Merhaba canım öğrencim,
Bugün seninle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Noktalama işaretlerini doğru kullanmayı ve manileri okuyup yazmayı öğreneceğiz. Hazır mısın? Haydi, dikkatlice takip et ve birlikte öğrenelim!
3. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde ( ) içine uygun noktalama işaretlerini koyunuz.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte cümlelerin sonuna veya arasına hangi noktalama işaretinin geleceğini bulacağız. Noktalama işaretleri, cümleleri daha iyi anlamamızı ve doğru okumamızı sağlar. Burada kullanacağımız işaretler şunlar:
- Soru işareti (?): Bir şey sorduğumuzda, cevabını merak ettiğimizde kullanırız. Örneğin: “Okula gittin mi?”
- Ünlem işareti (!): Şaşkınlık, sevinç, korku gibi güçlü duyguları anlattığımızda veya birine seslendiğimizde kullanırız. Örneğin: “Yaşasın!”, “Eyvah!”
- Virgül (,): Eş görevli kelimeleri ayırmak için, birbiri ardına sıralanan kelimelerde veya uzun cümlelerde kısa bir duraklama yapmak için kullanırız. Örneğin: “Elma, armut, muz aldık.”
Şimdi cümlelerimize bakalım ve boşluklara uygun işaretleri yerleştirelim:
1. Annemi çok özledim( )
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi okuyalım ve ne anlattığına bakalım. “Annemi çok özledim” cümlesi, bir özlem duygusunu, yani güçlü bir hissi anlatıyor, değil mi?
Adım 2: Duyguları, sevinci, şaşkınlığı anlatan cümlelerin sonuna hangi işareti koyuyorduk? Evet, ünlem işareti (!) koyarız.
Sonuç: Annemi çok özledim(!)
2. Babam( ) annem( ) ablam ve ben çok mutluyuz( )
Çözüm:
Adım 1: Cümlenin ilk kısmında “Babam”, “annem”, “ablam” gibi aynı türden kelimeler art arda sıralanmış. Bu tür sıralamalarda, kelimelerin arasına virgül (,) koyarız.
Adım 2: Cümlenin devamında “çok mutluyuz” diyor. Bu da güçlü bir sevinç duygusu, değil mi? O zaman cümlenin sonuna ünlem işareti (!) koymalıyız.
Sonuç: Babam(,) annem(,) ablam ve ben çok mutluyuz(!)
3. Yaşasın, annem gelmiş( )
Çözüm:
Adım 1: Cümle “Yaşasın” kelimesiyle başlıyor. “Yaşasın” kelimesi bir sevinç ifadesidir ve zaten arkasından virgül gelmiş. Bu da cümlenin ne kadar sevinçli bir durumu anlattığını gösteriyor.
Adım 2: Sevinç gibi güçlü duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) koyarız.
Sonuç: Yaşasın, annem gelmiş(!)
4. Mehmet( )in de annemi görmesini çok istedim( )
Çözüm:
Adım 1: İlk boşluğa bakalım: “Mehmet( )in”. Özel isimlere gelen ekleri ayırmak için genellikle kesme işareti (‘) kullanırız. Ama bize verilen noktalama işaretleri arasında kesme işareti yok. Bu yüzden bu boşluğa, verilen işaretlerden uygun birini koyamıyoruz. Biz cümlenin anlamına odaklanalım.
Adım 2: Cümlenin tamamı “Mehmet’in de annemi görmesini çok istedim” şeklinde. Bu cümle, bir isteği ve bu isteğin ne kadar güçlü olduğunu anlatıyor (“çok istedim”). Güçlü bir isteği veya duyguyu anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) koyarız.
Sonuç: Mehmet( )in de annemi görmesini çok istedim(!)
(Küçük bir not: Burada “Mehmet’in” şeklinde kesme işareti kullanılması gerekir ancak seçenekler arasında kesme işareti bulunmadığı için ilk parantezi boş bıraktık.)
5. Annem gelmiyor mu( )
Çözüm:
Adım 1: Cümleyi okuduğumuzda “Annem gelmiyor mu” diye bir soru sorulduğunu anlıyoruz. “Mu” eki, bize bir soru sorulduğunu gösteriyor.
Adım 2: Soru sorulan cümlelerin sonuna hangi işareti koyuyorduk? Evet, soru işareti (?) koyarız.
Sonuç: Annem gelmiyor mu(?)
***
4. Etkinlik
Aşağıdaki manileri okuyunuz. Ardından bunları, bakarak defterinize yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte senin için çok güzel iki tane mani var. Maniler, genellikle dört dizeden oluşan, duygu ve düşünceleri kısa ve öz anlatan şiirlerdir. Bizim kültürümüzde çok sevilen bir şiir türüdür.
Adım 1: Önce bu manileri dikkatlice oku. İçindeki kelimeleri, ne anlattıklarını anlamaya çalış. Annelerimizle ilgili ne kadar güzel sözler var, değil mi?
Adım 2: Manileri okuduktan sonra, defterini aç ve bu manileri güzelce, bakarak defterine yaz. Yazarken noktalama işaretlerine ve kelimelerin doğru yazılışına dikkat etmeyi unutma! Böylece hem okuma hem de yazma becerilerini geliştirmiş olacaksın. Yazın bittikten sonra bir kez de sen sesli oku, bakalım nasıl olmuş!
Maniler:
Sen inci mercan mısın?
Çiçek gibi kokar mısın?
Dertlerime ilaç mısın?
Söyle melek misin, annem misin?Odalarda dizi dizi,
Ben çok severim annemi.
Anneler Günü gelince
Koşar öperim elini.
Aferin sana, bugünkü etkinlikleri çok güzel tamamladın! Çalışmaya devam et, her gün daha iyi olacaksın.