5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 21

Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu bölümünde çok önemli konulara değineceğiz: yazma becerimizi geliştirmek ve araştırma yapmak! Hadi gel, bu soruları adım adım, senin de kolayca anlayacağın şekilde birlikte inceleyelim ve nasıl yapmamız gerektiğini öğrenelim.

b. Okuduğunuz “Nasreddin Hoca” ve “Dede Korkut” metinlerindeki bilgilerden hareketle Türk kültürünün iki önemli ismini aşağıdaki yönergeler doğrultusunda karşılaştırdığınız bir yazı yazınız.

Sevgili öğrencim, bu bölümde bizden Nasreddin Hoca ile Dede Korkut’u karşılaştıran bir yazı yazmamız isteniyor. Ama sadece yazmakla kalmayacağız, belirli kurallara uyarak daha etkili bir yazı yazmayı öğreneceğiz. Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:

• Yazınızın amacı, hedef kitlesi, yazma aracı ve ortamını belirleyiniz.

  Yazmaya başlamadan önce şunları düşünmelisin:

  • Amacın ne? Neden bu yazıyı yazıyorsun? Sadece bilgi vermek mi istiyorsun, yoksa iki kahramanı karşılaştırarak bir sonuca mı ulaşmak istiyorsun? Belki de bu iki önemli şahsiyeti başkalarına tanıtmak istiyorsundur. Amacını bilmek, yazının yönünü belirler.
  • Hedef kitlen kim? Bu yazıyı kimler okuyacak? Arkadaşların mı, öğretmenlerin mi, yoksa ailen mi? Hedef kitlenin kim olduğunu bilmek, hangi kelimeleri kullanacağını, ne kadar detaylı bilgi vereceğini belirlemene yardımcı olur. Örneğin, 5. sınıf arkadaşların okuyacaksa daha basit ve anlaşılır bir dil kullanmalısın.
  • Yazma aracın ne? Bilgisayarda mı yazacaksın, defterine mi, yoksa bir poster mi hazırlayacaksın? Bu da yazının sunumunu etkiler.
  • Yazma ortamın ne? Sakin bir yerde mi yazacaksın, yoksa okulda sınıf içinde mi? Ortamın da yazmaya odaklanmanı etkileyebilir.

  Bu soruların cevaplarını bulmak, yazının temelini sağlam atmanı sağlar.

• Nasrettin Hoca ve Dede Korkut’un özelliklerini belirleyiniz.

  Önceki metinlerden öğrendiğin bilgileri hatırlayarak bu iki değerli şahsiyetin en belirgin özelliklerini not almalısın. Nasreddin Hoca’nın fıkraları, mizah anlayışı, bilgelikleri; Dede Korkut’un ise hikaye anlatıcılığı, bilge kişiliği, öğütleri aklına gelebilir. Bu özellikler, karşılaştırmanın ana hatlarını oluşturacak.

• Bunların benzerlik ve farklılıklarını listeleyiniz.

  Şimdi sıra geldi iki kahramanın özelliklerini yan yana koymaya! Bir tablo yapabilir ya da alt alta listeleyebilirsin. Şöyle düşünebilirsin:

  • Benzerlikleri: İkisi de Türk kültüründe önemli bir yere sahip mi? İkisi de bilge kişiler mi? İkisi de insanlara ders veren hikayeler anlatıyor mu?
  • Farklılıkları: Biri daha çok güldürürken diğeri daha çok öğüt mü veriyor? Yaşadıkları dönemler farklı mı? Anlatım biçimleri farklı mı?

  Bu benzerlik ve farklılıkları açıkça görmek, yazını daha düzenli hale getirecek.

• Benzerlik ve farklılıklardan hareketle ulaştığınız yargıyla ilgili düşüncelerinize yazınızda yer veriniz.

  İşte yazının en önemli kısımlarından biri! Sadece benzerlikleri ve farklılıkları yazıp bırakmak olmaz. Bu karşılaştırmadan sen ne anladın? Ne gibi bir sonuca ulaştın? Örneğin, “Nasreddin Hoca ve Dede Korkut farklı yollarla da olsa aslında aynı amaca hizmet etmişlerdir: insanlara doğru yolu göstermek ve onları güldürerek düşündürmek.” gibi bir cümleyle kendi düşünceni, yani yargını ifade edebilirsin.

• Yazınızda yazım ve noktalama kurallarını uygulayınız.

  Yazının ne kadar güzel olursa olsun, eğer yazım ve noktalama kurallarına dikkat etmezsen, okuyanlar yazdıklarını anlamakta zorlanabilir. Cümlelerin büyük harfle başlaması, özel isimlere gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması, virgülün ve noktanın doğru yerlerde kullanılması gibi kurallara özen göster. Bu, yazının daha anlaşılır ve düzenli olmasını sağlar.

• Yazınıza başlık koymayı unutmayınız.

  Yazının ne hakkında olduğunu anlatan, okuyucunun dikkatini çeken ilgi çekici bir başlık bulmalısın. Tıpkı bir kitabın adı gibi! Başlık, okuyucuya yazının içeriği hakkında ipucu verir ve yazını daha derli toplu gösterir.

c. Yazma sürecinizi tema sonundaki “Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.

Canım öğrencim, bu madde aslında yazdığın yazıyı bitirdikten sonra kendini kontrol etmenle ilgili. “Öz değerlendirme” demek, kendi kendini değerlendirmek demektir. Öğretmeninin sana verdiği veya kitabında bulunan bir form vardır. Bu formda “Yazımın başlığı var mı?”, “Yazım ve noktalama kurallarına uydum mu?”, “Yazımın bir amacı var mıydı?” gibi sorular bulunur. Sen de bu soruları okuyup kendi yazına bakarak “Evet” veya “Hayır” diye işaretlersin. Bu sayede, neleri iyi yaptığını ve neleri daha iyi yapman gerektiğini kendin fark edersin. Bu, senin bir sonraki yazında daha başarılı olman için harika bir yoldur!

Bayram geleneklerimiz hakkında araştırma yapınız. Araştırma sürecinizde aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.

Şimdi de çok keyifli bir konuya geldik: bayram geleneklerimiz hakkında araştırma yapmak! Bu, hem öğreneceğin hem de eğleneceğin bir görev. Araştırmayı nasıl yapacağımızı adım adım inceleyelim:

Adım 1: Araştırmanızın amacını, neye ihtiyacınız olduğunu ve bilgiye nasıl erişeceğinizi düşünerek bir yol haritası oluşturunuz.

Araştırma yapmaya başlamadan önce bir plan yapmalısın. Bu plana “yol haritası” diyoruz. Şöyle düşün:

• Amacın ne? Neden bu araştırmayı yapıyorsun? Bayram geleneklerini öğrenmek mi, başkalarına anlatmak mı?
• Neye ihtiyacın var? Hangi bilgilere ulaşman gerekiyor? Mesela, bayram ziyaretleri, bayram yemekleri, el öpme geleneği gibi konular aklına gelebilir.
• Bilgiye nasıl erişeceksin? Bu bilgileri nereden bulacaksın? Kitaplardan mı, internetten mi, yoksa büyüklerinden mi dinleyeceksin?

Bu soruların cevapları, araştırmanın nasıl ilerleyeceğini gösteren bir harita gibidir.

Adım 2: Ulaşabileceğiniz bilgi kaynaklarını gözden geçiriniz.

Yol haritanı çıkardıktan sonra, belirlediğin bilgi kaynaklarına bir göz at. Mesela, “İnternete bakacağım” dedin. Hangi sitelere bakacaksın? “Büyüklerime soracağım” dedin. Kimlere soracaksın? Kitaplara bakacaksan, hangi kitaplar işine yarar? Bu kaynakların sana gerçekten yardımcı olup olmayacağını kontrol etmelisin.

Adım 3: Hangi bilgi kaynaklarını ve materyalleri kullanacağınızı seçiniz.

Şimdi sıra geldi seçime! Gözden geçirdiğin kaynaklardan hangileri sana en doğru ve en çok bilgiyi verecekse onları seçmelisin. Belki hem internetten araştırıp hem de babaannenden dinlemek istersin. Belki de bir ansiklopediden faydalanırsın. En güvenilir ve en zengin bilgiyi verenleri seçmek araştırmanı daha kaliteli yapar.

Adım 4: Araştırmanızı sunduktan sonra seçimlerinizin araştırma sürecine etkisini olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendiriniz. Daha sonraki araştırmalarınızda bu değerlendirmelerinizi göz önünde bulundurunuz.

Araştırmanı bitirip arkadaşlarının veya öğretmeninin önüne sunduktan sonra işimiz bitmiyor! Şimdi bir de kendi araştırmanı değerlendirme zamanı. Şöyle düşüneceksin:

• Olumlu yönleri: “Seçtiğim kitap çok güzel bilgiler verdi, çok işime yaradı.” veya “Büyüklerime soru sormak çok hoştu, çok şey öğrendim.” gibi.
• Olumsuz yönleri: “İnternette bazı bilgiler yanlış çıktı, zamanımı boşa harcadım.” veya “Keşke daha farklı kaynaklara da baksaydım.” gibi.

Bu değerlendirmeler sayesinde, bir dahaki sefere araştırma yaparken neleri daha iyi yapacağını öğrenmiş olursun. Böylece her araştırman bir öncekinden daha iyi olur!

Umarım bu açıklamalar, bu görevleri nasıl yapman gerektiği konusunda sana ışık tutmuştur. Unutma, her adımda düşünerek ve planlayarak hareket etmek, seni başarıya ulaştırır. Başarılar dilerim sevgili öğrencim!