Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle birlikte çok güzel iki Türkçe etkinliği yapacağız. Hem kelimelerin anlamlarını, hem de noktalama işaretlerinin ne kadar önemli olduğunu göreceğiz. Hazırsan ilk etkinliğimizle başlayalım!
4. Etkinlik
Metinde geçen aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını yazınız. Bulduğunuz kelimeleri birer cümle içerisinde kullanınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden iki şey isteniyor. Birincisi, verilen kelimelerin zıt (yani karşıt) anlamlılarını bulacağız. İkincisi de, bulduğumuz bu zıt anlamlı kelimeleri kullanarak birer cümle kuracağız. Unutma, zıt anlamlı kelimeler birbirinin tam tersi anlamı taşıyan kelimelerdir. Mesela “uzun” kelimesinin zıt anlamlısı “kısa”dır.
Şimdi kelimelerimize tek tek bakalım ve zıt anlamlılarını bulalım:
- Kelime: İyi
Zıt anlamlısı: Kötü
Kötü kelimesiyle cümle: Bu havada dışarıda oyun oynamak kötü bir fikir olabilir. - Kelime: Çok
Zıt anlamlısı: Az
Az kelimesiyle cümle: Bugün yemekten az yediğim için acıktım. - Kelime: Yüksek
Zıt anlamlısı: Alçak
Alçak kelimesiyle cümle: Kedi alçak duvardan kolayca atladı. - Kelime: Var
Zıt anlamlısı: Yok
Yok kelimesiyle cümle: Bugün okulda matematik dersimiz yok.
Şimdi de ikinci etkinliğimize geçelim. Burada noktalama işaretlerini doğru yerlere koymayı öğreneceğiz. Noktalama işaretleri, yazılarımızı okurken duraksamamızı, anlamamızı ve doğru vurgulamamızı sağlayan çok önemli işaretlerdir.
5. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerde ( ) içine uygun noktalama işaretlerini koyunuz.
Haydi, her cümleyi dikkatlice inceleyelim ve hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini bulalım:
Ülkemizin dört büyük futbol takımı; Beşiktaş( ) Galatasaray( ) Fenerbahçe ve Trabzonspor( ) dur( )
Çözüm:
Adım 1: Cümleye baktığımızda, “Beşiktaş”, “Galatasaray”, “Fenerbahçe ve Trabzonspor” diye bir sıralama görüyoruz. Sıralanan isimlerin arasına virgül (,) koyarız.
Adım 2: “Fenerbahçe ve Trabzonspor” kısmında “ve” bağlacı olduğu için, “Fenerbahçe”den sonra virgül gelmez. “Trabzonspor”dan sonra ise başka bir öge sıralanmadığı için ve “ve” bağlacı kullanıldığı için virgül koymayız.
Adım 3: Cümle bittiğinde, bir durumu bildirdiği için sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Ülkemizin dört büyük futbol takımı; Beşiktaş(,) Galatasaray(,) Fenerbahçe ve Trabzonspor( ) dur(.)
Sence Süper Lig( )de bu sene hangi takım şampiyon olacak( )
Çözüm:
Adım 1: “Süper Lig” özel bir isimdir. Özel isimlere gelen “-de” eki gibi ekleri kesme işareti (‘) ile ayırırız.
Adım 2: Cümlenin anlamına baktığımızda, bir soru sorulduğunu görüyoruz: “hangi takım şampiyon olacak”. Soru soran cümlelerin sonuna soru işareti (?) koyarız.
Sonuç:
Sence Süper Lig(‘)de bu sene hangi takım şampiyon olacak(?)
Dün geceki maç bir harikaydı( )
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle, “harikaydı” kelimesiyle bir duyguyu, bir şaşkınlığı veya beğeniyi ifade ediyor. Böyle güçlü duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) koyarız. Eğer bu kadar güçlü bir duygu olmasaydı sadece nokta da koyabilirdik ama “harikaydı” kelimesi ünlemi daha uygun kılıyor.
Sonuç:
Dün geceki maç bir harikaydı(!)
Bu sene bizim takım, bütün takımları yenecektir( )
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle, herhangi bir soru sormuyor ya da çok güçlü bir duygu belirtmiyor. Sadece bir durumu, bir tahmini veya bir iddiayı bildiriyor. Bu tür bildirme cümlelerinin sonuna nokta (.) koyarız.
Sonuç:
Bu sene bizim takım, bütün takımları yenecektir(.)
Aferin sana! Gördüğün gibi noktalama işaretleri ve zıt anlamlı kelimelerle ilgili etkinliklerimizi başarıyla tamamladık. Bu bilgiler, okuduğunu ve yazdığını daha iyi anlamana yardımcı olacak.