Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok önemli iki becerimizi, dinleme/izleme ve okuma becerilerimizi nasıl daha iyi anlayacağımızı ve geliştireceğimizi konuşacağız. Önündeki kağıtta gördüğün bu bölümler, senin kendini değerlendirmen için hazırlandı. Hadi, her bir bölümü adım adım inceleyelim ve nasıl dolduracağımızı, neler düşüneceğimizi öğrenelim.
Dinleme/İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Öncelikle, “öz değerlendirme” ne demek, onu açıklayalım. Öz değerlendirme, senin kendi kendini gözlemleyip “Ben bu konuda ne kadar iyiyim?” veya “Neyi daha iyi yapabilirim?” diye düşünmen demektir. Tıpkı bir aynaya bakıp saçının dağınık olup olmadığını kontrol etmen gibi düşünebilirsin. Bu bölümde dinlediğin veya izlediğin bir dersi, bir hikayeyi ya da bir videoyu ne kadar iyi anladığını, bu süreçte neler yaptığını değerlendireceksin. Her bir cümlenin yanında ‘Evet’, ‘Kısmen’ ve ‘Hayır’ kutucukları var. Dinlediğin veya izlediğin bir şeyden sonra bu cümleleri oku ve kendine dürüstçe cevap ver. Eğer o davranışı hep yapıyorsan ‘Evet’ de, bazen yapıyorsan ‘Kısmen’ de, hiç yapmıyorsan veya yapamadığını düşünüyorsan ‘Hayır’ de.
Şimdi ölçütleri tek tek inceleyelim:
1. Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Bu cümle, bir şeyler dinlerken veya izlerken dikkatini dağıtan şeylerden uzak durup durmadığını soruyor. Mesela, ders dinlerken arkadaşınla konuşmak, telefonuna bakmak, pencereden dışarıyı seyretmek gibi davranışlar dikkat dağıtıcıdır. Bu davranışları yapmayıp sadece dinlediğin veya izlediğin şeye odaklandın mı?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer dinlerken ya da izlerken hiçbir şekilde dikkatini dağıtacak bir şey yapmadıysan, tamamen odaklandıysan: Evet
- Eğer bazen dikkatin dağıldı ama çabucak tekrar konuya döndüysen veya sadece birkaç kez dikkat dağıtıcı bir şey yaptıysan: Kısmen
- Eğer dinlerken/izlerken sürekli başka şeylerle uğraştıysan, dikkatini toplayamadıysan: Hayır
2. Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarını not aldım.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Dinlediğin veya izlediğin bir metinde, konuşmada ya da videoda anlamını bilmediğin kelimeler veya kelime grupları (iki ya da daha fazla kelimenin birleşip yeni bir anlam oluşturduğu yapılar) oldu mu? Eğer olduysa, bunları bir yere yazdın mı, not ettin mi diye soruluyor. Bu, öğrenmek için çok güzel bir alışkanlıktır!
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer anlamını bilmediğin her kelimeyi veya kelime grubunu not aldıysan: Evet
- Eğer bazılarını not aldın ama bazılarını unuttuysan veya sadece birkaç tanesini yazdıysan: Kısmen
- Eğer hiç not almadıysan: Hayır
3. Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Yine anlamını bilmediğin kelimelerle ilgili bir soru. Bu sefer, onları not almak yerine, o kelimenin geçtiği cümlenin tamamına bakarak, konunun genel akışına göre o kelimenin ne anlama gelebileceğini tahmin etmeye çalıştın mı diye soruluyor. Bazen bir kelimenin anlamını bilmesek bile, cümlenin gelişinden ne demek istediğini az çok anlayabiliriz, değil mi?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer bilmediğin kelimelerin anlamlarını hep tahmin etmeye çalıştıysan ve çoğu zaman başarılı olduysan: Evet
- Eğer bazen tahmin etmeye çalıştın ama her zaman aklına gelmediyse veya tahminlerin her zaman doğru çıkmadıysa: Kısmen
- Eğer hiç tahmin etmeye çalışmadıysan, direkt geçip gittiysen: Hayır
4. Dinleme/izleme sırasında anahtar kelimeleri belirledim.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Bir konunun en önemli, en can alıcı kelimelerine anahtar kelime deriz. Bu kelimeler, konunun özetini çıkarmana, ne hakkında olduğunu anlamana yardımcı olur. Dinlerken veya izlerken “Bu konunun en önemli kelimeleri neler olabilir?” diye düşündün ve bunları aklında tuttun ya da not aldın mı?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer dinlediğin/izlediğin şeyin anahtar kelimelerini kolayca belirleyebildiysen: Evet
- Eğer bazı anahtar kelimeleri belirledin ama hepsini yakalayamadıysan: Kısmen
- Eğer anahtar kelimeleri belirlemekte zorlandıysan veya hiç aklına gelmediyse: Hayır
Geliştirmek istediğim becerilerim:
Çözüm:
Şimdi geldik bu bölümün en önemli kısmına! Yukarıdaki sorulara verdiğin cevaplara bakarak, hangi konularda kendini daha çok geliştirmek istediğini buraya yazmalısın. Özellikle ‘Kısmen’ veya ‘Hayır’ dediğin maddeler, senin için birer ipucu olabilir.
Adım 1: Kendi Cevaplarını Gözden Geçirme
Yukarıda ‘Kısmen’ veya ‘Hayır’ işaretlediğin maddeleri düşün. Örneğin, “Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım” sorusuna ‘Hayır’ dediysen, demek ki dikkatini toplama konusunda biraz daha çalışmalısın. Ya da “Anlamını bilmediğim kelimeleri not aldım” sorusuna ‘Kısmen’ dediysen, daha düzenli not tutmaya ihtiyacın var demektir.
Adım 2: Gelişim Alanlarını Yazma
Bu boşluklara, kendine hedef olarak belirlediğin 3 beceriyi yazmalısın. Mesela:
1. Dinlerken dikkatimi daha iyi toplamak.
2. Bilmediğim kelimeleri not alıp anlamlarını öğrenmek.
3. Anahtar kelimeleri belirleyerek konuyu daha iyi özetlemek.
Bu maddeler senin için bir yol haritası olacak. Unutma, kendini geliştirmek her zaman mümkündür!
Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Şimdi de okuma becerilerimizi değerlendirelim. Tıpkı dinleme/izleme bölümünde olduğu gibi, bu bölümde de okuduğun bir metni ne kadar iyi okuduğunu ve anladığını, bu süreçte nelere dikkat ettiğini düşüneceksin. Yine her bir cümlenin yanında ‘Evet’, ‘Kısmen’ ve ‘Hayır’ kutucukları var. Okuduğun bir metinden sonra bu cümleleri oku ve kendine dürüstçe cevap ver.
Şimdi ölçütleri tek tek inceleyelim:
1. Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Bir metni okurken bazı kelimeleri daha vurgulu (daha yüksek sesle veya daha belirgin) okuruz, bazı cümleleri de soru sorar gibi ya da şaşırır gibi farklı bir tonda okuruz. Bu, okuduğumuz şeyin anlamını dinleyiciye daha iyi geçirmemizi sağlar. Sen bir metni sesli okurken bu vurgu ve tonlamalara dikkat ettin mi, yani okuduğun şeye duygu kattın mı?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer okurken vurgu ve tonlamaya her zaman dikkat ettiysen: Evet
- Eğer bazen dikkat ettin ama bazen unuttuysan: Kısmen
- Eğer hiç dikkat etmediysen, dümdüz okuduysan: Hayır
2. Sesimi mekâna ve dinleyiciye göre ayarladım.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Bu cümle, okuduğun yeri (sınıf mı, kütüphane mi, ev mi?) ve seni dinleyenleri (öğretmen mi, arkadaşların mı, ailen mi?) düşünerek sesini ona göre ayarladın mı diye soruyor. Örneğin, kalabalık bir sınıfta okuyorsan sesini biraz yükseltmen gerekebilirken, kütüphanede daha sessiz okumalısın. Ya da küçük çocuklara hikaye okurken daha şirin, daha eğlenceli bir ses tonu kullanabilirsin.
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer okuduğun yere ve dinleyicilere göre sesini hep uygun şekilde ayarladıysan: Evet
- Eğer bazen ayarladın ama bazen unuttuysan veya tam olarak uyduramadıysan: Kısmen
- Eğer hiç dikkat etmediysen, hep aynı ses tonuyla okuduysan: Hayır
3. Akıcı bir şekilde okudum.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Akıcı okuma demek, takılmadan, duraksamadan, kelimeleri doğru telaffuz ederek ve doğru hızda okumak demektir. Okurken sürekli duraksadın mı, kelimeleri yanlış mı söyledin, yoksa su gibi aktı gitti mi? Bir metni okurken zorlanmadan, rahatça okuyabildin mi?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer okurken hiç takılmadıysan, kelimeleri doğru telaffuz ettiysen ve uygun bir hızda okuduysan: Evet
- Eğer bazen takıldın, bazı kelimelerde zorlandın ama genel olarak iyiydi: Kısmen
- Eğer okurken çok duraksadıysan, kelimeleri karıştırıp yavaş okuduysan: Hayır
4. Okuma sürecimde başarıyla yaptığım yönlerimi değerlendirdim.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Bu cümle, okuman bittikten sonra “Ben bu okumayı yaparken neleri çok iyi yaptım? Hangi konularda başarılıydım?” diye kendi kendine düşündün mü, bunları fark ettin mi diye soruyor. Örneğin, “Vurgu ve tonlamayı çok iyi kullandım” ya da “Akıcı okumam sayesinde herkes beni kolayca anladı” gibi olumlu yönlerini fark edip değerlendirdin mi?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer okuma bittikten sonra kendi başarılı yönlerini düşünüp değerlendirdiysen: Evet
- Eğer sadece bazı başarılı yönlerini fark ettiysen veya çok kısa düşündüysen: Kısmen
- Eğer hiç düşünmediysen, sadece okuyup geçtiysen: Hayır
5. Okuma sürecimdeki gelişmeye açık yönlerimi sebeplerimle değerlendirdim.
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi Anlama
Bu cümle de bir önceki cümlenin tam tersi. Okuma bittikten sonra “Ben bu okumayı yaparken neleri daha iyi yapabilirdim? Hangi konularda zorlandım veya eksik kaldım? Peki, bu eksikliklerin sebebi neydi?” diye kendi kendine düşündün mü, bunları fark ettin mi diye soruyor. Örneğin, “Akıcı okuyamadım çünkü metindeki kelimelerin bazıları bana yabancıydı” gibi bir değerlendirme yaptın mı?
Adım 2: Cevabı İşaretleme
- Eğer okuma bittikten sonra kendi geliştirmeye açık yönlerini ve bunların sebeplerini düşünüp değerlendirdiysen: Evet
- Eğer sadece bazı geliştirmeye açık yönlerini fark ettin ama sebeplerini düşünmediysen veya çok kısa düşündüysen: Kısmen
- Eğer hiç düşünmediysen, sadece okuyup geçtiysen: Hayır
Geliştirmek istediğim becerilerim:
Çözüm:
Dinleme/izleme bölümünde olduğu gibi, bu bölümde de yukarıdaki sorulara verdiğin cevaplara bakarak, okuma becerinde hangi konularda kendini daha çok geliştirmek istediğini buraya yazmalısın. Özellikle ‘Kısmen’ veya ‘Hayır’ dediğin maddeler sana yol gösterecek.
Adım 1: Kendi Cevaplarını Gözden Geçirme
Yukarıda ‘Kısmen’ veya ‘Hayır’ işaretlediğin maddeleri düşün. Örneğin, “Akıcı bir şekilde okudum” sorusuna ‘Hayır’ dediysen, demek ki daha çok pratik yapıp okuma hızını ve akıcılığını artırmalısın. Ya da “Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim” sorusuna ‘Kısmen’ dediysen, metinlerin anlamlarına daha çok odaklanarak okumana duygu katmaya çalışmalısın.
Adım 2: Gelişim Alanlarını Yazma
Bu boşluklara, kendine hedef olarak belirlediğin 3 beceriyi yazmalısın. Mesela:
1. Metinleri okurken vurgu ve tonlamaya daha çok dikkat etmek.
2. Okuma hızımı artırıp daha akıcı okumak için pratik yapmak.
3. Okuma sonrası kendimi değerlendirerek hangi yönlerimi geliştirmem gerektiğini bulmak.
Sevgili öğrencim, bu öz değerlendirme formları, senin kendi öğrenme yolculuğunda sana ışık tutacak çok değerli araçlardır. Unutma, kendini tanımak ve eksiklerini bilmek, onları aşmanın ilk adımıdır. Başarılar dilerim!