Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizinle birlikte çok güzel ve düşündürücü Türkçe sorularını çözeceğiz. Hem robot kodlama gibi eğlenceli bir etkinliğimiz var hem de fiillerin kiplerini öğrenip pekiştireceğiz. Ayrıca okuma metnimizle ilgili bazı düşünme ve araştırma çalışmaları da yapacağız. Hazırsanız, kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, gelin adım adım bu soruları inceleyelim ve doğru cevaplara ulaşalım!
—
B) Aşağıdaki arabanın komutlarını belirleyerek kodlamaya bir adım atmaya ne dersiniz? Arabanın hedefe ulaşmak için takip etmesi gereken yolu işaretleyiniz.
Şimdi bu soruda, küçük arabamızın başlangıç noktasından (kırmızı araba) bitiş noktasına (damalı bayrak) nasıl gideceğini bulmamız isteniyor. Tıpkı bir labirent çözer gibi, arabanın yolunu adım adım takip etmeliyiz. Her bir kareye nasıl ilerlediğine dikkat ederek yön komutlarını belirleyeceğiz. Haydi gelin, birlikte inceleyelim:
Adım 1: Arabamız başlangıç noktasında. İlk olarak sağdaki kareye ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu demek.
Adım 2: Sonra aşağıya doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Aşağı” komutu.
Adım 3: Tekrar sağa doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu.
Adım 4: Bir kez daha sağa doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu.
Adım 5: Aşağıya doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Aşağı” komutu.
Adım 6: Bir kez daha aşağıya doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Aşağı” komutu.
Adım 7: Sağa doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu.
Adım 8: Bir kez daha sağa doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu.
Adım 9: Aşağıya doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Aşağı” komutu.
Adım 10: Sağa doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu.
Adım 11: Bir kez daha sağa doğru bir kare ilerliyor. Bu, “Sağ” komutu.
Adım 12: Ve son olarak bir kez daha sağa doğru bir kare ilerleyerek hedefe ulaşıyor. Bu da “Sağ” komutu.
Şimdi bu komut dizisini seçeneklerle karşılaştıralım:
a) → ↓ → → ↓ ↓ → → ↓ → → →
b) ↑ → ↓ ↓ ← → ↓ ↓ ← → ↓ ←
c) ↓ ↓ → ↓ ↓ ← → ↓ ↓ → → →
d) → → ↓ ↓ ← ↓ ↓ → → ↓ → →
Bizim bulduğumuz komut dizisi: Sağ, Aşağı, Sağ, Sağ, Aşağı, Aşağı, Sağ, Sağ, Aşağı, Sağ, Sağ, Sağ.
Bu dizi, “a” seçeneğindeki komut dizisiyle tamamen aynı! Yani doğru cevabımız “a” seçeneği.
Sonuç:
a) → ↓ → → ↓ ↓ → → ↓ → → →
—
7. Etkinlik: Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Cümlelerde yer alan altı çizili fiillerin haber (bildirme) kipiyle mi, dilek kipiyle mi çekimlendiğini belirleyerek tablodaki ilgili yere örnekteki gibi çarpı (X) işareti koyunuz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte fiillerin kiplerini hatırlayacağız. Fiil kipleri ikiye ayrılır: Haber (Bildirme) Kipleri ve Dilek (Tasarlama) Kipleri. Haber kipleri bize zaman bildirir (geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman). Dilek kipleri ise bir dilek, şart, istek, emir veya gereklilik bildirir, zaman anlamı taşımazlar.
Şimdi her bir cümleyi ve altı çizili fiili inceleyelim:
1. Bu yıl düzenlenecek teknoloji festivaline biz de katılacağız.
Fiil: katılacağız
Ek: “-acak, -ecek” eki var. Bu, gelecek zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
2. Programlı çalışsanız buraya kadar olan bölümü gözden geçirelim.
Fiil: çalışsanız
Ek: “-sa, -se” eki var. Bu, şart kipidir.
Kip: Bir şart bildirdiği için Dilek Kipi‘dir.
3. Merkezimizdeki bilimsel çalışmalar titizlikle yürütülür.
Fiil: yürütülür
Ek: “-r, -ar, -er” eki var. Bu, geniş zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
4. Bilgisayar başında geçireceğiniz zamanı iyi programlamalısınız.
Fiil: programlamalısınız
Ek: “-malı, -meli” eki var. Bu, gereklilik kipidir.
Kip: Bir gereklilik bildirdiği için Dilek Kipi‘dir.
5. Çalışmalarımızın buraya kadar olan bölümünü gözden geçirelim.
Fiil: geçirelim
Ek: “-a, -e” eki var. Bu, istek kipidir.
Kip: Bir istek bildirdiği için Dilek Kipi‘dir.
6. Türk bilim insanları dünya tarihinde önemli bir yer edindi.
Fiil: edindi
Ek: “-di, -tı” eki var. Bu, görülen geçmiş zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
7. Bilim, olaylar ve olgular arasındaki neden-sonuç ilişkilerini açıklar.
Fiil: açıklar
Ek: “-r, -ar, -er” eki var. Bu, geniş zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
8. Çağımızın iletişim teknolojileri çok hızlı gelişiyor.
Fiil: gelişiyor
Ek: “-yor” eki var. Bu, şimdiki zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
9. Bilim insanları, doğanın korunması gerektiğini unutmamalılar.
Fiil: unutmamalılar
Ek: “-malı, -meli” eki var. Bu, gereklilik kipidir.
Kip: Bir gereklilik bildirdiği için Dilek Kipi‘dir.
10. Bilgisayarlar pek çok alanda işlerimizi kolaylaştırdı.
Fiil: kolaylaştırdı
Ek: “-dı, -ti” eki var. Bu, görülen geçmiş zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
11. Okuldaki birkaç projede çalışmak için ben de seçilmişim.
Fiil: seçilmişim
Ek: “-mış, -miş” eki var. Bu, duyulan geçmiş zaman ekidir.
Kip: Zaman bildirdiği için Haber Kipi‘dir.
12. Arkadaşlarımız bizi yurt dışında başarıyla temsil etmeli.
Fiil: etmeli
Ek: “-malı, -meli” eki var. Bu, gereklilik kipidir.
Kip: Bir gereklilik bildirdiği için Dilek Kipi‘dir.
Sonuç:
| Cümleler | Haber Kipi | Dilek Kipi |
|---|---|---|
| 1. Bu yıl düzenlenecek teknoloji festivaline biz de katılacağız. | X | |
| 2. Programlı çalışsanız buraya kadar olan bölümü gözden geçirelim. | X | |
| 3. Merkezimizdeki bilimsel çalışmalar titizlikle yürütülür. | X | |
| 4. Bilgisayar başında geçireceğiniz zamanı iyi programlamalısınız. | X | |
| 5. Çalışmalarımızın buraya kadar olan bölümünü gözden geçirelim. | X | |
| 6. Türk bilim insanları dünya tarihinde önemli bir yer edindi. | X | |
| 7. Bilim, olaylar ve olgular arasındaki neden-sonuç ilişkilerini açıklar. | X | |
| 8. Çağımızın iletişim teknolojileri çok hızlı gelişiyor. | X | |
| 9. Bilim insanları, doğanın korunması gerektiğini unutmamalılar. | X | |
| 10. Bilgisayarlar pek çok alanda işlerimizi kolaylaştırdı. | X | |
| 11. Okuldaki birkaç projede çalışmak için ben de seçilmişim. | X | |
| 12. Arkadaşlarımız bizi yurt dışında başarıyla temsil etmeli. | X |
—
Şimdi de ikinci görseldeki hazırlık çalışmaları ve etkinlik kısmına geçelim.
HAZIRLIK ÇALIŞMALARI
Bu bölümdeki sorular, sizin bilgisayar ve teknoloji hakkındaki düşüncelerinizi ve araştırmalarınızı paylaşmanızı istiyor. Yani bunlar sizin kendi yorumlarınıza ve araştırmalarınıza dayalı sorular.
1. Bilgisayarın tarihçesi ile ilgili yaptığınız araştırma sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu soru, bilgisayarın geçmişi hakkında bilgi edinmenizi ve öğrendiklerinizi arkadaşlarınızla paylaşmanızı istiyor. Bilgisayarın ilk icadından günümüze kadar nasıl bir yolculuk geçirdiğini, hangi önemli kişilerin katkı sağladığını ve zamanla nasıl geliştiğini araştırabilirsiniz. Mesela, ilk bilgisayarların ne kadar büyük olduğunu, hesap makinelerinden nasıl farklılaştığını veya internetin ortaya çıkışıyla hayatımızdaki yerinin nasıl değiştiğini anlatabilirsiniz. Bu, bir sunum veya bir sohbet şeklinde olabilir.
2. Günlük yaşamınızda bilgisayarı hangi amaçlarla ve ne kadar süre kullanıyorsunuz? Açıklayınız.
Bu soru ise tamamen sizin kişisel deneyimlerinizle ilgili. Dürüstçe düşünün: Bir gün içinde bilgisayarı (tablet veya telefon da düşünebilirsiniz, çünkü onlar da birer küçük bilgisayar sayılır) ne için kullanıyorsunuz? Ders çalışmak için mi, oyun oynamak için mi, araştırma yapmak için mi, film izlemek için mi? Peki, günde ortalama kaç saat veya kaç dakika bilgisayar başındasınız? Bu sürenin size faydalı olduğunu düşünüyor musunuz, yoksa bazen fazla mı geliyor? Tüm bunları açıklayarak kendinizi ifade edebilirsiniz.
—
1. Etkinlik: Not aldığınız kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tahmin ederek aşağıya yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.
Bu etkinlikte, dinleme metnini dinlemediğimiz için, sadece görseldeki başlıkta yer alan kelime grubunun anlamını tahmin edeceğiz: “Yapay Zekâ”.
Kelime veya Kelime Grubu: Yapay Zekâ
Tahminim:
Yapay zekâ, bilgisayarların veya bilgisayar sistemlerinin insanlar gibi düşünmesini, öğrenmesini, karar vermesini ve problem çözmesini sağlayan bir teknoloji dalıdır. Yani, makinelerin tıpkı bir insan beyni gibi davranmasını sağlayan bir sistem diyebiliriz. Mesela, robotların bir görevi kendi başlarına yapması, bir bilgisayar oyunundaki karakterin sizin hareketlerinize göre tepki vermesi veya telefonunuzdaki sesli asistanın sizin söylediklerinizi anlayıp cevap vermesi gibi durumlar yapay zekâya örnektir. Adı üzerinde, “yapay” çünkü doğal değil, insanlar tarafından programlanmış; “zekâ” ise öğrenme ve anlama yeteneğiyle ilgili.
TDK Kontrolü (Öğrencinin yapması gereken):
Şimdi sıra sende! Benim tahminimden sonra, TDK Güncel Türkçe Sözlük‘e girip “yapay zekâ” kelimesinin anlamına bakarak kendi tahminini karşılaştırabilirsin. Bakalım ne kadar yakın tahmin etmişsin!
—
Aferin çocuklar! Bugün çok güzel ve verimli bir ders yaptık. Hem robot kodlama gibi eğlenceli bir etkinlikle yön bulma becerimizi geliştirdik hem de fiil kiplerini tekrar ederek dil bilgisi bilgimizi tazeledik. Ayrıca bilgisayar ve yapay zekâ gibi günümüzün önemli konuları hakkında da düşünme fırsatı bulduk. Unutmayın, öğrenmek sadece ezberlemek değildir, aynı zamanda düşünmek, sorgulamak ve merak etmektir. Bir sonraki derste görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!