Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle “Peyami Safa’nın Öyküsü” başlıklı metinle ilgili soruları çözeceğiz. Unutmayın, bir metni doğru anlamak ve soruları doğru cevaplamak için dikkatli okumak çok önemli. Şimdi adım adım sorulara geçelim.
2. Etkinlik
Okuduğunuz metinle ilgili 5N1K sorularını kullanarak örnekteki gibi sorular hazırlayınız. Bu soruları arkadaşlarınıza yöneltiniz.
Bu bölümde, metni daha iyi anlamak için Kim? Ne? Ne Zaman? Nerede? Niçin? Nasıl? sorularını oluşturacağız. Haydi başlayalım!
Kim?
Adım 1: Metinde hayatı anlatılan ana kişi kimdir?
Adım 2: Metnin başlığına ve içeriğine baktığımızda hayatı anlatılan kişinin Peyami Safa olduğunu görüyoruz.
Soru: Metinde hayatı anlatılan kişi kimdir?
Ne?
Adım 1: Peyami Safa’nın hayatında hangi önemli olaylar veya durumlar anlatılıyor?
Adım 2: Metinde Peyami Safa’nın çocukluğunun maddi imkânsızlıklar içinde geçtiği ve çeşitli hastalıklarla boğuştuğu belirtiliyor.
Soru: Peyami Safa’nın çocukluğu nasıl geçmiştir?
Ne Zaman?
Adım 1: Metinde zamanla ilgili hangi bilgiler veriliyor?
Adım 2: Metnin başında Peyami Safa’nın 1899 yılında dünyaya geldiği yazıyor.
Soru: Peyami Safa ne zaman dünyaya gelmiştir?
Nerede?
Adım 1: Metinde Peyami Safa’nın doğduğu yer neresidir?
Adım 2: Metnin ilk cümlesinde “Peyami Safa, 1899 yılında İstanbul’da dünyaya gözlerini açtı.” ifadesi geçiyor.
Soru: Peyami Safa nerede doğmuştur?
Niçin?
Adım 1: Metinde Peyami Safa’nın neden düzenli bir eğitim göremediğine dair bir bilgi var mı?
Adım 2: Metinde “Hayatının bu zorlu şartlarından dolayı düzenli ve sürekli bir öğrenim görme imkânı bulamadı.” deniliyor. Yani zorlu şartlar ve maddi imkânsızlıklar nedeniyle düzenli eğitim alamamış.
Soru: Peyami Safa neden düzenli bir öğrenim görememiştir?
Nasıl?
Adım 1: Peyami Safa’nın Fransızca öğrenme süreci nasıl gerçekleşmiş?
Adım 2: Metinde “bir sözlük yardımıyla kendi kendine Fransızca öğrendi” bilgisi yer alıyor.
Soru: Peyami Safa kendi kendine nasıl Fransızca öğrenmiştir?
***
3. Etkinlik
A) Aşağıda verilen özelliklerden hangileri okuduğunuz metinde görülmektedir? Yanlarına çarpı (X) işareti koyarak belirtiniz.
Şimdi metni tekrar gözden geçirerek her bir ifadenin doğru olup olmadığını kontrol edelim.
- Yer ve zaman unsurları belirsizdir.
- Adım 1: Metinde yer ve zaman bildiren ifadeler var mı bakalım.
- Adım 2: Metinde “1899 yılında İstanbul’da”, “Sivas’ta”, “on iki yaşını henüz doldurmuş Peyami”, “on beş yaşında”, “on dokuz yaşında”, “yirmi iki yaşında” gibi birçok net yer ve zaman bilgisi var.
- Sonuç: Bu ifade yanlıştır.
- Cevap: ( )
- Bir kişinin hayatındaki önemli olaylara yer verilmiştir.
- Adım 1: Metin Peyami Safa’nın doğumundan, babasının ölümüne, hastalığına, iş hayatına atılmasına, Fransızca öğrenmesine, yazarlık kariyerine kadar birçok olayı anlatıyor.
- Adım 2: Bunlar bir kişinin hayatındaki önemli dönüm noktalarıdır.
- Sonuç: Bu ifade doğrudur.
- Cevap: (X)
- Metindeki kişiler gerçek kişilerdir.
- Adım 1: Metinde adı geçen kişiler kimler?
- Adım 2: Peyami Safa, İsmail Safa (babası), Yakup Kadri, Yahya Kemal gibi isimler Türk edebiyatının önemli ve gerçek şahsiyetleridir.
- Sonuç: Bu ifade doğrudur.
- Cevap: (X)
- Sahnede canlandırılmak üzere yazılmıştır.
- Adım 1: Metnin bir tiyatro eseri olup olmadığını düşünelim. Bir tiyatro metninde diyaloglar, sahne tasvirleri, karakter konuşmaları gibi özellikler bulunur.
- Adım 2: Bu metin bir kişinin hayatını anlatan düzyazı şeklindedir, diyaloglar veya sahne yönergeleri içermez.
- Sonuç: Bu ifade yanlıştır.
- Cevap: ( )
- Toplumca kabul görmüş bir kişinin hayatı anlatılmaktadır.
- Adım 1: Peyami Safa’nın toplumdaki yeri hakkında metinde bilgi var mı?
- Adım 2: Metinde “Türk edebiyatının zirve isimlerinden biri oldu”, “Romanları birer birer ‘klasik’ hâline geldi”, “Devrin ileri gelen yazarları tarafından büyük takdir ve teşvik gördü” gibi ifadeler, onun toplum tarafından kabul görmüş, önemli bir şahsiyet olduğunu gösteriyor.
- Sonuç: Bu ifade doğrudur.
- Cevap: (X)
B) Tabloda özellikleri işaretlediğiniz metin türünü aşağıya yazınız.
Adım 1: A bölümünde hangi özellikleri işaretledik? Bir kişinin hayatındaki önemli olaylara yer verilmesi, metindeki kişilerin gerçek olması ve toplumca kabul görmüş bir kişinin hayatının anlatılması.
Adım 2: Bu özellikler, bir kişinin hayatını anlatan, gerçek olaylara ve kişilere dayanan bir metin türüne işaret eder.
Adım 3: Bu tür metinlere biyografi (yaşam öyküsü) denir.
Cevap: Biyografi (Yaşam Öyküsü)