5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 99

Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel ve öğretici bir Türkçe etkinliği yapacağız. Hazırsan hemen sorularımıza geçelim ve kelimelerin dünyasında keyifli bir yolculuğa çıkalım. Unutma, her soruyu adım adım ve dikkatlice inceleyeceğiz.

a) Aşağıdaki tanılayıcı dallanmış ağacı inceleyiniz. Buradaki bilgilerin doğru ya da yanlış olduğuna karar vererek yönlendirici okları takip ediniz. Ardından ulaştığınız çıkışı işaretleyiniz.

Bu soruda, cümlelerdeki kelimelerin türlerini doğru anlayıp anlamadığımızı kontrol edeceğiz. Özellikle isimlerin yerine geçen kelimeler yani zamirler konusunu pekiştireceğiz. Haydi, ilk cümleden başlayalım!

Adım 1: En üstteki cümleyi inceleyelim.

“Açıkçası ben insanların mahremiyetine saygı gösteririm.” cümlesinde altı çizili kelime insan isminin yerine kullanılmıştır.

• Burada altı çizili kelime “ben”. “Ben” kelimesi, konuşan kişinin kendi adını söylemek yerine kullandığı bir kelimedir, değil mi? Mesela, “Ayşe insanların mahremiyetine saygı gösterir.” demek yerine “Ben insanların mahremiyetine saygı gösteririm.” deriz. İşte bu “ben” kelimesi, bir ismin yerine geçtiği için kişi zamiridir.
• O zaman bu ifade doğrudur (D).

Adım 2: “D” yolundan ilerleyelim ve soldaki cümleye bakalım.

“Doğru iletişim sosyal hayatın anahtarıdır.” cümlesinde isimlerin yerine tercih edilen bir kelime vardır.

• Şimdi bu cümleyi dikkatlice okuyalım: “Doğru”, “iletişim”, “sosyal”, “hayatın”, “anahtarıdır”.
• Bu kelimelerden hangisi, bir ismin yerini tutuyor? Yani “ben”, “sen”, “o”, “biz”, “siz”, “onlar” gibi ya da “bu”, “şu”, “o” gibi işaret eden bir kelime var mı?
• “İletişim” bir isimdir. “Hayatın” da bir isimdir. Ama bunların hiçbiri bir ismin yerine geçmiyor. Cümlede herhangi bir zamir bulunmuyor.
• O zaman bu ifade yanlıştır (Y).

Adım 3: “Y” yolundan ilerleyelim ve sağdaki cümleye bakalım.

“Ahmet büyüklerine her zaman saygılı olmuştur.” cümlesinde “Ahmet” kelimesinin yerine “o” kelimesini kullanabiliriz.

• “Ahmet” özel bir isimdir. “O” kelimesi ise bir kişiyi veya şeyi işaret etmek için ismin yerine kullandığımız bir kişi zamiridir.
• Evet, “Ahmet büyüklerine her zaman saygılı olmuştur.” cümlesi yerine “O büyüklerine her zaman saygılı olmuştur.” diyebiliriz. Böylece “Ahmet” isminin yerine “o” kelimesini kullanmış oluruz.
• O zaman bu ifade doğrudur (D).

Adım 4: “D” yolundan ilerleyelim ve ulaştığımız çıkışı bulalım.

• Son olarak “D” yolunu takip ettiğimizde, dallanmış ağacımızın bizi Çıkış 3‘e götürdüğünü görüyoruz.

Sonuç:

Dallanmış ağaçtaki doğru yolu takip ettiğimizde ulaştığımız çıkış Çıkış 3‘tür.

b) “Ben, sen, o, biz, siz, onlar” kelimelerini bir ismin yerine geçecek biçimde kullandığınız cümleler söyleyiniz.

Bu kelimeler, Türkçede kişi zamirleri olarak adlandırılır. Yani bir kişinin adını söylemek yerine kullandığımız kelimelerdir. Tıpkı “ben”, “sen”, “o” gibi. Hadi, her biri için birer cümle kuralım:

• Ben: Kendimizden bahsederken kullanırız.

• Örnek: “Bugün ben kütüphaneye gidip yeni kitaplar alacağım.” (Burada kendi adımı söylemek yerine “ben” kelimesini kullandım.)

• Sen: Karşımızdaki tek bir kişiden bahsederken kullanırız.

• Örnek: “Ayşe, sen ödevini bitirdin mi?” (Ayşe’nin adını tekrar etmek yerine “sen” dedim.)

• O: Yanımızda olmayan veya bahsettiğimiz üçüncü tekil kişiden bahsederken kullanırız.

• Örnek: “Ali bahçede top oynuyordu. Bir süre sonra o eve girdi.” (Ali’nin adını tekrar etmek yerine “o” kelimesini kullandım.)

• Biz: Kendimiz ve yanımızdaki kişilerle birlikte birden fazla kişiden bahsederken kullanırız.

• Örnek: “Annem, babam ve ben pikniğe gittik. Biz çok eğlendik.” (Annem, babam ve ben demek yerine “biz” dedim.)

• Siz: Karşımızdaki birden fazla kişiden ya da saygı duyduğumuz tek bir kişiden bahsederken kullanırız.

• Örnek: “Çocuklar, siz de oyunumuza katılmak ister misiniz?” (Çocukların isimlerini saymak yerine “siz” dedim.)

• Onlar: Yanımızda olmayan veya bahsettiğimiz üçüncü çoğul kişilerden bahsederken kullanırız.

• Örnek: “Kuşlar ağaçta ötüşüyordu. Onlar yuvayı çok sevmişti.” (Kuşlar demek yerine “onlar” dedim.)

c) Karekodu okutarak “Mirkat” adlı etkileşimli içeriği yönergeler doğrultusunda tamamlayınız.

Sevgili öğrencim, bu kısım dijital bir etkinlik. Yani bir karekodu (QR kodu) telefonuna veya tabletine okutarak açılan interaktif bir içeriği tamamlaman gerekiyor. Ben bir yapay zeka olduğum için bu karekodu okutup içeriğe erişmem ve oradaki yönergeleri takip etmem mümkün değil.

Ama sen, bu karekodu okutarak “Mirkat” adlı etkileşimli içeriğe ulaşabilir ve oradaki görevleri tamamlayabilirsin. Eminim ki çok eğlenceli ve öğretici bir etkinlik olacaktır!

Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başka soruların olursa çekinmeden sorabilirsin!