5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 56
Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Türkçe öğretmenin. Bu sayfadaki etkinlikleri birlikte inceleyelim ve nasıl yapmamız gerektiğini adım adım konuşalım. Unutma, bu etkinlikler senin hem yazma hem de dinlediğini anlama becerilerini geliştirmek için harika fırsatlar sunuyor. Haydi başlayalım!
13. ETKİNLİK
Bu etkinlikte bizden bir şeyler yazmamız isteniyor. Yazmak, düşündüklerimizi kağıda dökmek, kendimizi ifade etmek demektir. Çok önemli bir beceri!
a. Önceki bilgilerinizden hareketle somut olmayan kültürel miraslarımızdan olan Karagöz veya Hacivat’ı tanıtan bir paragrafı defterinize yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu ilk adımda senden bir konu seçmeni istiyor: Karagöz mü, Hacivat mı? Hangisini daha iyi tanıyorsan, hangisi hakkında daha çok şey biliyorsan onu seçmelisin. Sonra da defterine, seçtiğin bu karakteri tanıtan kısa bir paragraf yazmalısın. Bir paragraf, bir ana fikir etrafında toplanmış cümlelerden oluşur. Örneğin, Karagöz’ü seçtiysen, “Karagöz kimdir, ne yapar, hangi oyunda yer alır, özellikleri nelerdir?” gibi soruların cevaplarını cümlelerle anlatabilirsin. Önemli olan, onu başkasına tanıtıyormuş gibi açıklayıcı bir dil kullanmak.
b. Yazdığınız tanıtma paragrafını öğretmeninizle yazım, noktalama ve içerik yönlerinden gözden geçiriniz. Güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi öğretmeninizin geri bildirimleriyle sonraki yazma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.
Çözüm:
Bu adımda ise yazdığın paragrafı benimle birlikte inceleyeceksin. Beraber nelerine dikkat edeceğiz biliyor musun?
- Yazım Kuralları: Kelimeleri doğru yazmış mısın? Büyük harfleri doğru yerde kullanmış mısın?
- Noktalama İşaretleri: Noktaları, virgülleri, soru işaretlerini, ünlemleri doğru yerlerde kullanmış mısın?
- İçerik: Karagöz’ü veya Hacivat’ı gerçekten tanıtabilmiş misin? Anlattıkların konuya uygun mu? Açıklayıcı mı?
Bu inceleme sonunda, neleri çok iyi yaptığını ve neleri daha iyi yapabileceğini konuşacağız. Böylece bir sonraki yazma görevinde daha da başarılı olacaksın!
Şimdi de paragrafını değerlendirirken kullanacağımız ölçütlere bakalım. Bunlar, yazdığın yazının ne kadar iyi olduğunu anlamana yardımcı olacak sorular:
-
Yazımda Karagöz veya Hacivat’ı tanıttım.
Eğer paragrafında seçtiğin karakteri açıkça tanıttıysan, “Evet” kutucuğunu işaretlersin. Eğer biraz tanıttıysan ama eksikler varsa “Kısmen”, hiç tanıtamadıysan “Hayır” işaretlersin.
-
Konuya uygun paragraf türünü seçerek yazdım.
Tanıtma yazısı, bir şeyi açıklayan, bilgi veren bir yazı türüdür. Eğer sen de seçtiğin karakteri açıklayıcı bir dille anlattıysan, “Evet” demelisin.
-
Noktalama ve yazım kurallarına dikkat ederek yazdım.
Yukarıda bahsettiğimiz gibi, büyük harflere, noktalara, virgillere dikkat ettiysen “Evet” dersin. Küçük hatalar varsa “Kısmen”, çok hata yaptıysan “Hayır” işaretlersin.
c. Yazınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm:
Son adımda ise yazdığın ve benimle birlikte gözden geçirdiğin bu güzel yazıyı sınıf arkadaşlarınla paylaşmalısın. Onlar da senin yazından bir şeyler öğrenecek, sen de belki onların yazılarından yeni şeyler keşfedeceksin. Paylaşmak, bilgiyi çoğaltmaktır!
14. ETKİNLİK
Bu etkinlikte ise dinlediğimiz bir metni anlamak ve analiz etmek üzerine çalışacağız. Ne yazık ki ben şu an karekodu okutup o sesi dinleyemiyorum ama sana o çalışma kağıdını nasıl doldurman gerektiğini adım adım anlatabilirim. Sen karekodu okutup dinledikten sonra bu adımları takip ederek kağıdını doldurabilirsin.
Karekod okutarak “Türk Kahvesi” adlı çoklu ortamı dinleyiniz. Öğrendiğiniz metin yapılarının analizi ve bilgileri organize etme stratejilerini kullanarak bu çoklu ortama ait aşağıdaki çalışma kağıdını doldurunuz.
Çalışma Kağıdı
Konu:
Çözüm:
Bu kısma dinlediğin “Türk Kahvesi” metninin ana fikrini, yani metnin genel olarak ne hakkında olduğunu yazmalısın. Metin bize ne anlatıyor? Neyi öğretmeye çalışıyor? Örneğin, “Türk kahvesinin tarihi”, “Türk kahvesinin hazırlanışı”, “Türk kahvesi kültürü” gibi bir ifade olabilir.
Konuyu belirten kanıt ifadeler:
Çözüm:
Metinde konunun ne olduğunu anlamana yardımcı olan, direkt olarak konuyu işaret eden cümleler veya kelime grupları vardır. Örneğin, metinde “Türk kahvesi, Osmanlı’dan günümüze kadar gelen önemli bir içecektir.” gibi bir cümle varsa, bu cümle konuyu belirten bir kanıt ifadedir. Bu kısma o cümlelerden birkaçını yazmalısın.
Metinde konuyla ilgili kısa ve dikkat çekici bir giriş yapılmıştır.
- Evet
- Hayır
Çözüm:
Metni dinlerken dikkat etmelisin: Metin konuya direkt mi giriyor, yoksa önce dinleyicinin ilgisini çekecek, merak uyandıracak bir başlangıç mı yapıyor? Eğer metin seni hemen konunun içine çekiyor, meraklandırıyorsa “Evet” demelisin. Eğer giriş sıkıcı veya direkt konuyu söylüyorsa “Hayır” diyebilirsin.
Belirlenen kanıt ifadeler:
Çözüm:
Eğer metinde dikkat çekici bir giriş yapıldığını düşünüyorsan, bu girişi sağlayan cümleleri veya kelime gruplarını buraya yazmalısın. Mesela, “Sabahın ilk ışıklarında yayılan o eşsiz koku…” gibi bir başlangıç varsa, bu bir kanıt ifadedir.
Doğrudan Zaman veya Öncelik–Sonralık Bildiren Kelime/Kelime Grupları:
Çözüm:
Metinlerde olayların veya bilgilerin sırasını belirten kelimeler bulunur. Örneğin, “önce”, “daha sonra”, “ardından”, “son olarak”, “ilk olarak”, “geçmişte”, “günümüzde” gibi kelimeler ya da “15. yüzyılda”, “şu anda” gibi zaman bildiren ifadeler. Dinlediğin metinde bu tür kelime veya kelime grupları varsa, onları buraya yazmalısın. Bunlar, metindeki olayların veya adımların sırasını anlamana yardımcı olur.
Merdiven:
- 1. Adım:
- 2. Adım:
- 3. Adım:
- 4. Adım:
Çözüm:
Eğer dinlediğin “Türk Kahvesi” metni, bir şeyin yapılışını veya bir sürecin aşamalarını anlatıyorsa, bu “adımlar” o aşamaları temsil eder. Örneğin, Türk kahvesinin yapılışını anlatıyorsa:
Adım 1: Kahvenin çekirdeklerinin kavrulması.
Adım 2: Çekirdeklerin öğütülerek toz haline getirilmesi.
Adım 3: Cezveye su, kahve ve şeker eklenerek karıştırılması.
Adım 4: Kahvenin kısık ateşte pişirilmesi ve servis edilmesi.
Gibi adımları buraya yazmalısın. Bu, metindeki bilgileri sıralı bir şekilde anlamana yardımcı olur.
Sonuç bölümündeki ifadeler girişte konuyu belirten ifadelerle bağlantılıdır.
- Evet
- Hayır
Çözüm:
İyi bir metin, başlangıcında ne anlatacağını söyler ve sonunda da o başlangıca uygun bir bitiş yapar. Yani, metnin sonu, girişindeki ana fikri destekler, onu özetler veya bir sonuca bağlar. Eğer dinlediğin metnin sonu, başındaki konuyla ilgiliyse, yani konu dışına çıkmıyorsa ve bir bütünlük sağlıyorsa “Evet” demelisin. Eğer alakasız bir bitiş yapıyorsa “Hayır” diyebilirsin.
Belirlenen kanıt ifadeler:
Çözüm:
Eğer metnin sonuç bölümünün girişle bağlantılı olduğunu düşünüyorsan, bu bağlantıyı gösteren cümleleri veya kelime gruplarını buraya yazmalısın. Örneğin, metin girişte “Türk kahvesi kültürümüzün vazgeçilmezidir” demişse ve sonda da “Bu eşsiz lezzet, yüzyıllardır süregelen misafirperverlik geleneğimizin bir parçası olmaya devam edecektir.” gibi bir cümleyle bitmişse, bu cümleler kanıt ifadeleridir.
Umarım bu açıklamalar senin için yol gösterici olmuştur sevgili öğrencim. Etkinlikleri yaparken hem eğlen hem de öğrenmeye devam et!