5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 49

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün sizlerle birlikte çok güzel bir etkinliğin sorularını çözeceğiz. Hazır mısınız? Haydi bakalım, adım adım ilerleyelim ve soruları birlikte anlayıp cevaplayalım. Unutmayın, okuduğumuz metin “Geleneklerimiz” başlığını taşıyor ve büyük ihtimalle geleneksel el sanatlarımızdan, özellikle de görsellerde gördüğümüz gibi çömlekçilikten bahsediyor.

b. Yukarıda cevapladığınız sorulardan metinle ilgili hangi sonuçlara ulaştınız? Olumlu ve olumsuz düşüncelerinizi gerekçeleriyle yazınız.

Sevgili çocuklar, bu soruyu cevaplamak için daha önce okuduğumuz bir metni ve onunla ilgili soruları düşünmemiz gerekiyor. Görüyorum ki metnimizin başlığı “GELENEKLERİMİZ”. Büyük ihtimalle bu metin, çömlekçilik gibi geleneksel bir el sanatı hakkında bilgi veriyordu. Şimdi, böyle bir metni okuduğumuzda aklımıza gelen olumlu ve olumsuz düşünceleri, nedenleriyle birlikte yazalım.

Anlaşılırlık:

• Olumlu düşünce: Metin, çömlek yapımının adımlarını çok güzel ve basit bir dille anlattığı için her şeyi kolayca anladım. Sanki birisi bana yanımda anlatıyormuş gibiydi.

  Gerekçesi: Çünkü metinde hiç bilmediğim kelimeler açıklanmıştı ve bol bol örnekler verilmişti. Ayrıca metinde çömlek yapımını gösteren görseller de vardı, bu da anlamamı çok kolaylaştırdı.

• Olumsuz düşünce: Bence metinde bazı çömlek türlerinin isimleri biraz karışıktı, ilk okuduğumda hepsini aklımda tutmakta zorlandım.

  Gerekçesi: Özellikle farklı bölgelere ait çömlek isimleri peş peşe geldiği için hangisinin neye benzediğini ve nerede yapıldığını karıştırabiliyordum. Belki her bir tür için daha fazla açıklama veya ayrı bir görsel olsaydı daha iyi anlardım.

Tarafsızlık:

• Olumlu düşünce: Metin, çömlekçiliğin sadece güzel ve eğlenceli yanlarını değil, aynı zamanda bu işin ne kadar emek istediğini ve zorluklarını da anlattığı için çok tarafsız buldum.

  Gerekçesi: Metin sadece “çömlek yapmak harikadır” dememiş, “çömlekçilik sabır ister, çok çalışmak gerekir” gibi gerçekçi bilgiler de vermişti. Bu da metnin tek bir yöne eğilmediğini gösteriyor.

• Olumsuz düşünce: Metin, çömlekçiliğin sadece Anadolu’daki örneklerini anlattığı için, dünyadaki diğer geleneksel çömlekçilik kültürlerine hiç değinmemişti.

  Gerekçesi: Dünyanın başka yerlerinde de çok farklı ve güzel çömlekler yapılıyor. Metin sadece bizim ülkemizdeki çömlekçiliği anlattığı için, sanki bu sanat sadece burada varmış gibi bir izlenim bırakabilirdi. Biraz daha geniş bir bakış açısı olabilirdi.

c. Metni siz yazacak olsaydınız neleri nasıl değiştirirsiniz? Defterinize yazınız.

Harika bir soru! Eğer bu metni ben yazıyor olsaydım, bir 5. sınıf öğrencisi olarak neleri daha çok merak edeceğimi düşünürdüm ve metni buna göre düzenlerdim. İşte benim aklıma gelenler:

Adım 1: Daha fazla görsel ve video bağlantısı eklerdim.

Çözüm:

• Metnin içine çömlek yapımının her aşamasını gösteren daha fazla fotoğraf koyardım. Hatta belki küçük bir QR kod eklerdim de, telefonlarımızla okutup çömlek ustalarının nasıl çalıştığını gösteren kısa videolar izleyebilirdik. Böylece çömlek yapımı gözümüzde daha da canlanırdı.

Adım 2: Çömlekçilik yapan bir ustayla röportaj eklerdim.

Çözüm:

• Metnin sonuna, gerçek bir çömlek ustasıyla yapılmış kısa bir söyleşi eklerdim. Usta, bu mesleği neden seçtiğini, en sevdiği yanı nedir, zorlukları neler gibi soruları cevaplardı. Böylece metin daha samimi ve ilgi çekici olurdu.

Adım 3: Küçük bir “kendin yap” (DIY) bölümü eklerdim.

Çözüm:

• Belki evde kolayca bulabileceğimiz malzemelerle yapabileceğimiz, minik bir kil veya oyun hamuruyla çömlek benzeri bir şeyler yapabileceğimiz basit bir tarif eklerdim. Böylece okuyucular da çömlekçilik deneyimini biraz olsun yaşayabilirdi.

6. ETKİNLİK

a. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdakilerden hangileri sınıflandırma yapmaya uygundur? Bunlardan birini seçiniz.

Burada bize üç farklı seçenek sunulmuş ve hangisinin sınıflandırma yapmaya daha uygun olduğunu bulmamız isteniyor. Sınıflandırma demek, benzer özellikleri olan şeyleri gruplara ayırmak demektir. Hadi seçeneklere bakalım:

• Çömlek yapım şekilleri: Evet, çömleği elle mi, tornada mı yoksa kalıpla mı yapıyoruz diye ayırabiliriz. Bu bir sınıflandırma olabilir.
• Kapların yapıldığı malzemeler: Evet, kaplar kilden mi, porselenden mi, ahşaptan mı yapılıyor diye ayırabiliriz. Bu da çok güzel bir sınıflandırma olur.
• Çömlekten yapılan malzemelerin zamana göre değişimi: Bu daha çok bir sıralama veya tarihsel bir gelişim anlatımı olur. Sınıflandırmadan ziyade “önce ne vardı, sonra ne oldu” gibi bir durum. Yani bu seçenek sınıflandırma için diğerleri kadar uygun değil.

Şimdi en uygun olanı seçelim. Bence “Kapların yapıldığı malzemeler” sınıflandırma için en net ve anlaşılır olanı. Çünkü malzemeleri çok belirgin bir şekilde ayırabiliriz.

Seçtiğim seçenek: Kapların yapıldığı malzemeler

b. Seçtiğiniz özelliğe göre aşağıdaki tablolara sınıflandırmanızı yapınız. Ardından tablolarınızı adlandırınız.

Şimdi yukarıda seçtiğimiz “Kapların yapıldığı malzemeler” özelliğine göre, aşağıdaki iki kabın içine sınıflandırmamızı yapalım. Kabın birine bir tür malzemelerden yapılan kapları, diğerine de başka tür malzemelerden yapılan kapları yazacağız. Sonra da bu kabın adını belirleyeceğiz.

Adım 1: İlk kabımızı adlandıralım ve içine hangi malzemeleri yazacağımızı belirleyelim.

Birinci Kabın Adı: Doğal Malzemelerden Yapılan Kaplar

Çözüm:

• Kil Toprak Kaplar
• Taş Kaplar
• Ahşap Kaplar
• Hasır Sepetler (Doğal liflerden)
• Kabak Kaplar

Adım 2: İkinci kabımızı adlandıralım ve içine hangi malzemeleri yazacağımızı belirleyelim.

İkinci Kabın Adı: İşlenmiş veya Farklı Malzemelerden Yapılan Kaplar

Çözüm:

• Porselen Kaplar
• Seramik Kaplar
• Cam Kaplar
• Metal Kaplar
• Plastik Kaplar

Aferin size çocuklar! Gördüğünüz gibi, bir metni okurken sadece ne anladığımız değil, aynı zamanda o metin hakkında neler düşündüğümüz, onu nasıl daha iyi hale getirebileceğimiz ve içindeki bilgileri nasıl düzenleyebileceğimiz de çok önemli. Hepiniz harika bir iş çıkardınız!