Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizlerle görseldeki çok güzel bir etkinliği, yani 8. soruyu adım adım inceleyeceğiz ve nasıl yapacağınızı anlatacağım. Hazır mısınız? Başlayalım!
8. Aşağıdaki yönergeler doğrultusunda etkinliği tamamlayınız.
Sevgili çocuklar, bu soru aslında size bir ödev veriyor ve bu ödevi nasıl yapacağınızı adım adım açıklıyor. Yani bir haber izleyecek, o haberden önemli yerleri ayıracak ve sonra da kendi cümlelerinizle özetleyeceksiniz. Hadi gelin, her bir adımı tek tek inceleyelim:
a) İzlediğiniz haberdeki önemli ve önemsiz bilgileri belirleyiniz.
Şimdi düşünün, bir haber izlediniz. Bu bir deprem haberi olabilir, bir spor başarısı olabilir, yeni bir buluş olabilir. Haberi izlerken her şeyi aklınızda tutmak zor, değil mi? İşte bu yüzden önemli ve önemsiz bilgileri ayırmak çok önemli. Peki, bunu nasıl yapacağız?
- Adım 1: Haberi dikkatlice izle.
- Adım 2: Önemli bilgileri belirle.
- Kim? (Haberdeki kişiler veya kurumlar)
- Ne? (Haberin konusu, olan olay)
- Ne zaman? (Olayın gerçekleştiği tarih veya zaman dilimi)
- Nerede? (Olayın yaşandığı yer)
- Niçin? (Olayın nedeni)
- Nasıl? (Olayın gerçekleşme biçimi)
- Adım 3: Önemsiz bilgileri belirle.
Haberi izlerken sadece dinlemekle kalma, aynı zamanda ne anlatılıyor, kimler var, nerede geçiyor gibi sorulara cevap bulmaya çalış.
Önemli bilgiler, haberin ana fikrini, yani bize ne anlatmak istediğini gösteren kısımlardır. Şunları sorabilirsin kendine:
Bu soruların cevapları genellikle haberin ana iskeletini oluşturur ve bunlar önemli bilgilerdir.
Önemsiz bilgiler ise, haberin ana fikrini değiştirmeyen, sadece detay veren veya tekrarlanan kısımlardır. Mesela, bir kişinin kıyafetinin rengi, hava durumuyla ilgili çok uzun ve detaya inen bir açıklama (eğer hava durumu haberin ana konusu değilse), veya olaya karışmayan kişilerin çok kısa yorumları gibi bilgiler önemsiz olabilir. Bunları çıkardığımızda haberin özü bozulmaz.
Sonuç: Bu adımda, haberin “anahtar kelimelerini” ve “ana olaylarını” belirlemiş olacaksın. Gereksiz detayları bir kenara bırakmış olacaksın.
b) Belirlediğiniz bilgilerden hareketle izlediklerinizi kronolojik akışa uygun olarak kendi cümlelerinizle özetleyiniz.
Şimdi geldik işin en can alıcı kısmına: özet yazmaya! “Kronolojik akış” demek, olayların oluş sırasına göre anlatılması demektir. Yani önce ne oldu, sonra ne oldu, en sonunda ne oldu şeklinde bir sıra izleyeceğiz. Aynı bir hikaye anlatır gibi düşünebilirsin.
- Adım 1: Taslak oluştur.
- “Önce X olayı oldu.”
- “Sonra Y kişileri Z yerinde toplandı.”
- “Ardından A kararı alındı.”
- “Son olarak da B gelişmesi yaşandı.”
- Adım 2: Kendi cümlelerinle yazmaya başla.
- Adım 3: Verilen yönergelere dikkat et.
• Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullanmaya özen gösteriniz.
Yazdığın cümleler anlamlı olsun, kelimeleri doğru yerde kullan. Anlatmak istediğini en net ve güzel şekilde ifade etmeye çalış.
• Yazınızda açıkçası, yani, özetle, kısacası, özet olarak, uzun lafın kısası, sonuç olarak vb. kelime ve kelime gruplarını kullanınız.
Bu kelimeler, özet yaptığını ve önemli noktaları vurguladığını gösterir. Mesela, “Özetle, haberde yaşananlar şunlardı…” diye başlayabilir veya bir olayı açıklarken “Yani, aslında demek istediği şuydu…” diyebilirsin. Bu ifadeler, yazına akıcılık katar ve okuyucuyu yönlendirir.
• Noktalama ve yazım kurallarına dikkat ederek yazınız.
Bu, yazının en önemli kurallarından biri! Cümle sonunda nokta koymayı, özel isimleri büyük harfle yazmayı, virgül ve diğer noktalama işaretlerini doğru yerlerde kullanmayı unutma. Eğer bunlara dikkat etmezsen, ne kadar güzel yazarsan yaz, yazın eksik kalır ve anlaşılması zorlaşabilir.
Aklında veya bir kağıda, belirlediğin önemli bilgileri oluş sırasına göre kısa kısa not al. Mesela:
Notlarını kullanarak kendi kelimelerinle birleştirmeye başla. Unutma, haberdeki cümleleri aynen kopyalamak yerine, onları kendi anladığın gibi yazmalısın. Bu, senin haberi ne kadar iyi anladığını gösterir.
Yukarıda üç tane çok önemli kural verilmiş, gelin onlara da bakalım:
Sonuç: Bu adımları izleyerek, izlediğin haberi kendi kelimelerinle, önemli noktalarını vurgulayarak ve olayların sırasına göre güzel bir Türkçe ile özetlemiş olacaksın. Tıpkı bir gazetecinin haberin en önemli kısımlarını okuyucuya sunduğu gibi!
c) Yazınızı öğretmeninizle değerlendiriniz.
Bu kısım da ödevin son ve en faydalı adımı. Yazdığın özeti tamamladıktan sonra, onu bana (yani Türkçe öğretmenine) göstereceksin. Birlikte oturup yazını okuyacağız. Ben sana nereleri çok güzel yaptığını, nerelerde daha iyi olabileceğini, noktalama işaretlerini doğru kullanıp kullanmadığını söyleyeceğim. Böylece bir sonraki yazında daha da iyi olacaksın. Unutma, değerlendirme demek, hatalarını bulmak değil, kendini geliştirmene yardımcı olmak demektir.
Sonuç: Öğretmeninden geri bildirim alarak yazma becerilerini geliştireceksin. Her zaman daha iyiye gitmek için fırsatın olacak!
İşte bu kadar sevgili öğrencilerim! Bu etkinlik, hem dinleme ve anlama becerilerinizi, hem de yazma ve özetleme yeteneklerinizi geliştirecek. Şimdiden hepinize kolay gelsin, harika özetler yazacağınıza eminim!