Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu sayfasındaki etkinlikleri birlikte adım adım çözümleyelim. Hazırsan başlayalım!
9. ETKİNLİK
Aşağıdaki paragrafı noktalama ve yazım kurallarına göre düzenleyerek defterinize yeniden yazınız.
Şimdi bu paragraftaki hataları bulup düzeltelim. Tıpkı bir dedektif gibi, kelime kelime, cümle cümle inceleyelim:
Orijinal Paragraf:
Huzur veren su sesine çocuk seslerinin de eşlik ettiği Köy Meydanı’nda kurulurdu samimi dostluklar. bugün de çamlıca köyünde asker uğurlaması ile bu dostluklar pekişecekti. Yürekleri vatan aşkıyla çarpan Ahmet Mehmet ve Serhat; Akif’in safahat adlı eserinde işaret ettiği gibi vatani görevlerini yapmak için 23 04 2024 ‘te askere gideceklerdi. Köy meydanında davullar çalıyor analar yiğit evlatlarının ellerine kına yakıyordu. Ay yıldızlı şanlı bayrağımızın gölgesinde omuz omuza çekilen halaylarla birlik ve beraberlik duygusu pekişiyordu. Saat 09 15’te kalkacak trene yetişmek için gençler el sallayarak köylerine veda ettiler.
Adım 1: İlk cümleyi okuyalım: “Huzur veren su sesine çocuk seslerinin de eşlik ettiği Köy Meydanı’nda kurulurdu samimi dostluklar.” Bu cümle doğru bitmiş, sonuna nokta konmuş. Ama sonraki kelime “bugün” küçük harfle başlamış. Cümle bittiğine göre “Bugün” büyük harfle başlamalıydı. Ayrıca “çamlıca köyünde” derken “çamlıca” özel isim olduğu için “Çamlıca” diye yazılmalıydı.
Adım 2: “Yürekleri vatan aşkıyla çarpan Ahmet Mehmet ve Serhat; Akif’in safahat adlı eserinde işaret ettiği gibi…” Burada Ahmet, Mehmet ve Serhat bir liste olduğu için aralarına virgül koymalıyız: “Ahmet, Mehmet ve Serhat”. Sonra da noktalı virgül yerine virgül gelmeli. “Safahat” bir eserin adı olduğu için tırnak içine alabiliriz veya eğik yazı (italik) kullanabiliriz. Biz tırnak içine alalım: “”Safahat””.
Adım 3: “23 04 2024 ‘te” tarihleri yazarken gün, ay ve yıl arasına nokta koyarız. Ek gelen eki de kesme işaretiyle ayırırız. Yani “23.04.2024’te” olmalı.
Adım 4: “Köy meydanında davullar çalıyor analar yiğit evlatlarının ellerine kına yakıyordu.” Burada iki farklı olaydan bahsediliyor: davul çalınması ve kına yakılması. Bu yüzden “çalıyor” kelimesinden sonra virgül koymalıyız: “çalıyor, analar”.
Adım 5: “Ay yıldızlı şanlı bayrağımızın” ifadesi bayrağımızın özel bir tasviri olduğu için “Ay Yıldızlı” şeklinde büyük harfle başlamalı.
Adım 6: “Saat 09 15’te” zamanı yazarken saat ve dakika arasına nokta koyarız. Yani “09.15’te” olmalı.
Şimdi tüm bu düzeltmeleri yaparak paragrafı yeniden yazalım:
Çözüm:
Huzur veren su sesine çocuk seslerinin de eşlik ettiği Köy Meydanı’nda kurulurdu samimi dostluklar. Bugün de Çamlıca köyünde asker uğurlaması ile bu dostluklar pekişecekti. Yürekleri vatan aşkıyla çarpan Ahmet, Mehmet ve Serhat, Akif’in “Safahat” adlı eserinde işaret ettiği gibi vatani görevlerini yapmak için 23.04.2024’te askere gideceklerdi. Köy meydanında davullar çalıyor, analar yiğit evlatlarının ellerine kına yakıyordu. Ay Yıldızlı şanlı bayrağımızın gölgesinde omuz omuza çekilen halaylarla birlik ve beraberlik duygusu pekişiyordu. Saat 09.15’te kalkacak trene yetişmek için gençler el sallayarak köylerine veda ettiler.
10. ETKİNLİK – YAZALIM
a) Pahalı oyuncak, kıyafet, ayakkabı vb. şeylere sahip olmak sizi mutlu etmeye yeter mi? Neden?
Sevgili öğrencim, bu soru senin kendi düşünceni merak ediyor. Hadi hep birlikte bu soruyu düşünelim:
Çözüm:
Bence pahalı oyuncaklar, kıyafetler ya da ayakkabılar bizi sadece kısa bir süre mutlu eder. Yeni bir şeye sahip olduğumuzda ilk başta çok seviniriz, değil mi? Ama bu sevinç genellikle çabucak geçer. Bir süre sonra o eşya sıradan gelir ve başka yeni bir şey isteriz. Gerçek mutluluk, bence, arkadaşlarımızla eğlenmekten, ailemizle zaman geçirmekten, sevdiğimiz bir kitabı okumaktan ya da birine yardım etmekten gelir. Yani, maddesel şeylerden çok, yaşadığımız güzel anılar ve kurduğumuz samimi ilişkiler bizi daha uzun süreli ve derin bir şekilde mutlu eder. Çünkü en güzel anılar para ile satın alınamaz, değil mi?
b) Aşağıdaki örnek olayı okuyunuz.
Şimdi Gamze’nin hikayesini dikkatlice okuyalım:
Gamze’nin en yakın arkadaşı Zeynep’in doğum günü vardır. Gamze, doğum gününde giymek için popüler bir markanın tişörtünü almak ister. Ancak annesi bu ürünün çok pahalı olduğunu ve bütçelerini aştığını söyler. Ona arkadaşlarla kurulan saygı ve sevgi bağının önemini anlatmaya çalışır. Gamze aile bütçesini zorlamak istemese de o tişörtle doğum gününe gitme fikrini aklından silemez.
Bu hikayeyi okuduk, şimdi de c şıkkına geçebiliriz.
c) Aşağıdaki yönergeler doğrultusunda bir yazı planı yapınız.
Hadi, Gamze’nin yaşadığı bu duruma bir çözüm bulmak için bir yazı planı hazırlayalım.
Adım 1: Paragraftaki sorunun ana hatlarını belirleyelim.
- Gamze, arkadaşının doğum gününe pahalı bir tişörtle gitmek istiyor.
- Annesi, tişörtün bütçelerini aştığını söylüyor ve arkadaşlığın değerini anlatmaya çalışıyor.
- Gamze, annesini anlasa da o tişörtü giyme fikrinden vazgeçemiyor.
Adım 2: Sorunu tanımlayıp kendi bakış açımızla özetleyelim.
Gamze, arkadaşı Zeynep’in doğum gününe giderken kendini özel hissetmek ve belki de arkadaşları arasında beğenilmek istiyor. Bu yüzden popüler bir markanın tişörtünü giymek onun için çok önemli. Ama annesi, aile bütçesini düşündüğü için bu tişörtü alamayacaklarını söylüyor. Annesi ona arkadaşlığın maddi şeylerle değil, sevgi ve saygıyla kurulduğunu anlatmaya çalışsa da Gamze bu durumu kabullenmekte zorlanıyor. Bence Gamze, arkadaşlığın gerçek değerini henüz tam olarak anlayamıyor ve maddesel şeylerin mutluluk getireceğine inanıyor. Bu durumda hem ailesinin bütçesini zorlamak istemiyor hem de istediği tişörtten vazgeçemiyor.
Adım 3: Sorunun çözümüne yönelik öneriler oluşturalım. Bu önerilerden en uygununu seçelim.
- Öneri 1: Gamze, annesiyle tekrar konuşup tişörtün onun için neden bu kadar önemli olduğunu açıklayabilir. Belki annesiyle birlikte daha uygun fiyatlı, ama yine de şık bir alternatif bulabilirler.
- Öneri 2: Gamze, annesinin sözlerini düşünüp arkadaşlığın gerçekten pahalı bir tişörtle mi yoksa kalpten gelen bir sevgiyle mi pekiştiğini sorgulayabilir. Belki Zeynep’e el emeğiyle yaptığı küçük, anlamlı bir hediye götürebilir veya doğum günü için farklı bir sürpriz hazırlayabilir.
- Öneri 3: Gamze, Zeynep ile konuşup durumu ona anlatabilir. Gerçek bir arkadaş, Gamze’nin ne giydiğine değil, onun doğum gününde yanında olmasına ve ona değer vermesine önem verir.
Bu önerilerden en uygunu bence Öneri 2 ve 3’ün birleşimi. Gamze, annesinin öğüdünü dinlemeli ve arkadaşlığın değerini anlamalı. Belki Zeynep’e el yapımı bir kart veya küçük bir bileklik hediye edebilir. Aynı zamanda Zeynep’le konuşup içinden geçenleri dürüstçe paylaşmak, onların dostluğunu daha da güçlendirecektir. Önemli olan, Zeynep’in doğum gününde onunla birlikte olmak ve ona değer verdiğini göstermek.
Adım 4: Hedef kitlenizi ve yazma aracınızı belirleyelim.
- Hedef kitle: Benim gibi ilkokul 5. sınıf öğrencileri ve Gamze gibi benzer durumlar yaşayan akranları.
- Yazma aracı: Gamze’ye durumu anlatan ve ona yol gösteren bir mektup veya hikaye tarzında bir öğüt yazısı olabilir. Ben bir “Dostluğun Gerçek Değeri” konulu kısa bir hikaye veya deneme yazısı yazmayı planlıyorum.
Yazı Planım
Hikayenin başında Gamze’nin iç çatışmasını anlatacağım. Sonra annesinin öğüdünü ve Gamze’nin bu öğüdü nasıl değerlendirdiğini işleyeceğim. Hikayenin sonunda ise Gamze’nin doğru kararı verip Zeynep’le olan dostluğunu maddi şeylerin önüne koyduğunu ve bunun ona gerçek mutluluğu getirdiğini göstereceğim.
Umarım bu açıklamalar senin için anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin!