Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde karşına çıkan bu etkinlikleri birlikte adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, sana her şeyi en anlaşılır şekilde açıklayacağım. Hazır mısın? Başlayalım!
5. ETKİNLİK
“Neşe içinde karnımızı doyururken yoksulları da aç bırakmaması için yüce Allah’a dua ederiz hep birlikte.” cümlesinden çıkarılan aşağıdaki yargıları, kavramlarla örnekteki gibi eşleştiriniz. Boşta kalan cümleye ilişkili kavramı siz yazınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte verilen cümleden yola çıkarak bazı kavramları tanımlarıyla eşleştireceğiz. Haydi, adım adım ilerleyelim:
Adım 1: Cümleyi ve verilen tanımları dikkatlice okuyalım.
Cümle: “Neşe içinde karnımızı doyururken yoksulları da aç bırakmaması için yüce Allah’a dua ederiz hep birlikte.”
Tanımlar:
- Bir kimsenin veya bir başka canlının karşılaştığı kötü durumdan dolayı duyulan üzüntü, acıma.
- Allah’a inanma, iman.
- Anlık bir duruma bağlı olarak duyulan sevinç veya alınan zevk.
- Bir topluluğu oluşturanların duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine bağlanması.
Kavramlar: inanç, merhamet, mutluluk, (boş kutu)
Adım 2: Tanımları uygun kavramlarla eşleştirelim.
- Tanım 1: “Bir kimsenin veya bir başka canlının karşılaştığı kötü durumdan dolayı duyulan üzüntü, acıma.”
Bu tanım, başka birinin sıkıntısına ortak olmak, ona yardım etmek istemek demektir. Bu da tam olarak merhamet kavramına uyar. Zaten görseldeki örnekte de bu eşleştirilmiş. - Tanım 2: “Allah’a inanma, iman.”
Bu tanım çok açık bir şekilde inanç kavramını anlatıyor. Cümlede de “yüce Allah’a dua ederiz” ifadesi inancın bir göstergesidir. - Tanım 3: “Anlık bir duruma bağlı olarak duyulan sevinç veya alınan zevk.”
Sevinç ve zevk dediğimizde aklımıza ilk gelen kavram tabii ki mutluluktur. Cümlede de “Neşe içinde karnımızı doyururken” ifadesi mutluluğu çağrıştırır. - Tanım 4: “Bir topluluğu oluşturanların duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine bağlanması.”
Bu tanım, insanların bir araya gelerek birbirlerine destek olması, ortak bir amaç için birlikte hareket etmesi demektir. Bu kavrama dayanışma deriz. Cümlede geçen “yoksulları da aç bırakmaması için… hep birlikte” ifadesi, zenginlerin yoksullarla dayanışma içinde olması gerektiğini anlatır. İşte bu kavramı da boş kutuya yazmalıyız.
Sonuç:
Eşleştirmeler şu şekilde olmalıdır:
- 1 -> merhamet
- 2 -> inanç
- 3 -> mutluluk
- 4 -> dayanışma (boş kutuya yazılacak)
Bu durumda görseldeki boş kutuya dayanışma yazmalıyız.
6. ETKİNLİK a)
Aşağıda verilen paragraftaki söz sanatlarını belirleyiniz. Bu söz sanatlarının geçtiği cümleleri ve söz sanatlarını aşağıya yazınız.
Şimdi de bu güzel paragraftaki söz sanatlarını bulalım. Söz sanatları, anlatımı daha etkileyici, canlı ve ilgi çekici hale getiren ifadelerdir. Hadi, cümleleri tek tek inceleyelim:
Adım 1: Paragrafı dikkatlice okuyup söz sanatı olabilecek ifadeleri belirleyelim.
“Asel, kısa bir yürüyüşün ardından ağacın altındaki banka oturup kitabını okumaya başladı. Birden yanında beliren Bilge Kağan, “Merhaba Asel, yine kitaplarınla mı sohbet ediyorsun?” dedi. Asel gülerek “Evet, onlar karanlık gecelerde parlayan ay gibidirler, her zaman yolumu aydınlatırlar.” dedi. Bilge Kağan elindeki ayranı Asel’e uzatarak “Ama gerçek dostlarla yapılan sohbetin yerini hiçbir şey tutamaz.” dedi. Bir yandan ayranlarını içerken bir yandan da ağaçtaki serçeleri izlemeye başladılar. Bilge Kağan “Serçeler bugün çok neşeli görünüyor.” dedi. Asel de bu iki dosta bakarak “Haklısın.” dedi.”
Adım 2: Belirlediğimiz ifadelerdeki söz sanatlarını açıklayalım.
- Cümle: “kitaplarınla mı sohbet ediyorsun?”
Açıklama: Kitaplar canlı varlıklar değildir ve insanlar gibi sohbet edemezler. Burada kitaplara insan özelliği verilmiş. Bu tür bir söz sanatına kişileştirme deriz. - Cümle: “onlar karanlık gecelerde parlayan ay gibidirler, her zaman yolumu aydınlatırlar.”
Açıklama: Burada kitaplar, “ay gibi” ifadesiyle parlaklığı ve yol göstermesi açısından aya benzetilmiş. “Gibi” kelimesi benzetme olduğunu açıkça gösterir. Bu söz sanatı benzetmedir. Ayrıca “yolumu aydınlatırlar” ifadesi de kitapların insanlara bilgi ve rehberlik sağladığını, yani onlara yol gösterdiğini anlatarak benzetmeyi daha da güçlendiriyor. - Cümle: “Serçeler bugün çok neşeli görünüyor.”
Açıklama: Serçeler hayvanlardır ve insanlar gibi “neşeli” olamazlar, yani sevinç gibi duyguları ifade edemezler. Burada serçelere insanlara ait bir özellik olan “neşeli olmak” yüklenmiş. Bu da yine bir kişileştirme örneğidir.
Sonuç:
Söz sanatları ve bulundukları cümleler şunlardır:
Söz Sanatının Bulunduğu Cümle
—————————————————————————————–
Kitaplarınla mı sohbet ediyorsun?
Onlar karanlık gecelerde parlayan ay gibidirler.
Serçeler bugün çok neşeli görünüyor.
Söz Sanatı
—————————————————————————————–
Kişileştirme
Benzetme
Kişileştirme
6. ETKİNLİK b)
Aşağıdakilerden hangileri söz sanatlarının metnin anlamına olan katkılarındandır? İşaretleyiniz.
Söz sanatlarının metne ne gibi faydaları olduğunu düşünelim. Bir yazar neden söz sanatları kullanır? İşte bu sorunun cevabı şıklarda gizli. Hadi birlikte inceleyelim:
Adım 1: Her bir şıkkı dikkatlice okuyup söz sanatlarının metne katkısı olup olmadığını değerlendirelim.
- Metni akılda daha kalıcı ve etkileyici hâle getirmiştir.
Açıklama: Evet, kesinlikle! Söz sanatları, okuyucunun zihninde canlı imgeler oluşturarak metni daha unutulmaz ve etkileyici kılar. Okuduğumuz “parlayan ay gibi kitaplar” veya “neşeli serçeler” ifadeleri aklımızda daha çok kalır, değil mi? Bu doğru bir katkıdır. - Anlatımı sadeleştirmiştir.
Açıklama: Hayır, tam tersi. Söz sanatları anlatımı genellikle daha zengin, derin ve süslü yapar. Sadeleştirmek yerine, ona yeni anlam katmanları ekler ve daha renkli hale getirir. Bu yanlış bir katkıdır. - Metnin daha keyifli ve akıcı bir şekilde okunmasını sağlamıştır.
Açıklama: Doğru! Söz sanatları, anlatıma akıcılık ve güzellik katar. Okurken hayal kurdurur, metni daha ilgi çekici hale getirir ve okuma zevkimizi artırır. Bu doğru bir katkıdır. - Metnin belirli bölümlerine vurgu yaparak ifade gücünü artırmıştır.
Açıklama: Kesinlikle! Yazar, önemli gördüğü bir fikri veya duyguyu söz sanatlarıyla daha güçlü bir şekilde ifade edebilir, o kısma dikkat çekebilir. Örneğin, kitapların önemini “parlayan ay gibidirler” diyerek çok daha vurgulu anlatmıştır. Bu doğru bir katkıdır.
Sonuç:
Söz sanatlarının metnin anlamına olan katkıları şunlardır:
- Metni akılda daha kalıcı ve etkileyici hâle getirmiştir.
- Metnin daha keyifli ve akıcı bir şekilde okunmasını sağlamıştır.
- Metnin belirli bölümlerine vurgu yaparak ifade gücünü artırmıştır.
6. ETKİNLİK c)
Karekod’u okutarak “Bilgi Yarışı” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.
Sevgili öğrencim, bu kısım için sana doğrudan bir çözüm sunamam çünkü bu bir karekod etkinliği. Yani, bu karekodu telefonunla veya tabletinle okutarak internet üzerinden bir “Bilgi Yarışı” oyununa katılman gerekiyor.
Adım 1: Akıllı telefonunun veya tabletinin kamera uygulamasını aç.
Adım 2: Kamerayı görseldeki karekodun üzerine tut. Telefonun otomatik olarak bir internet bağlantısı veya uygulama açma uyarısı verecektir.
Adım 3: Açılan bağlantıya tıklayarak “Bilgi Yarışı” içeriğine ulaş. Oradaki yönergeleri takip ederek oyunu tamamlayabilirsin.
Unutma, bu tür etkinlikler hem eğlenceli hem de öğrenmeyi pekiştirici olur! Bol şans dilerim!