Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle birlikte çok eğlenceli iki Türkçe etkinliği yapacağız. Birinci etkinliğimizde kelimelerin zıt anlamlılarını bulup, onlarla güzel cümleler kuracağız. İkinci etkinliğimizde ise kelimeleri hecelerine ayıracağız. Hazır mısınız, öyleyse hemen başlayalım!
2. Etkinlik
Aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını metinde bularak yazınız. Bu kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Sevgili çocuklar, burada bize bazı kelimeler verilmiş ve bizden bunların tam tersi anlamı olan zıt anlamlılarını bulmamız isteniyor. Normalde bu zıt anlamlıları bir metnin içinden bulmamız gerekir ama gördüğünüz gibi burada bize bir metin verilmemiş. Hiç sorun değil! Biz bu kelimelerin genel olarak bildiğimiz zıt anlamlılarını yazacağız. Sonra da bulduğumuz her bir zıt anlamlı kelimeyle birer cümle kuracağız. Haydi bakalım, sıra sizde!
Adım 1: Verilen kelimelerin zıt anlamlılarını bulalım.
Adım 2: Bulduğumuz zıt anlamlı kelimeleri kullanarak birer cümle yazalım.
Şimdi tablomuzu birlikte dolduralım:
Kelime: önce
Bir işi yapmadan önce, bir de o işi yaptıktan sonraki zaman vardır, değil mi? Mesela “Önce ellerimi yıkarım, sonra yemeğimi yerim.” cümlesindeki gibi düşünebiliriz.
Zıt anlamlısı: sonra
Cümlem: Okuldan sonra oyun oynamaya gideceğiz.
Kelime: üstüne
Bir şeyin üstüne koyduğumuzda, tam tersi ne olur? Mesela “Kitabı masanın üstüne koydum.” dediğimizde, zıt anlamlısı ne olur sizce?
Zıt anlamlısı: altına
Cümlem: Kedi koltuğun altına saklandı.
Kelime: düz
Düz bir çizgi çizeriz, peki onun tam tersi, yani dümdüz olmayan çizgiye ne deriz? Ya da düz bir yolun tersi nasıl olur?
Zıt anlamlısı: eğri
Cümlem: Çizdiğim yol biraz eğri oldu.
Kelime: dışından
Bir şeyin dışından bakmakla, içinden bakmak farklı şeyler, değil mi? O zaman “dışından” kelimesinin zıt anlamlısı ne olur?
Zıt anlamlısı: içinden
Cümlem: Kutunun içinden sürpriz bir hediye çıktı.
Kelime: hayır
Bu kelimeyi hepimiz biliyoruz! Bir soruya “hayır” cevabı verdiğimizde, diğer cevabımız ne olur?
Zıt anlamlısı: evet
Cümlem: Öğretmenim, ödevimi yaptınız mı diye sordu, ben de evet dedim.
Kelime: öncesi
“Önce” kelimesine benziyor, değil mi? Mesela “Ders öncesi hazırlık yaparım.” deriz. Peki ders bittikten sonraki zamana ne deriz?
Zıt anlamlısı: sonrası
Cümlem: Yağmur sonrası gökkuşağı çıktı.
Harikasınız! Zıt anlamlı kelimeleri bulmak ve onlarla cümle kurmak çok keyifli, değil mi? Şimdi ikinci etkinliğimize geçelim.
3. Etkinlik
Satır sonlarına sığmayan kelimelerin hecelerinden bölünerek yazılması gerektiğini biliyorsunuz. Aşağıdaki kelimeleri hecelerine ayırınız.
Sevgili öğrencilerim, hatırlıyor musunuz? Bir kelimeyi söylerken kaç parçaya ayırıyorsak, o kadar hecesi vardır. Satır sonuna sığmayan kelimeleri de bu hecelerinden bölerek yazarız. Böylece yazılarımız daha düzenli görünür. Şimdi gelin, aşağıdaki kelimeleri birlikte hecelerine ayıralım!
Adım 1: Kelimeleri dikkatlice okuyalım.
Adım 2: Her kelimeyi hecelerine ayıralım.
Kelime: telefon
Şimdi “telefon” kelimesini yavaşça söyleyelim ve kaç parçaya ayrıldığını dinleyelim: te-le-fon. Üç parça oldu, değil mi?
Hecelere ayrılmış hali: te-le-fon
Kelime: bardaklarımız
Bu biraz daha uzun bir kelime. Hadi onu da yavaşça ve dikkatle hecelerine ayıralım: bar-dak-la-rı-mız. Tam beş hece oldu!
Hecelere ayrılmış hali: bar-dak-la-rı-mız
Kelime: gergin
“Gergin” kelimesini nasıl hecelerine ayırırız? Dinleyin: ger-gin. İki heceli bir kelime.
Hecelere ayrılmış hali: ger-gin
Kelime: önemli
Son kelimemiz “önemli”. Hadi bunu da hecelerine ayıralım: ö-nem-li. Üç heceli, doğru bildiniz!
Hecelere ayrılmış hali: ö-nem-li
Aferin size! Hecelere ayırma işini de çok güzel bir şekilde tamamladınız. Unutmayın, Türkçe’de her hecede mutlaka bir tane ünlü harf bulunur. Bu kuralı aklınızda tutarsanız, hecelemeyi hep doğru yaparsınız.
Bugünkü dersimiz bu kadar. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!