Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, kahramanlık destanımız Çanakkale ile ilgili çok güzel bir metin okuyup, bu metindeki kelimelerin anlamlarını öğreneceğiz ve ardından öğrendiğimiz kelimelerle kendi cümlelerimizi kuracağız. Hazırsanız başlayalım!
1. Etkinlik A) Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki kelimeleri, karşılarındaki anlamlarla örnekteki gibi eşleştiriniz.
Sevgili çocuklar, bu kısımda bize verilen kelimeleri, yanlarındaki anlamlarla eşleştirmemiz isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda bazı kelimelerin anlamlarını metinden çıkarabiliriz, bazılarını ise genel bilgilerimizle eşleştireceğiz. Ayrıca, 5 numaralı “süngü” kelimesinin anlamı zaten verilmiş, bu bir örnek olarak düşünülebilir. Hadi tek tek inceleyelim:
- 1. muhit
Metinde “muhitin sükûn ve sükût ile titreyen kalbinde” ifadesi geçiyor. Burada muhit, çevreyi, etrafı anlatıyor. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 1. muhit – c. Çevre, yöre, etraf.
- 2. sükûn
Yine aynı cümlede “muhitin sükûn ve sükût ile titreyen kalbinde” geçiyor. Sükûn kelimesi, durgunluk, dinginlik ve sessizlik anlamlarına gelir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 2. sükûn – d. Durgunluk, dinginlik, hareketsizlik, sessizlik.
- 3. sükût
Sükûn ile birlikte kullanılan sükût kelimesi ise susma, konuşmama, sessizlik demektir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 3. sükût – ğ. Susma, konuşmama, söz söylememe, sessizlik.
- 4. taarruz
Metinde “Düşman taarruz ediyormuş!” cümlesi geçiyor. Taarruz, düşmanın saldırması, hücum etmesi anlamına gelir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 4. taarruz – h. Hücum, saldırı.
- 5. süngü
Bu kelimenin anlamı zaten bize verilmiş: “Tüfek namlusunun ucuna takılan küçük kılıç biçiminde delici silah.” Yani bu kelimeyi eşleştirmemize gerek yok, bu bir örnekti.
Çözüm: Anlamı zaten verilmiş, eşleştirme yapılmayacak.
- 6. mecalsiz
Mecalsiz kelimesi, gücü, takati kalmamış, dermansız anlamına gelir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 6. mecalsiz – a. Güçsüz, kuvvetsiz, dermansız, takatsiz.
- 7. vesile
Vesile kelimesi, bir şeyin olmasına sebep olan durum veya aracı anlamına gelir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 7. vesile – e. Sebep, bahane.
- 8. hadise
Hadise kelimesi, ortaya çıkan, oluşan durum, olay anlamına gelir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 8. hadise – b. Ortaya çıkan, oluşan durum, ilgi çeken veya çekebilecek nitelikte olan her türlü iş, olay.
- 9. tayın
Tayın kelimesi, özellikle askere verilen yiyecek, azık anlamına gelir. Bu yüzden, doğru eşleştirme:
Çözüm: 9. tayın – f. Asker azığı, asker yemeği.
Aferin çocuklar, kelimeleri ve anlamlarını başarıyla eşleştirdik! Gördüğünüz gibi, bazı kelimeler metinde geçmese de genel kültürümüzle veya tahmin yürütmeyle anlamlarını bulabildik.
1. Etkinlik B) Bu kelimelerden dilimize yabancı dillerden geçen beş tanesini seçiniz. Seçtiğiniz kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanarak aşağıdaki yazı alanına bir paragraflık metin yazınız.
Şimdi sıra geldi daha yaratıcı bir etkinliğe! Bize verilen kelimelerden dilimize başka dillerden gelmiş, yani yabancı kökenli olan beş tanesini seçeceğiz. Daha sonra bu kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanarak kısa bir paragraf yazacağız. Böylece hem kelimelerin kökenini öğrenecek hem de kelime dağarcığımızı zenginleştireceğiz.
Adım 1: Yabancı kökenli kelimeleri seçelim.
Yukarıdaki kelimelerin çoğu Arapça kökenlidir. “Süngü” kelimesi ise Türkçe kökenlidir. Bu yüzden süngü dışındaki kelimelerden beş tanesini seçebiliriz. Ben şu kelimeleri seçiyorum ve Türkçe karşılıklarını yazıyorum:
- muhit (Arapça) – Türkçe karşılığı: çevre, etraf
- sükûn (Arapça) – Türkçe karşılığı: dinginlik, sessizlik
- sükût (Arapça) – Türkçe karşılığı: suskunluk, sessizlik
- taarruz (Arapça) – Türkçe karşılığı: saldırı, hücum
- hadise (Arapça) – Türkçe karşılığı: olay
Adım 2: Seçtiğimiz kelimelerin Türkçe karşılıklarını kullanarak bir paragraf yazalım.
Seçtiğimiz kelimelerin Türkçe karşılıklarını (çevre, dinginlik, suskunluk, saldırı, olay) kullanarak Çanakkale temasına uygun bir paragraf oluşturalım. İşte benim yazdığım paragraf:
Çanakkale Savaşı’nda yaşananlar, milletimizin tarihinde unutulmaz birer olaydır. Cephede, her çevrede büyük bir mücadele vardı. Askerlerimiz, düşmanın her türlü saldırısına karşı dimdik durdu. Bazen öyle anlar olurdu ki, siperlerde derin bir dinginlik çöker, herkes suskunluk içinde beklerdi. Bu sessizlik, aslında büyük bir fırtınanın habercisiydi.
Gördünüz mü çocuklar, kelimelerin anlamlarını bilmek ve onları doğru kullanmak ne kadar önemli? Hem kelime dağarcığımızı geliştiriyoruz hem de kendimizi daha iyi ifade edebiliyoruz. Bu etkinliği yaparak hem Çanakkale ruhunu bir kez daha hissettik hem de dil bilgimizi pekiştirdik. Harikasınız!