5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 51

Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle birlikte çok keyifli iki etkinliği çözeceğiz. Hazır mısın? Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin, ben sana her şeyi en anlaşılır şekilde anlatacağım. Haydi bakalım, ilk etkinliğimizle başlayalım!

9. ETKİNLİK

a. Aşağıdaki cümlelerde renklendirilmiş kelimeleri inceleyiniz. Bu kelimeleri kendinden sonra gelen isimlere kattığı anlamlarına göre gruplandırınız. Gruplarınızı oluşturan cümlelerin numaralarını ve kelimelerin isimlere kattığı anlamı yazınız.

Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden bazı kelimelere dikkat etmemizi istiyor. Bu kelimeler, hemen arkasından gelen isimleri bize daha iyi anlatıyor, onlara bir anlam katıyor. Biz de bu kelimelerin kattığı anlamlara göre cümleleri gruplandıracağız.

Adım 1: Cümlelerdeki renklendirilmiş kelimeleri ve onların hangi isimleri belirttiğini bulalım:

• 1. Bazı geleneksel sanatlar varlığını korumaya devam ediyor.
  • Renkli kelime: Bazı
  • Belirttiği isim: sanatlar
  • Anlamı: Sanatların hepsini değil, belirli olmayan bir kısmını anlatıyor. Yani “kaç tane?” diye sorduğumuzda tam bir sayı vermiyor, genel bir miktar belirtiyor.
• 2. Gencin bu davranışı mahalledeki herkesi memnun etti.
  • Renkli kelime: bu
  • Belirttiği isim: davranışı
  • Anlamı: Hangi davranış olduğunu işaret ederek gösteriyor, “işte bu” der gibi.
• 3. Sergiye gitmek için birkaç arkadaş bir araya geldik.
  • Renkli kelime: birkaç
  • Belirttiği isim: arkadaş
  • Anlamı: Arkadaşların sayısını tam olarak belirtmiyor, belirsiz bir miktar anlatıyor. Bir elin parmakları kadar, az sayıda ama tam belli değil.
• 4. Ramazan Bayramı’nda öteki elbisemi giymiştim.
  • Renkli kelime: öteki
  • Belirttiği isim: elbisemi
  • Anlamı: Hangi elbise olduğunu işaret ediyor, “diğer” veya “şu” der gibi.
• 5. Her insanın içinde bir sanatçı vardır.
  • Renkli kelime: Her
  • Belirttiği isim: insanın
  • Anlamı: Bütün, tüm insanlar anlamını katıyor. Genel bir durumu belirtiyor.
• 6. Şu vazo anneannemin yadigârıydı.
  • Renkli kelime: Şu
  • Belirttiği isim: vazo
  • Anlamı: Hangi vazo olduğunu işaret ederek gösteriyor, “işte şu” der gibi.
• 7. O yemekler bayram sofralarının vazgeçilmezidir.
  • Renkli kelime: O
  • Belirttiği isim: yemekler
  • Anlamı: Hangi yemekler olduğunu işaret ederek gösteriyor, “uzaktaki o” der gibi.

Adım 2: Kelimelerin isimlere kattığı anlamlara göre gruplandıralım:

İncelediğimizde, bazı kelimeler bize bir şeyin miktarını veya belirsizliğini anlatıyor. Bazıları ise bir şeyi işaret ederek gösteriyor. Bu yüzden iki grup oluşturabiliriz:

1. Grup: İsmin Miktarını veya Belirsizliğini Belirten Kelimeler

• Bu gruptaki kelimeler bize varlıkların sayısını veya miktarını tam olarak söylemiyor, belirsiz bir şekilde veya genel olarak anlatıyor.
• Bu gruptaki cümleler: 1, 3, 5
• Kelimelerin isimlere kattığı anlam: Miktar veya belirsizlik bildiriyor. “Ne kadar?” ya da “kaç tane?” sorusuna tam bir cevap vermiyor. (Örnek: “birkaç” arkadaş, “bazı” sanatlar, “her” insan)

2. Grup: İsmi İşaret Ederek Belirten Kelimeler

• Bu gruptaki kelimeler bize hangi varlıktan bahsettiğimizi işaret ederek gösteriyor. “Bu, şu, o” der gibi.
• Bu gruptaki cümleler: 2, 4, 6, 7
• Kelimelerin isimlere kattığı anlam: İşaret ederek belirtme. “Hangi?” sorusuna cevap vererek bir varlığı gösteriyor. (Örnek: “bu” davranış, “şu” vazo, “o” yemekler, “öteki” elbise)

b. Belirlediğiniz her grup için defterinize ikişer örnek cümle yazınız.

Harika! Şimdi de öğrendiklerimizi pekiştirmek için bu gruplara uygun ikişer cümle yazalım:

1. Grup (Miktar veya Belirsizlik Belirtenler) için örnek cümleler:

• 1. Sınavdan birçok öğrenci yüksek not aldı.
• 2. Bütün çocuklar oyun oynamayı sever.

2. Grup (İşaret Ederek Belirtenler) için örnek cümleler:

• 1. Şu kitap benim en sevdiğim hikâyeyi anlatıyor.
• 2. Bu kalemle daha güzel resim yapabilirim.

—

10. ETKİNLİK

a. Okuduğunuz metinde yer alan aşağıdaki unsurların karşılaştırılablir özelliklerini belirleyiniz.

Sevgili öğrencim, görselde bu etkinliğin bağlı olduğu bir metin görünmüyor. Ama hiç sorun değil! Biz “çömlek” ve “modern kaplar”ı genel bilgilerimize göre karşılaştırabiliriz. Hadi bakalım, hangi özelliklerini karşılaştırabiliriz bir düşünelim:

• Yapıldığı malzeme: Çömlekler topraktan yapılırken modern kaplar farklı malzemelerden olabilir.
• Üretim şekli: El yapımı mı, fabrika üretimi mi?
• Kullanım amaçları: Ne için kullanılırlar?
• Dayanıklılıkları: Kolay kırılırlar mı, sağlamlar mı?
• Estetik görünümleri: Nasıl bir duruşları var?
• Temizlik kolaylığı: Kolay yıkanır mı, zor mu?
• Isıyı tutma özelliği: Yiyeceği sıcak veya soğuk tutabilirler mi?
• Sağlık üzerindeki etkisi: Sağlıklı mı, değil mi?

b. Belirlediğiniz özelliklerden hareketle “çömlek” ve “modern kaplar”ın benzerlik ve farklılıklarını aşağıdaki görselde uygun yerlere yazınız.

Şimdi de bulduğumuz bu özellikleri kullanarak bir Venn şeması dolduracağız. Ortak özellikler “Benzerlik” kısmına, sadece çömleğe ait olanlar “Çömlek” kısmına, sadece modern kaplara ait olanlar ise “Modern Kaplar” kısmına gelecek. Hazır mısın?

Çözüm:

Şemayı şu şekilde doldurabiliriz:

Çömlek (Sadece çömleğe ait özellikler):

• Doğal malzemeden (toprak, kil) yapılır.
• Genellikle el emeğiyle üretilir.
• Isıyı uzun süre muhafaza eder (korur).
• Yiyeceklerin daha uzun süre taze kalmasını sağlar (nefes alan yapısı).
• Geleneksel ve kültürel bir değeri vardır.
• Kırılgan olabilir.

Modern Kaplar (Sadece modern kaplara ait özellikler):

• Çeşitli malzemelerden (cam, plastik, metal, seramik) yapılır.
• Fabrikalarda seri üretimle yapılır.
• Daha hafif ve kolay taşınabilir (özellikle plastik).
• Bulaşık makinesinde kolayca yıkanabilir (çoğu).
• Çok farklı renk ve tasarımlara sahiptir.
• Şeffaf olabilir (cam kaplar).
• Mikrodalgada kullanılabilen çeşitleri vardır.

Benzerlik (Çömlek ve modern kapların ortak özellikleri):

• Yiyecek ve içecek saklamak için kullanılır.
• Yiyecek pişirmek veya hazırlamak için kullanılabilir.
• Mutfakta kullanılan temel eşyalardır.
• Farklı boyut ve şekillerde bulunabilir.
• Evlerimizde kullanılırlar.
• İnsan hayatını kolaylaştırırlar.
• Dekoratif amaçlarla da kullanılabilirler.
• Temizlenmeleri gerekir.

İşte bu kadar sevgili öğrencim! Tüm soruları adım adım ve doğru bir şekilde çözdük. Umarım hem eğlenmiş hem de yeni şeyler öğrenmişsindir. Tebrik ederim!