5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 16

Merhaba çocuklar, ben Türkçe öğretmeniniz! Bugün çok keyifli bir etkinlikle karşınızdayım. Nasrettin Hoca’mızın o bilgece sözlerini ve fıkralarını daha yakından inceleyeceğiz. Hazırsanız kalemlerimizi ve defterlerimizi hazırlayalım, adım adım soruları çözelim.

5. Etkinlik

a) Aşağıdaki paragrafı koyu harflerle yazılan kelime gruplarına dikkat ederek okuyunuz.

Nasrettin Hoca, Türk halk kültürünün en renkli karakterlerinden biridir. Yaşadığı dönemin sorunlarını nükteli hikâyecikler aracılığıyla aktararak insanlara yol göstermiştir. Fıkraları derin bir mesaj barındırırken aynı zamanda hazırcevap kişiliğiyle Hoca bizleri gülümsetir. O, bilgelik dolu öğütleriyle insanların kalbinde taht kurmuştur.

Evet çocuklar, bu paragrafı okurken koyu yazılan yerlere dikkat ettik değil mi? Şimdi bir sonraki soruya geçelim.

b) Bu kelime gruplarının sadece son kelimesini kullanarak paragrafı örnekteki gibi tekrar yazınız.

Çözüm:

Nasrettin Hoca, Türk halk kültürünün karakterlerinden biridir. Yaşadığı dönemin sorunlarını hikâyecikler aracılığıyla aktararak insanlara yol göstermiştir. Fıkraları mesaj barındırırken aynı zamanda kişiliğiyle Hoca bizleri gülümsetir. O, öğütleriyle insanların kalbinde taht kurmuştur.

c) Paragrafı tekrar yazdığınızda paragrafta anlam olarak nasıl bir değişim oldu? Açıklayınız.

Çözüm:

Adım 1: İlk paragrafta koyu yazılan yerlere bakalım: “renkli karakterlerden”, “nükteli hikâyecikler”, “derin bir mesaj”, “hazırcevap kişiliğiyle”, “bilgelik dolu öğütleriyle”. Bu kelime grupları, Nasrettin Hoca’nın özelliklerini ve fıkralarının niteliğini çok daha ayrıntılı ve etkili bir şekilde anlatıyor. Mesela “renkli” kelimesi, Hoca’nın sadece bir karakter değil, aynı zamanda çok ilgi çekici ve akılda kalıcı olduğunu vurguluyor. “Nükteli” kelimesi, hikâyelerinin sadece komik olmadığını, aynı zamanda zekice espri içerdiğini belirtiyor.

Adım 2: İkinci paragrafta ise bu kelime gruplarının sadece son kelimelerini kullandık: “karakterlerden”, “hikâyecikler”, “mesaj”, “kişiliğiyle”, “öğütleriyle”. Bu haliyle paragrafın anlamı biraz eksik kaldı, değil mi? Hoca’nın ne tür karakterlerden olduğu, hikâyelerinin nasıl olduğu, mesajlarının ne kadar derin olduğu gibi detaylar kayboldu.

Sonuç:
Paragrafı tekrar yazdığımızda, Nasrettin Hoca’nın özelliklerini ve fıkralarının niteliğini anlatan sıfatları ve nitelemeleri çıkardığımız için paragrafın anlamı daraldı ve yüzeyselleşti. İlk paragraf Hoca’yı daha canlı ve detaylı anlatırken, ikinci paragraf daha genel ve eksik bir anlatım sundu. Yani, paragrafın anlam zenginliği ve derinliği azaldı diyebiliriz. Bu da bize kelimelerin ve kelime gruplarının bir metnin anlamını ne kadar değiştirebileceğini gösteriyor.

6. Etkinlik

Metinden alınan aşağıdaki cümleleri ilgili kavramlarla eşleştiriniz. Boşta kalan kavramla ilgili metinden bir cümle bularak söyleyiniz.

Kavramlar:

• 1. Çözüm Odaklılık
• 2. Duyarlılık
• 3. Azim ve Kararlılık
• 4. Kalıcılık

Cümleler ve Eşleştirmeler:

a) “Nerede yanlış bir durum görsem hemen bunu fıkra hâline getirip anlatıyordum.”

Çözüm:

Bu cümle, bir sorunu fark edip onu çözmek veya o soruna dikkat çekmek için hemen harekete geçmeyi anlatıyor. Nasrettin Hoca, gördüğü yanlışları sadece görmekle kalmıyor, onları fıkra yoluyla dile getirerek bir çözüm sunmaya çalışıyor. İşte bu durum, 1. Çözüm Odaklılık kavramıyla çok güzel eşleşiyor.

b) “İnsanlara doğrudan şöyle yapın, böyle yapmayın, demek olmazdı. Eğitici bir yol bulmalıydım.”

Çözüm:

Bu cümlede, insanlara bir şeyi anlatırken onların nasıl tepki vereceğini düşünmek, onları kırmadan veya sıkmadan, en uygun yolu bulmaya çalışmak var. Bu, başkalarının duygularını ve durumlarını anlama, onlara karşı anlayışlı olma hâlidir. Bu da bizi 2. Duyarlılık kavramına götürüyor.

c) “Bunun anlamı ‘Hiçbir şartta umutsuz olmayın. Başarmak için her yolu deneyin.’ demekti.”

Çözüm:

Bu cümle, zorluklar karşısında pes etmemeyi, hedefe ulaşmak için farklı yollar denemeyi, kararlı bir şekilde çaba göstermeyi vurguluyor. Umutsuz olmamak ve her yolu denemek, tam da 3. Azim ve Kararlılık kavramının karşılığıdır.

Boşta Kalan Kavram ve İlgili Metin Cümlesi:

Yukarıdaki eşleştirmelerden sonra elimizde boşta kalan kavram 4. Kalıcılık oldu. Peki, Nasrettin Hoca paragrafında kalıcılıkla ilgili ne anlatılıyordu?

Çözüm:

Nasrettin Hoca paragrafına tekrar baktığımızda, şu cümleyi görüyoruz:

“O, bilgelik dolu öğütleriyle insanların kalbinde taht kurmuştur.”

Bu cümle, Nasrettin Hoca’nın öğütlerinin ve fıkralarının sadece kendi döneminde değil, yıllar geçse bile insanların hafızasında ve gönlünde yer ettiğini, unutulmadığını anlatıyor. İşte bu durum, yani bir şeyin zaman içinde değerini kaybetmeden varlığını sürdürmesi, Kalıcılık kavramıyla birebir uyuşuyor. Hoca’nın fıkraları nesilden nesile aktarılarak, günümüze kadar gelerek kalıcılığını ispatlamıştır.

Aferin çocuklar! Gördüğünüz gibi, bir metni dikkatli okumak ve kelimelerin anlamlarını iyi kavramak, soruları çözmemizde ne kadar önemli. Hepinizi tebrik ediyorum!