5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 19

Merhaba sevgili öğrencilerim! Nasılsınız bakalım? Bugün sizlerle, çok keyifli ve düşünme becerilerimizi geliştirecek iki önemli etkinliği inceleyeceğiz. Bir tanesi bir konuşma hazırlama, diğeri de arkadaşımızın konuşmasını değerlendirme üzerine. Hazırsanız, kalemleriniz ve defterleriniz hazır olsun, başlıyoruz!

C. Okuduğunuz fıkradaki sorunun çözümüne yönelik aşağıdaki yönergeler doğrultusunda bir konuşma yapınız.

Sevgili çocuklar, bu bölümde bizden bir fıkradaki soruna çözüm bulmak için bir konuşma hazırlamamız isteniyor. Ama öyle sıradan bir konuşma değil! Bize verilen farklı renklerdeki şapkaların anlamlarını kullanarak, konuya değişik açılardan bakmamız gerekiyor. Gelin önce bu şapkalar ne anlama geliyor, bir göz atalım:

• Kırmızı şapka: Bu şapka duygusal şapka demek. Yani bir sorun hakkında konuşurken, o sorunun bizde yarattığı duyguları, hislerimizi ön plana çıkararak konuşmak.
• Siyah şapka: Bu şapka kötümser şapka. Bir konunun olumsuz yönlerini, eksiklerini, sakıncalarını söylemek için takılır.
• Sarı şapka: Bu şapka ise iyimser şapka. Bir konunun iyi yönlerini, faydalarını, olumlu taraflarını vurgulamak için kullanılır.
• Beyaz şapka: Bu şapka tarafsız şapka. Duygulara kapılmadan, sadece bilimsel verilere, gerçek bilgilere dayanarak konuşmak demektir.
• Yeşil şapka: Bu şapka yenilikçi şapka. Bir soruna farklı, yaratıcı, yepyeni çözümler üretmek, alternatif fikirler sunmak için takılır.
• Mavi şapka: Bu şapka ise yönetici şapka. Bütün bu şapkaların bakış açılarını bir araya getirip, genel bir değerlendirme yapmak, konuşmanın ve çözümün bir bütün olarak nasıl olduğunu görmek için kullanılır.

Şimdi gelelim konuşmamızı hazırlamak için izlememiz gereken adımlara:

Adım 1: Okuduğunuz fıkradaki sorunu belirleyiniz.

Öncelikle, sana verilen fıkrayı dikkatlice okuman gerekiyor. Okurken, fıkrada anlatılan olayın ne olduğunu ve bu olayda çözülmesi gereken asıl problemin ne olduğunu anlamaya çalış. “Bu fıkradaki temel sorun ne?” diye kendine sorabilirsin.

Adım 2: Sorunu kendi cümlelerinizle özetleyiniz.

Fıkradaki sorunu belirledikten sonra, onu kendi kelimelerinle, anlaşılır bir şekilde anlatmalısın. Uzun uzun anlatmak yerine, kısa ve öz bir biçimde, kimin, ne sorunu yaşadığını belirtmelisin. Böylece hem sen sorunu daha iyi anlarsın hem de dinleyicilerin.

Adım 3: Hangi renk şapkaya göre düşüncelerinizi ifade edeceğinizi seçiniz.

İşte burası eğlenceli kısım! Yukarıda anlattığımız şapkalardan birini seçmelisin. Örneğin, eğer sorunun sana hissettirdiklerini anlatmak istiyorsan kırmızı şapkayı seçebilirsin. Ya da tamamen yeni bir çözüm bulmak istiyorsan yeşil şapkayı. Seçtiğin şapka, konuşmanın tonunu ve içeriğini belirleyecek.

Adım 4: Gözlem, anı, deneyimlerinizden de yararlanarak soruna Nasrettin Hoca’nın çözümünden farklı çözümler üretiniz.

Nasrettin Hoca fıkralarındaki çözümler genellikle çok zekice ve bazen de şakacı olur. Senin görevin ise, kendi hayatından örnekler, gördüğün olaylar veya yaşadığın deneyimlerden yola çıkarak, Hoca’nın çözümünden daha farklı, belki daha modern veya daha pratik çözümler bulmak. “Ben olsaydım ne yapardım?” diye düşünmek bu konuda sana çok yardımcı olacaktır.

Adım 5: Ürettiğiniz çözümlerden en uygun olanını akıl yürüterek belirleyiniz.

Birkaç farklı çözüm bulduktan sonra, bu çözümleri birbiriyle karşılaştırmalısın. “Hangisi daha uygulanabilir?”, “Hangisi sorunu daha iyi çözer?”, “Hangisi daha az sorun yaratır?” gibi sorular sorarak, en mantıklı ve en iyi çözümü seçmelisin. Bu, senin mantık yürütme becerini geliştirecek bir adım.

Adım 6: Çözüm sonrası değerlendirmenizi sözlü olarak ifade ediniz.

Konuşman bittikten sonra, bulduğun çözümün işe yarayıp yaramayacağını, ne gibi sonuçlar doğurabileceğini veya bu süreçten neler öğrendiğini sözlü olarak anlatmalısın. Bu, hem kendi kendini değerlendirme hem de başkalarına bilgi verme fırsatıdır.

Ç. Arkadaşlarınızdan birinin konuşmasını aşağıdaki “Akran Değerlendirme Ölçeği”nde verilen ölçütlere göre değerlendiriniz.

Şimdi de sıra geldi bir arkadaşımızın konuşmasını değerlendirmeye. Bu, hem arkadaşımıza yardımcı olmak hem de kendi konuşma becerilerimizi geliştirmek için harika bir fırsat! Aşağıdaki listede yazan ölçütlere göre arkadaşının konuşmasını dinleyip, her bir madde için Evet, Kısmen veya Hayır seçeneklerinden birini işaretleyeceksin.

• Selam ve hitap ifadeleriyle konuşmasına başladı.

  Arkadaşın konuşmasına başlarken “Merhaba arkadaşlar,” veya “Günaydın öğretmenim ve arkadaşlarım,” gibi ifadeler kullandı mı? Dinleyicilere hitap etti mi? Eğer ettiyse “Evet”, hiç etmediyse “Hayır”, biraz etti ama eksik kaldıysa “Kısmen” işaretleyebilirsin.

• Belirlediği soruna konuşmasında yer verdi.

  Arkadaşın, fıkradaki ana sorunu konuşmasında açıkça dile getirdi mi? Dinleyiciler, onun hangi soruna çözüm aradığını rahatlıkla anladı mı? Eğer anladıysa “Evet”, hiç bahsetmediyse “Hayır”, bahsetti ama çok net değildiyse “Kısmen” seçebilirsin.

• Seçtiği şapkanın bakış açısına göre düşüncelerini ifade etti.

  Arkadaşın, konuşmasının başında seçtiği şapkanın (örneğin kırmızı şapka ise duygusal, beyaz şapka ise tarafsız) özelliklerine uygun konuştu mu? Duygularını mı anlattı yoksa sadece bilgileri mi paylaştı? Eğer şapkasına uygun konuştuysa “Evet”, hiç uymadıysa “Hayır”, biraz uydu ama tam değilse “Kısmen” işaretleyebilirsin.

• Ses tonunu herkesin işitebileceği şekilde ayarladı.

  Arkadaşının sesi, sınıfın her yerinden duyulabiliyor muydu? Çok kısık mıydı, yoksa kulak tırmalayacak kadar yüksek miydi? Tam ayarında, herkesin duyabileceği bir ses tonu kullandıysa “Evet”, ya çok kısık ya da çok yüksekse “Hayır”, bazen duyulup bazen duyulmuyorsa “Kısmen” seçebilirsin.

• Gözlem, anı ve deneyimlerinden yararlanarak farklı çözümler üretti.

  Arkadaşın, kendi hayatından örnekler vererek, fıkradaki soruna Nasrettin Hoca’nın çözümünden farklı, yeni ve yaratıcı fikirler sundu mu? Eğer sunduysa “Evet”, hiç farklı çözüm üretmediyse “Hayır”, farklı çözümler sundu ama çok azdıysa “Kısmen” işaretleyebilirsin.

• Ürettiği çözümlerden kendisine en mantıklı geleni konuşmasında ifade etti.

  Arkadaşın, bulduğu farklı çözümler arasından bir tanesini seçip, “Bence en iyi çözüm bu çünkü…” gibi açıklamalarla o çözümü bize anlattı mı? Neden o çözümü seçtiğini açıkladı mı? Eğer açıkladıysa “Evet”, açıklamadıysa “Hayır”, açıkladı ama çok yeterli değildiyse “Kısmen” seçebilirsin.

Unutmayın çocuklar, bu değerlendirmeler arkadaşınızı eleştirmek için değil, ona daha iyi olması için yol göstermek içindir. Herkesin hatalar yapabileceğini ve bunlardan ders çıkarabileceğini unutmayın. Birbirinize destek olmak çok önemli!