Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size çok güzel bir etkinlik ve birkaç soru hazırladım. Hep birlikte bu soruları adım adım inceleyelim ve nasıl cevaplayacağımızı öğrenelim. Hadi bakalım, hazır mısınız?
7. Etkinlik
Okuduğunuz haberlerden hareketle çevrenizdeki yaşlılar için neler yapabileceğiniz konusunda sıra arkadaşınızla konuşunuz.
Konuşma sonunda sıra arkadaşınızı aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu kısım aslında sizin sınıf içinde yapacağınız bir etkinlik. Ama ben size bu etkinliği nasıl yapmanız gerektiğini ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatacağım.
Adım 1: Konuşma Hazırlığı
Öncelikle, daha önce okuduğunuz bir haberden ya da genel kültürünüzden yola çıkarak çevremizdeki yaşlılar için neler yapabileceğimizi düşünmeliyiz. Örneğin, yaşlı bir komşumuza alışverişinde yardım etmek, onlarla sohbet etmek, hastalandıklarında ziyaret etmek gibi birçok güzel şey düşünebiliriz. Bu konuyu kendi içimizde biraz toparladıktan sonra sıra arkadaşımızla konuşmaya başlayacağız.
Adım 2: Sıra Arkadaşımızla Konuşma
Sıra arkadaşımızla bu konuda fikirlerimizi paylaşacağız. O da kendi fikirlerini söyleyecek. Konuşurken birbirimizi dikkatlice dinlemeyi unutmayalım. Belki o farklı bir fikir söyler, biz de ondan yeni bir şey öğreniriz.
Adım 3: Konuşma Sonunda Değerlendirme
Şimdi gelelim konuşma bittikten sonra sıra arkadaşımızı nasıl değerlendireceğimize. Aşağıdaki maddeler bizim için birer ölçüt, yani arkadaşımızın konuşmasını hangi özelliklere göre değerlendireceğimizi gösteriyor. Bakalım arkadaşımız bunları ne kadar yapmış:
- Konu dışına çıkmadı.
- Kelimeleri doğru telaffuz etti.
- İşitilebilir bir ses tonu kullandı.
- Konuşmak istediğinde söz istedi.
- Anlamını yeni öğrendiği kelimeleri, konuşmasında kullandı.
- Konuşmasında beden dilini etkili bir biçimde kullandı.
Bu ne demek biliyor musunuz? Yani arkadaşınız, “Yaşlılar için ne yapabiliriz?” konusundan sapıp başka şeylerden bahsetmedi, hep konuyla ilgili konuştu demek. Eğer öyle yaptıysa “Evet”, konudan uzaklaştıysa “Hayır” işaretliyoruz.
Telaffuz, kelimeleri doğru söylemek demek. Arkadaşınız konuşurken kelimeleri takılmadan, anlaşılır bir şekilde söyledi mi? Mesela “kitap” derken “kitap” mı dedi, yoksa farklı mı söyledi? Eğer doğru söylediğini düşünüyorsanız “Evet”, bazı kelimeleri yanlış telaffuz ettiyse “Hayır” işaretliyoruz.
İşitilebilir, yani sesi duyulabilir demek. Arkadaşınız çok kısık sesle mi konuştu, yoksa herkesin duyabileceği, ne çok yüksek ne de çok alçak, tam kararında bir ses tonu mu kullandı? Eğer rahatça duyabildiyseniz “Evet”, fısıldar gibi konuştuysa ya da çok bağırdıysa “Hayır” işaretliyoruz.
Bu çok önemli bir nezaket kuralı! Arkadaşınız konuşurken, sizin sözünüzü kesmeden, “Öğretmenim, ben de bir şey söyleyebilir miyim?” gibi söz isteyerek mi konuştu? Yoksa pat diye araya mı girdi? Eğer söz isteyerek konuştuysa “Evet”, sözünüzü kesti veya araya girdi ise “Hayır” işaretliyoruz.
Türkçe derslerinde yeni kelimeler öğreniyoruz, değil mi? Arkadaşınız bu konuşmasında, daha önce öğrendiği ama sık kullanmadığı, yeni anlamını öğrendiği kelimeleri konuşmasına katmaya çalıştı mı? Eğer böyle kelimeler kullandıysa “Evet”, hiç kullanmadıysa “Hayır” işaretliyoruz.
Beden dili, konuşurken el hareketlerimiz, yüz ifadelerimiz, duruşumuz demek. Arkadaşınız konuşurken sadece ağzıyla değil, vücuduyla da konuştu mu? Mesela bir şey anlatırken elini kolunu kullandı mı, yüzü anlattığı konuya uygun ifadeler taşıdı mı? Eğer etkili kullandıysa “Evet”, hiç hareket etmeden, robot gibi konuştuysa “Hayır” işaretliyoruz.
Bu değerlendirmeyi yaparken adil ve dürüst olmaya dikkat edin çocuklar. Amacımız arkadaşımızı kırmak değil, onun daha iyi konuşmasını sağlamak.
***
Arkadaşınızın olumsuz davranışları var mı? Varsa ona, bunları düzeltmesi için hangi önerilerde bulunursunuz?
Çözüm:
Evet, şimdi sıra arkadaşımıza yapıcı eleştirilerde bulunmaya geldi. Diyelim ki yukarıdaki değerlendirmede arkadaşınızın bazı “Hayır” işaretlediğimiz yönleri oldu. Bu durumda ona nasıl yardımcı olabiliriz?
Adım 1: Olumsuz Davranışları Belirleme
Önce hangi davranışlarının olumsuz olduğunu düşünelim. Örneğin, “Konu dışına çıktı” veya “Çok kısık sesle konuştu” gibi. Bu, arkadaşımızın geliştirmesi gereken alanlar demektir.
Adım 2: Öneri Geliştirme
Şimdi de bu olumsuz davranışları düzeltmesi için ona nazikçe önerilerde bulunmalıyız. Unutmayın, amacımız onu üzmek değil, daha iyi olmasını sağlamak. Mesela şöyle önerilerde bulunabiliriz:
- Eğer arkadaşınız konu dışına çıktıysa, ona şöyle diyebiliriz: “Sevgili arkadaşım, konuşurken bazen konudan biraz uzaklaştığını fark ettim. Konuyla ilgili kalmaya çalışırsan dinleyicilerin seni daha iyi anlar.”
- Eğer kelimeleri yanlış telaffuz ettiyse, “Bazı kelimeleri söylerken biraz zorlandığını fark ettim. Kelimelerin doğru okunuşlarına dikkat edersek konuşmamız daha güzel olur.” diyebiliriz.
- Eğer çok kısık sesle konuştuysa, “Ses tonunu biraz daha yükseltirsen, herkes seni daha rahat duyar ve anlar. Bu şekilde söylediklerin daha etkili olur.” diye önerebiliriz.
- Eğer söz keserek konuştuysa, “Konuşurken başkalarının sözünü kesmeden, sıramızı bekleyerek konuşursak daha saygılı ve düzenli bir sohbet olur.” diye hatırlatabiliriz.
- Eğer yeni kelime kullanmadıysa, “Yeni öğrendiğimiz kelimeleri konuşmalarımızda kullanmaya çalışırsak hem kelime dağarcığımız gelişir hem de daha zengin cümleler kurarız.” diyebiliriz.
- Eğer beden dilini kullanmadıysa, “Konuşurken el ve kol hareketlerini, yüz ifadelerini de kullanırsan, söylediklerin daha akılda kalıcı ve etkileyici olur.” diye tavsiyede bulunabiliriz.
Unutmayın, bu önerileri söylerken gülümsemeyi ve nazik olmayı ihmal etmeyin. Arkadaşınızın gelişmesine yardımcı olmak, çok güzel bir şeydir.
***
Sonraki Derse Hazırlık: Resim defterinize “sevgi” konulu bir resim yapınız.
Çözüm:
İşte size hem eğlenceli hem de duygu dolu bir ödev! “Sevgi” konusu, hepimizin kalbinde özel bir yer tutar, değil mi? Peki, sevgi deyince aklınıza neler geliyor?
Adım 1: Konuyu Düşünme
Resim yapmaya başlamadan önce biraz düşünelim: Sevgi sizin için ne ifade ediyor? Annenize, babanıza duyduğunuz sevgi mi? Arkadaşınıza, öğretmeninize duyduğunuz sevgi mi? Yoksa hayvanlara, doğaya duyduğunuz sevgi mi? Belki de bir ağaca sarılan çocuk, birbirine sarılan aile üyeleri, oyun oynayan arkadaşlar veya çiçek sulayan bir dede canlanmıştır gözünüzde.
Adım 2: Resim Yapma
Aklınıza gelen bu güzel fikirleri resim defterinize çizin. Renkli kalemlerinizi, boyalarınızı kullanarak en güzel “sevgi” resminizi ortaya çıkarın. Unutmayın, resimde önemli olan en güzel çizmek değil, duygularınızı kağıda dökmektir.
Bu resim, bir sonraki dersimize hazırlık olacak. Belki de resimlerinizi birbirinize gösterip “sevgi” hakkında konuşuruz. Şimdiden elinize sağlık!