bulunur anlamındaki atasözü:
Çözüm:
Şarkının üçüncü kıtasında yer alan “Zürefanın düşkünü, beyaz giyer kış günü” atasözü, bu anlamı tam olarak karşılar. Varlıklı birinin fakirleştiğinde bile eski alışkanlıklarını sürdürmeye çalışmasını ifade eder. Renkli kutucuklarda da bu atasözü bulunmaktadır.
Sonuç: Zürefanın düşkünü, beyaz giyer kış günü
6. Soru: Bir başarı, bir mutluluk başkası için istendiğinde söylenen bir söz anlamındaki deyim:
Çözüm:
Şarkının son kıtasında “Bol keseden aklı ona buna dağıtır / Darısı kendi başına” ifadesi geçiyor. “Darısı başına” deyimi, birinin sahip olduğu güzel bir şeyin veya başarının başkalarına da nasip olmasını dilemek için kullanılır. Renkli kutucuklarda da bu deyim bulunmaktadır.
Sonuç: darısı başına
7. Soru: Önceden tasarlanan bir iş umulduğu gibi sonuçlanmaz, düşünüldüğü gibi olmaz. anlamındaki atasözü:
Çözüm:
Şarkının altıncı kıtasında “Çoğu zaman hesap çarşıya uymaz” dizesi yer almaktadır. Bu atasözü, evde yapılan planların veya hesapların dışarıdaki gerçeklerle örtüşmeyebileceğini, işlerin beklendiği gibi gitmeyebileceğini anlatır. Renkli kutucuklarda da “Evdeki hesap çarşıya uymaz” atasözü bulunmaktadır.
Sonuç: Evdeki hesap çarşıya uymaz
B) Bölümü: Atasözü ve Deyimlerin Şarkıdaki Sıralanışı
Bu bölümde, “Nane Limon Kabuğu” şarkısında geçen ve yukarıda anlamlarını bulduğumuz atasözü ve deyimlerin şarkıdaki sıralanışını bulmamız gerekiyor. Her bir atasözü ve deyimin yanında, A bölümündeki soruların yanında yer alan notalardan bir tanesi eşleştirilmiş. Biz de bu eşleştirmeleri kullanarak şarkıdaki sıraya göre notaların dizilişini bulacağız.
Adım 1: Şarkıdaki atasözü ve deyimleri, geçiş sıralarına göre belirleyelim ve yanlarına A bölümündeki karşılık gelen notalarını yazalım.
- Birinci deyim: “Kişi kendin bilip saça sola sormalı…” dizesinde geçen kendini bilmek (2. soru). Bu deyimin yanındaki nota sembolü:
(Treble clef, iki 8’lik nota, bir tek 8’lik nota) - İkinci deyim: “Zürefanın düşkünü, beyaz giyer kış günü” (5. soru). Bu atasözünün yanındaki nota sembolü:
(Treble clef, dörtlük nota) - Üçüncü deyim: “…Bin derde deva geliyor…” dizesinde geçen bin derde deva (4. soru). Bu deyimin yanındaki nota sembolü: (Treble clef, iki 8’lik nota, bir tek 8’lik nota)
- Dördüncü deyim: “…Çoğu zaman hesap çarşıya uymaz…” dizesinde geçen Evdeki hesap çarşıya uymaz (7. soru). Bu atasözünün yanındaki nota sembolü: (Treble clef, dörtlük nota)
- Beşinci deyim: “…Sonra dizini döversin.” dizesinde geçen dizini dövmek (1. soru). Bu deyimin yanındaki nota sembolü: (Treble clef, iki 8’lik nota, bir tek 8’lik nota)
- Altıncı deyim: “Barış iğneyi kendine batırır / Çuvaldızı başkasına” dizesinde geçen iğneyi kendine çuvaldızı başkasına batır (3. soru). Bu atasözünün yanındaki nota sembolü:
(Treble clef, dörtlük nota, bir 8’lik nota) - Yedinci deyim: “…Darısı kendi başına” dizesinde geçen darısı başına (6. soru). Bu deyimin yanındaki nota sembolü: (Treble clef, iki 8’lik nota, bir tek 8’lik nota)
Adım 2: Şimdi bu nota sembollerinin sıralanışına bakalım:
İlk sembol:
İkinci sembol:
Üçüncü sembol:
Dördüncü sembol:
Beşinci sembol:
Altıncı sembol:
Yedinci sembol:
Adım 3: Bu sırayı şıklardaki nota dizilişleriyle karşılaştıralım.
A seçeneğindeki nota dizilişi, bizim belirlediğimiz sırayla birebir aynıdır:
Sonuç: Şarkıdaki atasözü ve deyimlerin kullanım sırasına karşılık gelen notaların sıralanışı A seçeneğidir.