Merhaba canım öğrencilerim,
Bugünkü dersimizde, bir arkadaşımızın yazma alışkanlıklarını ve kurallara ne kadar uyduğunu nasıl değerlendireceğimizi öğreneceğiz. Bu, hem kendi yazma becerilerimizi düşünmemize hem de arkadaşlarımıza yapıcı geri bildirimler vermemize yardımcı olacak bir etkinlik. Hadi bakalım, sorumuza dikkatlice bakalım.
6. Aşağıdaki ölçütleri okuyunuz. Sıra arkadaşınızın yazılarında uyduğu kuralların yanındaki yıldızı boyayınız. Boyadığınız yıldız sayısı fazlaysa gülen yüzü, azsa üzgün yüzü boyayınız.
Şimdi bu soruyu adım adım nasıl çözeceğimizi anlatacağım. Unutmayın, bu soru sizin bir arkadaşınızın yazılarını gözlemlemenizi ve onun yazma alışkanlıklarını değerlendirmenizi istiyor. Ben size nasıl değerlendireceğinizi göstereceğim.
Çözüm:
Bu soruda bizden istenen şey, bir arkadaşımızın yazılarını incelerken hangi kurallara uyduğunu bulmak ve ona göre yıldızları boyamak. Sonra da bu yıldızların sayısına bakarak gülen ya da üzgün yüzü boyamak.
Adım 1: Ölçütleri Anlama ve Arkadaşımızın Yazılarını Gözlemleme
Önce, bize verilen her bir cümleyi dikkatlice okuyup ne anlama geldiğini iyice kavramamız gerekiyor. Sonra da arkadaşımızın daha önceki yazılarını (defterini, ödevlerini, kompozisyonlarını) düşünerek ya da gözlemleyerek bu kurallara ne kadar uyduğunu belirleyeceğiz. Eğer arkadaşımız o kurala uyuyorsa, o cümlenin yanındaki yıldızı boyayacağız. Eğer uymuyorsa, boş bırakacağız.
Hadi her bir ölçütü birlikte inceleyelim ve arkadaşımızı nasıl değerlendireceğimizi konuşalım:
- Büyük harfin nerelerde kullanılacağını bilir.
Arkadaşlar, büyük harf kullanımı yazımızın en temel kurallarından biridir. Cümleye başlarken, özel isimleri (kişi adları, şehir adları, ülke adları gibi) yazarken büyük harf kullanırız. Arkadaşınız yazı yazarken bu kurallara dikkat ediyor mu? Eğer ediyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Yazılarında noktalama işaretlerine dikkat eder.
Nokta (.), virgül (,), soru işareti (?), ünlem (!) gibi noktalama işaretleri, yazdıklarımızın anlamını doğru aktarmak için çok önemlidir. Arkadaşınız cümlelerini bitirirken nokta koyuyor mu? Soru sorarken soru işareti kullanıyor mu? Eğer bunlara dikkat ediyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Harfler, kelimeler ve cümleler arasında uygun boşluklar bırakır.
Yazımızda kelimeleri birbirine yapışık yazarsak okumak çok zorlaşır. Her kelime arasında bir parmak boşluğu bırakmak, yazımızın düzenli ve okunur olmasını sağlar. Arkadaşınız yazarken kelimeler arasında uygun boşluklar bırakıyor mu? Eğer bırakıyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Anlamlı ve kurallı cümleler yazar.
Yazdığımız her cümlenin bir anlamı olmalı ve dil bilgisi kurallarına uygun olmalı. Örneğin “Kuşlar gökyüzünde uçar.” anlamlı ve kurallı bir cümledir. Arkadaşınız hep böyle düzgün ve anlaşılır cümleler kuruyor mu? Eğer kuruyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Herhangi bir olayı ve etkinliği oluş sırası içinde yazar.
Bir hikaye veya olayı anlatırken, olayların sırasını karıştırmamak çok önemlidir. Önce ne oldu, sonra ne oldu, en son ne oldu? Arkadaşınız olayları sırasına göre mi anlatıyor, yoksa karışık mı yazıyor? Eğer sırasına göre yazıyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Dikte yoluyla, bakarak ve serbest yazma çalışmaları yapar.
Yazımızı geliştirmek için farklı yazma çalışmaları yaparız. Öğretmenimiz bazen bize dikte (söyleyerek yazdırma) yaptırır, bazen bir metne bakarak yazmamızı ister, bazen de kendi aklımızdan bir şeyler yazmamızı ister. Arkadaşınız bu tür çalışmaları yapıyor mu? Eğer yapıyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Duygu ve düşüncelerini yazarak ifade eder.
Yazmak, içimizdeki duyguları ve aklımızdaki düşünceleri kağıda dökmektir. Arkadaşınız yazı yazarken sadece bilgi vermekle kalmıyor, aynı zamanda kendi hislerini ve fikirlerini de yazısına katıyor mu? Eğer katıyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Duygu ve düşüncelerini ifade ederken “ve, veya, ile, çünkü vb.” bağlama ögelerini uygun şekilde kullanır.
Cümleleri veya kelimeleri birbirine bağlamak için “ve”, “veya”, “ile”, “çünkü” gibi kelimeler kullanırız. Bunlara bağlaç denir. Arkadaşınız bu bağlaçları doğru yerlerde ve doğru anlamda kullanıyor mu? Eğer kullanıyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Yazdıklarını kontrol ederek ifade, harf, noktalama gibi yanlışları varsa bunları belirler ve düzeltir.
En iyi yazarlar bile yazdıklarını bitirdikten sonra tekrar okur ve hatalarını düzeltir. Arkadaşınız da yazısını bitirdikten sonra tekrar okuyup yanlışlarını (yazım yanlışı, noktalama yanlışı, anlam yanlışı gibi) bulup düzeltiyor mu? Eğer düzeltiyorsa, bu yıldızı boyayın.
- Yazdıklarını paylaşır.
Yazdıklarımızı başkalarıyla paylaşmak, hem kendimizi ifade etmemizi sağlar hem de başkalarından geri bildirim almamıza yardımcı olur. Arkadaşınız yazılarını (ödevlerini, hikayelerini) başkalarıyla paylaşmaktan çekinmiyor mu? Eğer paylaşıyorsa, bu yıldızı boyayın.
Adım 2: Boyanan Yıldız Sayısını Belirleme
Şimdi sıra geldi boyadığınız yıldızları saymaya. Her bir “evet” cevabı için bir yıldız boyadınız. Toplam kaç yıldız boyadığınızı dikkatlice sayın. Diyelim ki arkadaşınız 10 maddeden 7 tanesini yerine getiriyor ve siz de 7 yıldız boyadınız.
Adım 3: Yüz İfadesini Boyama
Sorunun son kısmında diyor ki, “Boyadığınız yıldız sayısı fazlaysa gülen yüzü, azsa üzgün yüzü boyayınız.”
Burada “fazla” ve “az” kavramları biraz sana kalmış. Ama genellikle toplam maddelerin yarısından fazlası “fazla”, yarısı veya daha azı “az” olarak kabul edilebilir. Toplam 10 yıldız olduğu için:
- Eğer 6 veya daha fazla yıldız boyadıysanız, bu arkadaşınızın yazma becerilerinin iyi olduğunu gösterir. Bu durumda gülen yüzü boyayın.
- Eğer 5 veya daha az yıldız boyadıysanız, bu arkadaşınızın yazma becerilerini biraz daha geliştirmesi gerektiğini gösterir. Bu durumda üzgün yüzü boyayın.
Örnek üzerinden devam edersek, arkadaşımız için 7 yıldız boyamıştık. 7, 6’dan büyük olduğu için “fazla” sayılır. Bu durumda gülen yüzü boyarız.
Sonuç:
Bu etkinlik sayesinde hem kendi yazma alışkanlıklarınızı gözden geçirme fırsatı buldunuz hem de bir arkadaşınızın yazma becerilerini değerlendirmiş oldunuz. Unutmayın, önemli olan eksiklerimizi fark edip onları düzeltmeye çalışmaktır. Herkes daha iyi yazmayı öğrenebilir!
Eğer arkadaşınızın yıldızlarının çoğu boyalıysa, onunla gurur duyun. Eğer az yıldız boyalıysa, ona nazikçe yardımcı olabileceğiniz alanları söyleyin. Belki birlikte çalışarak daha iyi yazabilirsiniz!