Merhaba sevgili öğrencilerim! Türkçe dersimizin bu bölümünde, Milli Kültürümüz teması altında Neşet Ertaş’la ilgili metnimizin sayfalarını inceleyerek karşımıza çıkan etkinlikleri adım adım çözeceğiz. Unutmayın, bu tür etkinlikler hem araştırma yapma hem de yaratıcı düşünme becerilerinizi geliştirmenizi sağlar. Şimdi hazırsanız, soruları dikkatlice okuyalım ve cevaplarını beraber bulalım.
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
1. Halk ozanlarımızdan biriyle ilgili yaptığınız araştırma sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarımızla paylaşınız.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu etkinlik, dersimize başlamadan önce konuya ısınmanız için hazırlanmış bir ön çalışma. Neşet Ertaş’ın da bir halk ozanı olduğunu düşünürsek, araştırmanızı onun gibi değerli bir ozan hakkında yapabilirsiniz. Diyelim ki Neşet Ertaş hakkında bir araştırma yaptınız. İşte bu bilgileri arkadaşlarınıza şöyle anlatabilirsiniz:
- “Arkadaşlar, ben araştırmamı büyük ozanımız Neşet Ertaş hakkında yaptım. O, 1938 yılında Kırşehir’de doğmuş, sazıyla ve sözüyle gönüllere taht kurmuş bir sanatçı.”
- “Babası Muharrem Ertaş da çok değerli bir halk ozanıymış. Neşet Ertaş, babasından hem saz çalmayı hem de türkü söylemeyi öğrenmiş.”
- “Onu ‘Bozkırın Tezenesi’ olarak tanırız. ‘Tezene’ saz çalarken kullanılan mızrabın adıdır ve Neşet Ertaş sazı öylesine güzel çalarmış ki bu lakabı almış.”
- “Türküleri sadece ülkemizde değil, tüm dünyada sevilerek dinleniyor. ‘Gönül Dağı’, ‘Zahidem’, ‘Neredesin Sen’ gibi çok bilinen eserleri var.”
- “UNESCO tarafından ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ olarak kabul edilmiş. Bu, onun kültürümüz için ne kadar önemli bir değer olduğunu gösteriyor.”
- “Neşet Ertaş, türkünün sadece bir şarkı olmadığını, aynı zamanda bir duygu, bir yaşam felsefesi olduğunu bize göstermiştir. O, halkımızın sesi olmuştur.”
Böylece hem Neşet Ertaş’ı tanıtmış hem de halk ozanlarımızın önemini vurgulamış olursunuz.
2. Sizce kültürel değerlerimizi gelecek kuşaklara aktarabilmek için neler yapabiliriz? Tartışınız.
Çözüm:
Bu soru, hepimizin üzerinde düşünmesi gereken çok önemli bir konu. Kültürel değerlerimiz, bizi biz yapan özelliklerimizdir ve onları korumak, yaşatmak hepimizin görevi. İşte bu değerleri gelecek nesillere aktarmak için yapabileceğimiz bazı şeyler:
- Ailede Başlamak: Öncelikle aile içinde geleneklerimizi, göreneklerimizi, bayramlarımızı ve özel günlerimizi yaşatmalıyız. Büyüklerimizden duyduğumuz hikâyeleri, türküleri, ninnileri çocuklarımıza anlatmalıyız.
- Okulda Öğrenmek: Okullarda kültürel mirasımızı tanıtan dersler, kulüpler ve etkinlikler düzenlemeliyiz. Halk oyunları, geleneksel el sanatları gibi kurslara katılarak veya bu kursları düzenleyerek çocuklarımızın bunlarla tanışmasını sağlayabiliriz.
- Müzeleri Ziyaret Etmek: Müzeler, geçmişten gelen değerlerimizi bir araya getiren hazine sandıkları gibidir. Buraları ziyaret ederek eski eşyaları, kıyafetleri, sanat eserlerini görebilir, geçmişimiz hakkında bilgi edinebiliriz.
- Sanat ve Edebiyatla Tanışmak: Halk ozanlarımızın türkülerini dinlemeli, masallarımızı okumalı, geleneksel tiyatromuzu izlemeliyiz. Neşet Ertaş gibi sanatçılarımızın eserlerini dinleyerek kültürel mirasımızın zenginliğini fark edebiliriz.
- Geleneksel Festivaller Düzenlemek: Yöresel festivaller, şenlikler düzenleyerek geleneksel kıyafetlerimizi giyebilir, yemeklerimizi yapabilir, halk oyunlarımızı oynayabiliriz. Bu, hem eğlenceli olur hem de kültürü yaşatır.
- Teknolojiyi Kullanmak: Günümüzde sosyal medya ve internet çok yaygın. Kültürel değerlerimizi anlatan videolar, belgeseller hazırlayıp paylaşabiliriz. Böylece daha çok insana ulaşabiliriz.
Kısacası, kültürel değerlerimizi yaşatmak için hem geçmişimizi iyi öğrenmeli hem de onları günümüzün imkanlarıyla buluşturarak ilgi çekici hale getirmeliyiz.
1. Etkinlik A) Metni izlerken not aldığınız kelime veya kelime gruplarının anlamlarını TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten bulunuz.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu etkinlikte sizden Neşet Ertaş ile ilgili “Dinleme/İzleme Metni”ni dinlerken veya izlerken anlamını bilmediğiniz kelimeleri not almanız ve sonra da TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten anlamlarına bakmanız isteniyor. Metin bize verilmediği için, ben size örnek olması amacıyla Neşet Ertaş metninde karşılaşabileceğiniz bazı kelimeleri ve anlamlarını vereceğim. Siz de kendi metninizde karşılaştığınız kelimeleri bu şekilde not alıp araştırabilirsiniz.
İşte size birkaç örnek:
- Kelime veya Kelime Grubu:Ozan
- Anlamı: Halk şairi, halk sanatçısı. Genellikle saz eşliğinde şiir söyleyen, türküler yakan kimse.
- Kelime veya Kelime Grubu:Tezene
- Anlamı: Mızrap. Saz, bağlama gibi telli çalgıları çalmaya yarayan, kiraz ağacının kabuğundan veya plastikten yapılmış küçük araç. (Neşet Ertaş’a “Bozkırın Tezenesi” denmesinin sebebi de sazı çok iyi çalmasıdır.)
- Kelime veya Kelime Grubu:İcra etmek
- Anlamı: Bir sanat eserini dinleyici veya seyirci önünde yorumlamak, sunmak. Bir görevi yerine getirmek, yapmak.
- Kelime veya Kelime Grubu:Repertuvar
- Anlamı: Bir tiyatro topluluğunun, bir sanatçının veya bir orkestranın oynamaya, söylemeye veya çalmaya hazır olduğu eserlerin listesi.
Siz de metni dinlerken veya izlerken bu şekilde kelimeleri not alıp anlamlarını bulmalısınız. Böylece hem kelime dağarcığınız gelişir hem de metni daha iyi anlarsınız.
4. Etkinlik
Öğrendiğiniz söz sanatlarını kullanarak türkülerimizle ilgili bir şiir yazınız. Şiirinizde kullandığınız söz sanatlarının anlatıma olan katkısını açıklayınız.
Çözüm:
Şiir yazmak, duygularınızı ve düşüncelerinizi en güzel şekilde ifade etmenin yollarından biridir. Söz sanatları da şiirimize renk katar, anlamı derinleştirir. Şimdi, türkülerimizden ilham alarak kısa bir şiir yazalım ve kullandığımız söz sanatlarını açıklayalım:
Türkülerimiz
Anadolu’dan esen bir rüzgar gibidir türkü,
Her telinde bir hüzün, her telinde bir umut.
Sazın tellerinde ağlar, güler gönül derdi,
Toprağın kokusu sinmiş, sanki bir anı kutusu.
Neşet Ertaş’ın sesi, bir nehir gibi çağlar,
Köy meydanlarında yankılanır, dağları aşar.
Kulak verin dostlar, bu ses bizi çağırır,
Geçmişten geleceğe köprü kurar, kalpleri sarar.
Şimdi de bu şiirde kullandığımız söz sanatlarını ve bunların anlatıma katkılarını inceleyelim:
- 1. dize: “Anadolu’dan esen bir rüzgar gibidir türkü,”
- Söz Sanatı:Benzetme (Teşbih)
- Açıklama: Türkü, “Anadolu’dan esen bir rüzgar”a benzetilmiştir. Rüzgarın geniş bir alana yayılması, her yere ulaşması ve insanın içini ferahlatması gibi, türkülerin de Anadolu’nun her köşesine yayılıp insanlara dokunduğu vurgulanmıştır. Bu benzetme, türkünün evrenselliğini ve etkileyiciliğini artırır.
- 3. dize: “Sazın tellerinde ağlar, güler gönül derdi,”
- Söz Sanatı:Kişileştirme (Teşhis)
- Açıklama: Sazın telleri ve gönül derdi, insan gibi “ağlama” ve “gülme” eylemlerini yapmıştır. Bu, sazın ve türkülerin insan duygularını ne kadar derinden yansıttığını, dertlere ortak olduğunu gösterir. Anlatımı daha canlı ve duygusal hale getirir.
- 4. dize: “Toprağın kokusu sinmiş, sanki bir anı kutusu.”
- Söz Sanatı:Benzetme (Teşbih)
- Açıklama: Türküler, “anı kutusu”na benzetilmiştir. Tıpkı bir anı kutusunun içinde değerli hatıralar saklaması gibi, türkülerin de geçmişten gelen hikayeleri, yaşanmışlıkları ve kültürel mirasımızı içinde barındırdığı anlatılmıştır. Ayrıca “toprağın kokusu sinmiş” ifadesiyle türkülerin doğallığına ve köklülüğüne vurgu yapılmıştır.
- 5. dize: “Neşet Ertaş’ın sesi, bir nehir gibi çağlar,”
- Söz Sanatı:Benzetme (Teşbih)
- Açıklama: Neşet Ertaş’ın sesi, “bir nehir”e benzetilmiştir. Nehrin akışı, sürekliliği, geniş kitlelere ulaşması ve besleyiciliği gibi, Neşet Ertaş’ın sesinin de zamana meydan okuduğu, geniş kitlelere ulaştığı ve dinleyenleri derinden etkilediği vurgulanmıştır.
Bu şekilde söz sanatlarını kullanarak şiirimize hem estetik bir güzellik katmış hem de vermek istediğimiz mesajı daha etkili bir şekilde iletmiş oluruz.
5. Etkinlik
UNESCO […] tarafından Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında Yaşayan İnsan Hazinesi Türkiye Ulusal Envanteri’ne alınarak “Yaşayan İnsan Hazinesi” kabul edilen Neşet Ertaş’ın bal mumu heykeli İstanbul’da bir müzede sergilenmektedir. Siz de ilinizdeki müzelerle ilgili bir araştırma yapınız. Bu müzeleri arkadaşlarınıza tanıtacağınız bir sunum hazırlayınız.
Çözüm:
Bu etkinlik, hem araştırma yapma hem de sunum hazırlama becerilerinizi geliştirmek için harika bir fırsat! Neşet Ertaş’ın “Yaşayan İnsan Hazinesi” olması, kültürel değerlerimizin ne kadar önemli olduğunu bize bir kez daha gösteriyor. Şimdi, ilinizdeki müzeleri araştırıp bir sunum hazırlama adımlarını konuşalım:
Adım 1: Araştırma Yapma
- Öncelikle kendi yaşadığınız ildeki müzeleri internetten veya kütüphaneden araştırın. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün web sitesi size yardımcı olabilir.
- Müzelerin adlarını, adreslerini, hangi konularda eserler sergilediklerini (arkeoloji, etnografya, sanat, bilim, denizcilik vb.) not alın.
- Müzelerin açılış-kapanış saatleri, giriş ücretleri (öğrenciler için indirim olup olmadığı) gibi pratik bilgileri de öğrenin.
- Müzelerin içinde sergilenen en önemli eserlerden birkaçını ve bunların hikayelerini öğrenmeye çalışın. Örneğin, bir müzede eski bir kilim varsa, o kilimin dokuma tekniği veya deseni hakkında bilgi edinin.
- Eğer ilinizde Neşet Ertaş gibi “Yaşayan İnsan Hazinesi” kabul edilmiş başka bir sanatçı veya zanaatkar varsa, onunla ilgili bir bölüm olup olmadığını da araştırın.
Adım 2: Sunumun İçeriğini Planlama
Araştırmanızı bitirdikten sonra, sunumunuzu nasıl yapacağınızı planlamalısınız. Bir sunumda şunlar olmalı:
- Giriş: Sunumunuzun başında kendinizi ve konuyu kısaca tanıtın. “Merhaba arkadaşlar, bugün sizlere ilimizdeki müzeleri tanıtacağım. Müzeler, geçmişimizi geleceğe taşıyan çok önemli yerlerdir.” gibi bir başlangıç yapabilirsiniz.
- Müzelerin Tanıtımı: Araştırdığınız müzeleri tek tek tanıtın. Her müze için ayrı bir bölüm açın. Örneğin:
- Örnek Müze 1: [İlinizin Adı] Arkeoloji Müzesi
- Nerede bulunur? (Adresi)
- Neler sergilenir? (Antik dönemden kalma eserler, heykeller, çanak çömlekler vb.)
- En dikkat çekici eseri nedir? (Birkaç örnekle açıklayın.)
- Neden ziyaret etmeliyiz?
- Örnek Müze 2: [İlinizin Adı] Etnografya Müzesi
- Nerede bulunur?
- Neler sergilenir? (Geleneksel kıyafetler, el sanatları, günlük yaşam eşyaları vb.)
- Müzeyi özel kılan nedir? (Belki yöresel bir zanaatın örnekleri vardır.)
- Örnek Müze 3: [İlinizin Adı] Kent Müzesi / Neşet Ertaş Müzesi (Eğer varsa)
- Kent müzesi ise şehrin tarihini, önemli şahsiyetlerini anlatır. Neşet Ertaş’ın bal mumu heykelinin İstanbul’da olduğu bilgisi verilmiş, ama belki sizin ilinizde de onunla ilgili bir anı evi veya müze vardır. Eğer varsa, mutlaka bahsedin.
- Görsel Kullanımı: Sunumunuzu daha etkili hale getirmek için müzelerin ve sergilenen eserlerin fotoğraflarını kullanın.
- Sonuç: Sunumunuzu bitirirken, müzelerin kültürel mirasımızı korumadaki önemini vurgulayın ve arkadaşlarınızı bu müzeleri ziyaret etmeye davet edin. “Unutmayalım ki müzeler, geçmişle aramızda bir köprüdür. Hepimizin bu köprüden geçerek kendi kültürümüzü yakından tanıması çok önemli.” gibi bir kapanış yapabilirsiniz.
Adım 3: Sunumu Hazırlama ve Prova Etme
- Sunumunuzu bilgisayar programları (örneğin PowerPoint) kullanarak hazırlayabilir veya elinizle renkli kartonlara yazıp resimler yapıştırarak da oluşturabilirsiniz.
- Sunumunuzu arkadaşlarınıza sunmadan önce mutlaka prova yapın. Konuşma metninizi hazırlayın, ne söyleyeceğinizi önceden belirleyin.
- Sahnede veya sınıf içinde rahat bir şekilde konuşmaya çalışın, göz teması kurun ve ses tonunuzu iyi ayarlayın.
Bu adımları takip ederek hem bilgi dolu hem de ilgi çekici bir sunum hazırlayabilir, arkadaşlarınıza ilinizdeki müzeleri en güzel şekilde tanıtabilirsiniz!