Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün hep birlikte çok güzel ve önemli bir konuyu inceleyeceğiz: Kendi yazılarımızı nasıl değerlendiririz ve daha iyi yazmak için neler yapabiliriz? Hadi gelin, görseldeki soruları adım adım inceleyelim ve yazma becerilerimizi geliştirmek için neler yapabileceğimizi öğrenelim. Hazır mısınız? Başlayalım!
10. Etkinlik: Yazınızı aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz. Olumlu her davranışınız için yanındaki yıldızı boyayınız.
Sevgili çocuklar, bu bölümde yazdığınız bir metni değerlendirmenizi istiyor. Tıpkı bir ressamın tablosunu bitirdikten sonra uzaktan bakıp “Şurası daha iyi olabilirdi” demesi gibi, biz de yazımızı kontrol edeceğiz. Her bir maddeyi dikkatlice okuyun ve eğer yazdığınız metinde o maddeye uygun davrandıysanız, yani o kurala uyduysanız, yanındaki yıldızı güzelce boyayın. Hadi bakalım, dürüst ve dikkatli bir şekilde kendinizi değerlendirin!
Yazacağım konuyu belirledim.
Bu madde, bir yazıya başlamadan önce ne hakkında yazacağını düşünmek ve buna karar vermek demek.
Yazmaya başlamadan önce aklında net bir fikir, bir konu olmalı.
Mesela, “Ben bugün en sevdiğim hayvanı, kedimi anlatacağım” ya da “Dün yaşadığım komik bir olayı yazacağım” diye düşündün mü?
Eğer yazmaya başlamadan önce konunu baştan belirlediysen ve ne hakkında yazacağını biliyorsan, bu maddeye ait yıldızı boyayabilirsin.
Adım 1: Yazmaya başlamadan önce konunu düşündün mü?
Adım 2: Ne hakkında yazacağına karar verdin mi?
Sonuç: Eğer cevabın “evet” ise, bu yıldızı boyayabilirsin!
Yazımda konu dışına çıkmadım.
Bu madde, belirlediğin konuda kalmak ve başka konulara geçmemek anlamına gelir.
Eğer kedini anlatmaya başladıysan, yazının ortasında birden bisikletinden ya da en sevdiğin çizgi filmden bahsetmeye başlamamalısın.
Tıpkı bir yolda yürürken dümdüz ilerlemek gibi, yazıda da konunun dışına çıkmadan devam etmelisin.
Eğer yazın boyunca sadece belirlediğin konuyu anlattıysan, bu yıldızı boyayabilirsin.
Adım 1: Yazın boyunca sadece belirlediğin konudan mı bahsettin?
Adım 2: Konunun dışına çıkıp alakasız şeyler anlattın mı?
Sonuç: Eğer konundan sapmadıysan, bu yıldızı boyayabilirsin!
Olayları oluş sırasına göre sıraladım.
Bir hikaye anlatırken olayların bir sırası vardır, değil mi? Önce ne oldu, sonra ne oldu, en sonunda ne oldu?
Tıpkı sabah kalkıp kahvaltı etmen, sonra okula gitmen gibi. Önce okula gidip sonra kahvaltı etmezsin.
Yazında da anlattığın olayları, yaşanış sırasına göre düzenlediysen, okuyan kişi neyin ne zaman olduğunu kolayca anlar.
Eğer olayları baştan sona doğru bir sırayla anlattıysan, bu yıldıza bir renk verebilirsin.
Adım 1: Hikayendeki olayları, ilk olandan son olana doğru anlattın mı?
Adım 2: Okuyan kişi, olayların sırasını karıştırdı mı?
Sonuç: Eğer olaylar akıcı ve sırasına göre ilerlediyse, bu yıldızı boyayabilirsin!
Yazımda cümlelerin ve özel adların ilk harflerini büyük yazdım.
Türkçede çok önemli bir kural var: Her cümlenin ilk harfi büyük başlar ve özel adlar (kişi isimleri, şehir isimleri, ülke isimleri gibi) her zaman büyük harfle başlar.
Mesela, “Ali okula gitti.” cümlesinde hem cümlenin başındaki “A” hem de özel ad olan “Ali” büyük harfle yazılmalı.
“İstanbul çok güzel bir şehirdir.” derken de hem cümlenin başı hem de şehir ismi büyük harfle başlamalı.
Yazını kontrol et ve bu kurala uyduysan, yıldızı boya.
Adım 1: Her cümlenin ilk harfini büyük yazdın mı?
Adım 2: Arkadaşının ismi, yaşadığın şehir gibi özel adları büyük harfle başlattın mı?
Sonuç: Eğer bu önemli kurala uyduysan, bu yıldızı boyayabilirsin!
Yazımda noktalama işaretlerini doğru kullandım.
Noktalama işaretleri, yazımızın daha anlaşılır olmasını sağlar, tıpkı trafik işaretleri gibi.
Cümle bittiğinde nokta koydun mu (.)?
Bir soru sorduğunda soru işareti (?) kullandın mı?
Şaşırdığın veya sevinçli olduğun yerlerde ünlem (!) kullandın mı?
Sıralama yaparken virgül (,) kullandın mı?
Eğer bu işaretleri doğru yerlerde kullandıysan, yazın çok daha güzel okunur. Bu yıldızı da boyayabilirsin.
Adım 1: Cümlelerin bittiği yere nokta koydun mu?
Adım 2: Soru sorduğun yerlere soru işareti, şaşırdığın yerlere ünlem koydun mu?
Sonuç: Eğer noktalama işaretlerini yerli yerinde kullandıysan, bu yıldızı boyayabilirsin!
Harfler, kelimeler ve cümleler arasında uygun boşluk bıraktım.
Yazımızda harflerin, kelimelerin ve cümlelerin birbirine yapışmaması, okunaklı olması için boşluk bırakmak çok önemlidir.
Eğer kelimeleri bitişik yazarsak okunması çok zor olur. “bugünokulagitmedim” gibi düşünün, anlaşılmıyor değil mi?
Her kelime arasında bir parmak boşluk bırakmak, yazının daha düzenli ve kolay okunmasını sağlar.
Yazını bir kontrol et, kelimeler birbirine yapışık mı, yoksa aralarında yeterince boşluk var mı? Eğer düzenliyse, yıldızı boya.
Adım 1: Kelimelerin arasında yeterli boşluk bıraktın mı?
Adım 2: Yazın okunaklı ve düzenli görünüyor mu?
Sonuç: Eğer boşluklara dikkat ettiysen, bu yıldızı boyayabilirsin!
Yazma düzenine dikkat ettim.
Bu madde, yazının kağıt üzerinde nasıl göründüğüyle ilgili.
Yazın temiz mi, düzgün mü? Satırları taşırmadan, güzel ve okunaklı bir şekilde mi yazdın?
Tıpkı defterini düzenli tutmak gibi, yazını da düzenli yazmak onu daha hoş gösterir.
Eğer yazın gözü yormuyor, temiz ve düzenliyse, bu yıldızı da boyayabilirsin.
Adım 1: Yazın temiz ve okunaklı mı?
Adım 2: Satırları düzgün kullandın mı, yazın dağınık durmuyor mu?
Sonuç: Eğer yazın düzenliyse, bu yıldızı boyayabilirsin!
Yazımı bitirdikten sonra tekrar okuyarak gördüğüm yazım ve noktalama yanlışlarını düzelttim.
En iyi yazarlar bile yazdıklarını bitirdikten sonra tekrar okurlar. Buna “düzeltme” deriz.
Yazını bitirdikten sonra bir kez daha okudun mu?
Okurken yanlış yazdığın bir kelimeyi (yazım yanlışı) veya yanlış kullandığın bir noktalama işaretini (noktalama yanlışı) fark edip düzelttin mi?
Eğer yazını gözden geçirdiysen ve hatalarını düzelttiysen, bu yıldızı da boyayabilirsin. Bu, çok önemli bir alışkanlıktır!
Adım 1: Yazını bitirdikten sonra bir daha okudun mu?
Adım 2: Okurken bulduğun yazım veya noktalama hatalarını düzelttin mi?
Sonuç: Eğer yazını kontrol edip düzelttiysen, bu yıldızı boyayabilirsin!
Yazdıklarımı arkadaşlarıma okuyarak paylaştım.
Yazmak kadar, yazdıklarımızı başkalarıyla paylaşmak da çok keyifli ve öğreticidir.
Senin yazdıklarını arkadaşların dinlerken, onlar da senin hikayenden bir şeyler öğrenebilir.
Belki de onlar da kendi yazılarını seninle paylaşmak isterler.
Yazdıklarını arkadaşlarına okudun mu? Onlarla paylaşmanın keyfini yaşadın mı?
Eğer evet ise, son yıldızımızı da gururla boyayabilirsin!
Adım 1: Yazdıklarını arkadaşlarına okudun mu?
Adım 2: Onlarla paylaşmaktan mutlu oldun mu?
Sonuç: Eğer yazını arkadaşlarınla paylaştıysan, bu yıldızı boyayabilirsin!
Boyamadığınız yıldızlarınız var mı? Bu yıldızlara ait kurallara göre eksikliklerinizi gidermek için neler yapabileceğinizi açıklayınız. Bu konuda öğretmeninizin yönlendirmesine önem veriniz.
Şimdi de en önemli kısma geldik çocuklar. Hangi yıldızları boyayamadınız? Belki noktalama işaretlerini kullanmakta biraz zorlanmış olabilirsiniz ya da konunun dışına çıktığınızı fark etmiş olabilirsiniz. Hiç önemli değil, önemli olan bunları fark etmek ve düzeltmek için ne yapacağımızı bilmek!
Adım 1: Hangi yıldızları boyamadığınıza bakın. Bu, sizin hangi konularda daha çok çalışmanız gerektiğini gösterir. Unutmayın, herkesin eksikleri olabilir, önemli olan onları bulup düzeltmeye çalışmaktır.
Adım 2: Boyamadığınız her yıldız için kendinize sorun: “Bu konuda daha iyi olmak için ne yapabilirim?” Hadi birkaç örnekle açıklayalım:
- Eğer “Yazımda konu dışına çıkmadım” yıldızını boyayamadıysan, bir dahaki sefere yazmaya başlamadan önce konunu bir kağıda büyük harflerle yazabilirsin. Sonra yazdıkça, arada bir kağıda bakıp konundan uzaklaşıp uzaklaşmadığını kontrol edebilirsin. Böylece hep doğru yolda kalırsın.
- Eğer “Yazımda cümlelerin ve özel adların ilk harflerini büyük yazdım” yıldızını boyayamadıysan, yazını bitirdikten sonra tekrar okurken her cümlenin başına ve özel isimlere (mesela arkadaşının adı, gittiğin şehir adı gibi) bakıp büyük harfle başlayıp başlamadığını kontrol edebilirsin. Bu, dikkat gerektiren bir alışkanlıktır.
- Eğer “Yazımda noktalama işaretlerini doğru kullandım” yıldızını boyayamadıysan, noktalama işaretlerinin (nokta, virgül, soru işareti gibi) ne işe yaradığını tekrar edebilir, bol bol örnek cümle kurup bu işaretleri kullanmaya çalışabilirsin. Hatta defterine bu işaretlerin görevlerini yazıp ara sıra bakabilirsin.
- Eğer “Yazımı bitirdikten sonra tekrar okuyarak gördüğüm yazım ve noktalama yanlışlarını düzelttim” yıldızını boyayamadıysan, bundan sonra her yazını bitirdiğinde mutlaka bir kez daha baştan sona oku. Okurken parmağınla takip etmek, gözünden kaçan hataları fark etmene yardımcı olabilir.
Adım 3: Unutmayın, öğretmeniniz bu konuda size en iyi şekilde yardımcı olacaktır. Takıldığınız, anlamadığınız yerlerde ona mutlaka sorun. Öğretmeniniz size hangi konularda daha çok pratik yapmanız gerektiğini söyleyecek, size ipuçları verecektir.
Sonuç: Eksiklerini bulmak ve onları düzeltmek için plan yapmak, seni daha iyi bir yazar yapar ve yazdıklarının daha güzel anlaşılmasını sağlar!
Sonraki Derse Hazırlık
Şimdi de bir sonraki Türkçe dersimiz için hazırlıklarımıza bakalım. Çok keyifli ve yaratıcılığınızı kullanacağınız iki ödeviniz var!
1. En sevdiğiniz arkadaşınızın resmini yapınız.
Bu ödevde, en çok sevdiğin bir arkadaşını düşünmeni istiyorum.
Onunla neler yapmayı seversin, nasıl biridir, en çok hangi özelliğini seversin, aklına gelen her şeyi düşün.
Sonra da bir resim kağıdına veya defterine onun en güzel resmini çiz. Renkli kalemlerini, boyalarını kullanarak onu daha da canlı ve güzel yapabilirsin.
Resmini yaparken arkadaşının yüz ifadesini, kıyafetlerini ve hatta belki onunla birlikte yaptığınız eğlenceli bir şeyi çizebilirsin. Hayal gücünü kullanmaktan çekinme!
Sonuç: Arkadaşının resmini çizmek, ona olan sevgini ve arkadaşlığınızın güzelliğini göstermenin harika bir yoludur!
2. Sınıfa bir kartpostal getiriniz.
Kartpostal, genellikle bir yerden başka bir yere gönderilen, üzerinde güzel bir resim olan ve arkasına kısa bir not yazılabilen küçük bir karttır.
Bunu bir tatil yerinden, bir şehirden veya özel bir günden anı olarak alabilirsin.
Senden istediğim, evinizde varsa ya da bir yerden bulabilirsen, bir kartpostalı sınıfa getirmen.
Böylece hep birlikte kartpostallara bakıp üzerindeki resimleri ve yazıları inceleyebiliriz. Belki de sen de bir gün sevdiklerine kendi el yazınla bir kartpostal göndermek istersin!
Sonuç: Bir kartpostal getirerek hem sen yeni şeyler öğrenirsin, farklı yerleri ve kültürleri tanırsın hem de arkadaşlarınla bu güzel nesneleri paylaşırsın.