Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle çok güzel ve bence çok faydalı bir çalışma yapacağız. Elimizdeki görselde iki farklı değerlendirme ölçeği var. Bunlar, hem kendini daha iyi tanıman hem de arkadaşlarını değerlendirirken nelere dikkat etmen gerektiğini anlaman için hazırlanmış. Unutma, bu değerlendirmeler birine not vermek için değil, hepimizin daha iyi olabilmesi için var. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
Önce ilk kısma, yani kulaklık görselinin olduğu “DİNLEME/İZLEME BECERİSİ ÖZ DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ” bölümüne bakalım. Burada sen, bir şeyi dinlerken veya izlerken kendi davranışlarını değerlendireceksin. Her bir maddeyi tek tek inceleyelim ve sen de kendine karşı dürüst olup “Evet”, “Kısmen” veya “Hayır” seçeneklerinden birini işaretlemeyi düşün.
1. Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu madde aslında dinlediğin veya izlediğin şeye ne kadar odaklandığını soruyor. Mesela öğretmen ders anlatırken pencereden dışarıya baktın mı, arkadaşınla fısıldaştın mı, kalemini yere düşürüp tüm dikkatini ona verdin mi? Ya da bir video izlerken bir yandan başka şeylerle mi uğraştın? Eğer tüm dikkatini dinlediğin veya izlediğin şeye verdiysen, hiçbir şey senin dikkatini dağıtmadıysa “Evet” diyebilirsin. Bazen dikkatin dağılıyor ama hemen toparlıyorsan “Kısmen”, çoğu zaman dikkatin dağılıyorsa “Hayır” demelisin. Kendine karşı dürüst olmak çok önemli, öyle değil mi?
2. Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarını not aldım.
Çözüm:
Bu madde, ne kadar meraklı bir öğrenci olduğunu ölçüyor aslında. Bir metin dinlerken ya da bir konuşma izlerken anlamını bilmediğin kelimeler veya kelime grupları karşına çıkabilir. İşte o anlarda bunları bir kenara not aldın mı? Mesela defterine veya bir kağıda yazdın mı? Eğer hep not aldıysan “Evet”, bazen unuttuğun olduysa “Kısmen”, hiç not almadıysan “Hayır” demelisin. Unutma, bilmediğin kelimeleri not almak öğrenmenin ilk ve en güzel adımıdır!
3. Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum.
Çözüm:
Bu madde, kelimelerin anlamlarını bulmak için çaba gösterip göstermediğini soruyor. Diyelim ki yeni bir kelime duydun. Hemen panikleyip “Bu ne demek?” diye düşünmek yerine, cümlenin gelişinden veya konunun genel akışından o kelimenin ne anlama gelebileceğini tahmin etmeye çalıştın mı? İşte bu tahmin etme becerisi, bir dedektif gibi ipuçlarını birleştirmek gibidir ve çok önemlidir! Eğer hep tahmin etmeye çalıştıysan “Evet”, bazen denediysen “Kısmen”, hiç uğraşmadıysan “Hayır” işaretleyebilirsin.
4. Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminlerimi güvenilir bir kaynaktan kontrol ettim.
Çözüm:
Bir önceki maddede tahminler yapmıştık, hatırladın mı? Şimdi sıra bu tahminleri kontrol etmeye geldi. Tahminlerin doğru mu, yanlış mı? Bunu nasıl anlarsın? Güvenilir bir kaynaktan, yani bir sözlükten, ansiklopediden, internetteki güvenilir sitelerden ya da öğretmeninden kontrol ettin mi? Eğer hep kontrol ettiysen “Evet”, bazen aklına geldiyse “Kısmen”, hiç kontrol etmediysen “Hayır” diyebilirsin. Kontrol etmek, bilgiyi kesinleştirmek ve yanlış öğrenmelerin önüne geçmek demektir.
Şimdi gelelim “Geliştirmek istediğim becerilerim:” kısmına.
Burada, yukarıdaki maddelerde kendini eksik hissettiğin, yani “Kısmen” ya da “Hayır” dediğin yerleri yazabilirsin. Mesela:
- 1. Dinlediğim konuya daha iyi odaklanmak için dikkatimi dağıtan şeylerden uzak durmaya çalışacağım.
- 2. Anlamını bilmediğim kelimeleri mutlaka defterime not alacağım ve anlamlarını araştıracağım.
- 3. Bir kelimenin anlamını bilmediğimde, önce cümleden anlamını tahmin etmeye çalışacağım, sonra kontrol edeceğim.
—
Şimdi de kitapların olduğu “OKUMA BECERİSİ AKRAN DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ” bölümüne geçelim. Akran değerlendirme ne demek biliyor musun? Akran, seninle aynı yaşta olan, aynı sınıfta okuyan arkadaşların demektir. Yani burada sen, bir arkadaşının yüksek sesle okumasını değerlendireceksin. Tıpkı bir öğretmen gibi! Bu yüzden çok dikkatli olmalı ve adil değerlendirmelisin.
1. Metni okurken sesimi ortama ve dinleyicilere göre ayarladım.
Çözüm:
Bu madde, arkadaşının metni okurken ses tonunu doğru kullanıp kullanmadığını soruyor. Arkadaşın metni okurken sesi çok mu kısıktı, kimse duymadı mı? Yoksa o kadar yüksek sesle okudu ki sanki kulaklarımız mı tıkandı? Sesi, sınıfın büyüklüğüne, dinleyenlerin sayısına göre uygun muydu? Eğer arkadaşın sesini çok iyi ayarladıysa “Evet”, bazen ayarlamakta zorlandıysa “Kısmen”, hiç ayarlayamadıysa “Hayır” işaretleyebilirsin.
2. Metni, arkadaşlarımın duyabileceği bir sesle okuyup anlamı yansıtmaya dikkat ettim.
Çözüm:
Burada iki önemli şeye bakacağız: Birincisi, arkadaşının sesi herkesin duyabileceği kadar yüksek miydi? İkincisi, okuduğu metnin anlamını bize hissettirdi mi? Mesela üzücü bir yer varsa sesi hüzünlü mü çıktı, heyecanlı bir yer varsa heyecanlı mı okudu? Eğer arkadaşın hem duyulabilir hem de anlamı yansıtan bir sesle okuduysa “Evet”, bazen eksik kaldıysa “Kısmen”, bu ikisini de yapamadıysa “Hayır” demelisin.
3. Metni okurken vurgu ve tonlamaya dikkat ettim.
Çözüm:
Vurgu ve tonlama, okuduğumuz şeye ruh katmaktır sevgili öğrencim. Vurgu, bir kelimeyi veya kelime grubunu daha baskın söylemek demektir. Tonlama ise sesimizin yükselip alçalmasıdır. Mesela “Gel!” derkenki tonunla “Gel?” derkenki tonun aynı mıdır? İşte arkadaşın okurken bu vurgu ve tonlamalara dikkat etti mi? Cümlelerin anlamını daha iyi vermeyi başardı mı? Eğer çok iyi dikkat ettiyse “Evet”, bazen unuttuysa “Kısmen”, hiç dikkat etmediyse “Hayır” demelisin.
4. Metinde geçen anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili mantıklı tahminlerde bulundum.
Çözüm:
Bu madde, dinleme becerisi bölümündekiyle benzer ama bu sefer arkadaşının okuduğu metinle ilgili. Arkadaşın, metindeki bilmediği kelimeler için mantıklı tahminler yapabildi mi? Yani metnin bütününe uygun, akla yatkın tahminler miydi bunlar? Bu madde biraz daha zorlayıcı olabilir çünkü arkadaşının zihninden geçenleri tam olarak bilemeyiz. Ama okuduğu şekilden, duraksamalarından veya sonrasında yaptığı yorumlardan bir fikir edinebiliriz. Eğer arkadaşın bu konuda başarılı görünüyorsa “Evet”, bazen tahminleri zorlama geldiyse “Kısmen”, hiç tahmin etme çabası göstermediğini düşünüyorsan “Hayır” diyebilirsin.
Şimdi de “Geliştirmek istediğim becerilerim:” kısmına bakalım.
Burada da, arkadaşlarını değerlendirirken dikkat ettiğin ve kendin de geliştirmek istediğin okuma becerilerini yazabilirsin. Mesela:
- 1. Metinleri okurken vurgu ve tonlamayı daha iyi kullanmalıyım.
- 2. Sesimi ortama ve dinleyicilere göre ayarlama konusunda daha dikkatli olmalıyım.
- 3. Okuduğum metinlerdeki anlamı dinleyicilere daha iyi yansıtmaya çalışmalıyım.
Umarım bu açıklamalar, bu değerlendirme ölçeklerini daha iyi anlamana ve hem kendini hem de arkadaşlarını daha doğru değerlendirmene yardımcı olmuştur sevgili öğrencim. Unutma, her zaman daha iyi olabiliriz ve bu tür değerlendirmeler bize bu yolda ışık tutar!