Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizlerle çok güzel iki etkinlik yapacağız. Birincisinde karışık kelimelerden anlamlı cümleler kuracağız, ikincisinde ise bir metindeki yazım yanlışlarını bulup neden yanlış olduklarını konuşacağız. Hazırsanız başlayalım mı?
3. Etkinlik
Aşağıdaki kelimeleri kullanarak anlamlı ve kurallı cümleler yazınız.
Evet çocuklar, bu etkinlikte bize verilmiş kelimeleri bir araya getirerek, hem anlamlı hem de kurallara uygun cümleler oluşturacağız. Cümle kurarken kelimelerin sıralamasına ve anlam bütünlüğüne dikkat etmeliyiz.
İlk cümlemiz için kelimeler: zafer, Çanakkale’de, kazandı, askerlerimiz
Adım 1: Kelimeleri okuyalım ve ne anlatmak istediklerini anlamaya çalışalım.
- “zafer” demek, bir savaşı veya yarışı kazanmak demek.
- “Çanakkale’de” demek, Çanakkale isimli yerde demek.
- “kazandı” demek, bir eylemin geçmişte yapıldığını gösteren bir fiil.
- “askerlerimiz” demek, ülkemizi koruyan kahramanlar demek.
Adım 2: Bu kelimeleri bir araya getirerek kimin, nerede, neyi kazandığını anlatan bir cümle kuralım.
Askerlerimiz nerede zafer kazandı? Tabii ki Çanakkale’de!
Sonuç:
Askerlerimiz Çanakkale’de zafer kazandı.
İkinci cümlemiz için kelimeler: sayesinde, kazandık, Millî Mücadele’yi, Atatürk
Adım 1: Kelimeleri okuyalım ve ne anlatmak istediklerini anlamaya çalışalım.
- “sayesinde” demek, birinin veya bir şeyin yardımıyla, aracılığıyla demek.
- “kazandık” demek, biz (yani Türk milleti) bir şeyi başardık demek.
- “Millî Mücadele’yi” demek, ülkemizin bağımsızlığı için verilen o büyük savaşı, yani Kurtuluş Savaşı’nı demek. Bu bizim için çok önemli bir dönemdir.
- “Atatürk” demek, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, büyük önderimiz Mustafa Kemal Atatürk demek.
Adım 2: Şimdi bu kelimeleri birleştirerek, Millî Mücadele’yi kimin sayesinde kazandığımızı anlatan bir cümle oluşturalım.
Millî Mücadele’yi kimin sayesinde kazandık? Elbette büyük önderimiz Atatürk sayesinde!
Sonuç:
Millî Mücadele’yi Atatürk sayesinde kazandık.
Harikasınız çocuklar! Cümle kurma etkinliğini başarıyla tamamladık. Şimdi sıra geldi yazım yanlışlarını bulma etkinliğine. Bu da çok önemli, çünkü Türkçe’yi doğru kullanmak hepimizin görevi.
4. Etkinlik
Aşağıdaki metinde yanlış yazılmış kelimeler vardır. Bunların altlarını çizdikten sonra yanlışlığın nedenini açıklayınız.
Metni dikkatlice okuyalım ve hangi kelimelerin yanlış yazıldığını bulalım. Sonra da neden yanlış olduklarını tek tek açıklayalım.
Metin:
“karboğazı’nda çamaşır yıkayan hatice Bacı az ileride bazı konuşmalar duyunca hemen bir köşeye saklandı. – Bu konuşmalar türkçe değil. Fransız askerleri gelmiş olmasın… geçen Haftaki baskında perişan olmuşlardı. Onun intikamını alacaklar herhâlde… saklandığı yerden baktı. on kişilik Bir Fransız birliği Karboğazı vadisinde yürüyor, ellerindeki deftere kimi işaretler koyuyordu. İsmail BİLGİN”
Şimdi gelin yanlışları bulalım ve düzeltelim:
Adım 1: Metni satır satır inceleyelim.
Yanlış kelime 1: karboğazı’nda
Açıklama: “Karboğazı” özel bir yer adıdır, yani dünyada sadece bir tane olan bir yerin ismidir. Özel isimlerin ilk harfi her zaman büyük yazılır. Bu yüzden “karboğazı” değil, Karboğazı şeklinde yazılmalıydı.
Doğru yazım: Karboğazı’nda
Yanlış kelime 2: hatice Bacı
Açıklama: “Hatice” bir kişi adıdır ve özel isimdir. Özel isimlerin ilk harfi büyük yazılır. “Bacı” ise Hatice’nin bir lakabı veya unvanıdır. Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvanlar, lakaplar da büyük harfle başlar. Bu yüzden “hatice Bacı” değil, Hatice Bacı şeklinde yazılmalıydı.
Doğru yazım: Hatice Bacı
Yanlış kelime 3: türkçe
Açıklama: “Türkçe” bir dil adıdır. Dil adları da özel isim sayılır ve ilk harfleri her zaman büyük yazılır. Bu yüzden “türkçe” değil, Türkçe şeklinde yazılmalıydı.
Doğru yazım: Türkçe
Yanlış kelime 4: geçen Haftaki
Açıklama: Burada iki tane yanlış var. Birincisi, “…” (üç nokta) işaretinden sonra yeni bir cümleye başlanmış gibi görünüyor. Cümle başındaki kelimelerin ilk harfi büyük yazılır. Bu yüzden “geçen” kelimesinin “G” harfi büyük olmalıydı. İkincisi, “haftaki” kelimesi özel bir isim değildir, bu yüzden ilk harfi küçük yazılmalıydı. “Hafta” kelimesi özel bir gün veya ay adı olmadığı için büyük harfle başlamaz.
Doğru yazım: Geçen haftaki
Yanlış kelime 5: on kişilik Bir Fransız birliği
Açıklama: Burada da iki yanlış var. Birincisi, bir önceki cümle noktayla bitmiş. Noktadan sonra başlayan yeni cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlamalıdır. Bu yüzden “on” kelimesinin “O” harfi büyük olmalıydı. İkincisi, “bir” kelimesi burada belirsiz bir şeyi anlatıyor (hangi Fransız birliği olduğu belli değil, sadece “bir” tanesi). Özel isim olmadığı için küçük harfle başlamalıydı. “Fransız” kelimesi bir millet adıdır ve doğru bir şekilde büyük harfle yazılmıştır.
Doğru yazım: On kişilik bir Fransız birliği
Aferin size çocuklar! Bugün hem cümle kurma becerimizi geliştirdik hem de yazım kurallarını tekrar ettik. Unutmayın, Türkçe’yi doğru kullanmak çok önemlidir. Okumaya ve yazmaya devam edin!