5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 12
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben sizin Fen Bilimleri öğretmeninizim. Bugün sizlerle birlikte bir proje tasarlamanın ne kadar eğlenceli ve kolay olabileceğini göreceğiz. Önümüzdeki görsel, bir bilim insanı veya bir mühendis gibi adım adım düşünerek harika icatlar yapmamız için bize yol gösteren bir kılavuz.
Şimdi bu kılavuzdaki adımları birlikte inceleyelim ve her bir adımda ne yapmamız gerektiğini bir örnek üzerinden konuşalım. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
TASARLAYALIM
Bu bölümde, derslerimizde öğrendiğimiz konularla ilgili günlük hayatta karşılaştığımız bir soruna çözüm bulacağız. Bir araç, bir nesne ya da bir sistem tasarlayacağız. Unutmayın, tasarımımızı yaparken maliyetinin düşük olmasına, malzemeleri kolayca bulabilmemize ve fikrimizin bize özgü olmasına dikkat edeceğiz. Şimdi aşağıdaki tabloyu bir örnekle dolduralım.
Örnek projemizin adı “Kendi Kendini Sulayan Akıllı Saksı” olsun. Ne dersiniz, kulağa hoş geliyor değil mi?
Soru 1: Sorunu araştırma, tartışma ve çözüm yolları üretme
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu ilk adımda etrafımıza bakıp “Acaba neyi daha iyi yapabiliriz?” veya “Bu bir sorun, buna bir çözüm bulmalıyım!” diye düşüneceğiz.
Adım 1: Sorunu Belirleyelim
Bazen okulda veya evde bitkilerimizi sulamayı unutabiliyoruz. Özellikle tatile gittiğimizde bitkilerimiz susuz kalıp solabiliyor. İşte bu bizim için bir sorun!
Problemimiz: Bitkileri düzenli olarak sulamayı unutmak ve bitkilerin susuz kalması.
Adım 2: Çözüm Yolları Düşünelim
- Her gün için bir alarm kurabiliriz.
- Ailemizden birinden yardım isteyebiliriz.
- Ya da… bitkinin ihtiyacı olduğunda suyu kendisinin alabileceği bir sistem tasarlayabiliriz! Bu en yaratıcı çözüm gibi duruyor.
Soru 2: Hayal etme ve tasarım önerisi geliştirme
Çözüm:
Şimdi hayal gücümüzü kullanma zamanı! Problemimize bulduğumuz o harika çözümü biraz daha detaylandıralım. Aklımızdaki bu icat nasıl bir şeye benzeyecek?
Adım 1: Modeli Hayal Edelim
Büyük bir pet şişeyi ikiye böldüğümüzü düşünelim. Üst kısmını ters çevirip alt kısmının içine yerleştireceğiz. Alt kısım su deposu olacak, üst kısım ise toprağı ve bitkiyi koyduğumuz saksı olacak.
Adım 2: Çalışma Prensibini Düşünelim
Peki su, depodan saksıya nasıl çıkacak? Şişenin kapağına bir delik açıp içinden kalın bir ip veya bez parçası geçirebiliriz. İpin bir ucu aşağıdaki suda, diğer ucu ise yukarıdaki toprakta olacak. Toprak kurudukça, ip sayesinde suyu yavaş yavaş yukarı çekecek. Tıpkı bir pipetle meyve suyu içer gibi!
Soru 3: Planlama ve tasarım geliştirme
Çözüm:
Hayalimizdeki tasarımı artık kağıda dökme zamanı geldi. Tıpkı bir mimarın bina çizmesi gibi, biz de “Akıllı Saksı”mızın planını çizeceğiz ve hangi malzemeleri kullanacağımızı listeleyeceğiz.
Adım 1: Malzeme Listesi
- 1 adet 2.5 litrelik boş pet şişe
- Makas veya maket bıçağı (Bunu kullanırken mutlaka bir büyüğünüzden yardım alın!)
- Kalın pamuklu bir ip veya eski bir bez parçası
- Bir miktar bitki toprağı
- Sulamak istediğimiz küçük bir bitki
Adım 2: Tasarımın Çizimi
Bu bölümde, pet şişeyi nasıl keseceğimizi, ipi nereden geçireceğimizi ve parçaları nasıl birleştireceğimizi gösteren basit bir çizim yaparız. Kitabımızın 190-196. sayfalarındaki fen ve mühendislik tasarım alanları bu konuda bize yardımcı olabilir.
Soru 4: Ürün oluşturma ve test etme
Çözüm:
İşte en eğlenceli kısım! Planımıza ve çizimimize bakarak “Akıllı Saksı”mızı yapmaya başlıyoruz. Malzemelerimizi birleştirip modelimizi oluşturduktan sonra en önemli aşamaya geçeceğiz: Test etmek! Bakalım icadımız işe yarıyor mu?
Adım 1: Modeli Oluşturalım
Planımıza uygun şekilde pet şişeyi keselim, ipi geçirelim, toprağı ve bitkiyi yerleştirelim. Son olarak su deposunu dolduralım.
Adım 2: Test Edelim ve Gözlemleyelim
Modelimizi birkaç gün boyunca gözlemleyelim. Toprak nemli kalıyor mu? Depodaki su seviyesi azalıyor mu? Belki de ipimiz suyu yeterince iyi çekmiyor. Gördüğümüz bütün olumlu ve olumsuz sonuçları bir kenara not alalım. Mesela, “İp çok ince olduğu için toprak yeterince ıslanmadı” gibi bir not alabiliriz. Bu, modelimizin eksik bir yönü olabilir.
Soru 5: Değerlendirme, geliştirme, değişiklik
Çözüm:
Test aşamasında fark ettiğimiz eksiklikleri giderme zamanı. Unutmayın, en büyük mucitler bile icatlarını defalarca deneyerek ve geliştirerek mükemmelleştirmiştir.
Adım 1: Değerlendirme Yapalım
Test sonucunda ne öğrendik? İnce ip işe yaramadı. Demek ki suyu daha iyi emen bir malzeme kullanmalıyız.
Adım 2: Geliştirme Fikri Üretelim
İnce ip yerine daha kalın bir keçe parçası veya eski bir pamuklu tişörtten keseceğimiz bir şerit kullanabiliriz. Bu değişiklik ile modelimizi daha iyi çalışır hale getirebiliriz. Bu değişikliği yapıp tekrar test ederiz.
Soru 6: Yayımlama ve tanıtım
Çözüm:
Harika! Artık çalışan bir icadımız var. Bilgi paylaştıkça çoğalır. Şimdi bu güzel projemizi arkadaşlarımıza ve ailemize tanıtma zamanı.
Adım 1: Tanıtım Yöntemini Seçelim
Okul gazetesinde bir yazı yazabilir, bir poster hazırlayabilir veya sene sonu bilim şenliğinde projemizi sunabiliriz.
Adım 2: Sunum Hazırlayalım
Projemizin fotoğraflarını çekerek, hangi soruna çözüm bulduğunu, nasıl çalıştığını ve yapım aşamalarını anlatan güzel bir sunum hazırlayabiliriz. Böylece başka arkadaşlarımız da bizim fikrimizden ilham alabilir!
İşte bu kadar çocuklar! Gördüğünüz gibi bir problemi çözmek ve yeni bir şey tasarlamak bu adımları takip edince ne kadar da kolay. Şimdi sıra sizde! Kendi probleminizi bulun ve kendi harika icadınızı tasarlayın!