Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün Türkçe dersinde çok önemli bir konuya, özel isimlerin yazımına ve bu isimlere gelen eklerin nasıl ayrıldığına bakacağız. Hazır mısınız? Görselde bize çok güzel bilgiler verilmiş, hadi hep birlikte inceleyelim ve ardından kendimiz de cümleler kuralım.
Görseldeki ilk cümlelere dikkatlice bakalım:
İzmir’in çekirdeksiz üzümü meşhurdur.
Gaziantep’te kara üzüm yetişir.
Malatya’mızın kayısısı meşhurdur.
Şanlıurfa’dan kırmızı biber getirdik.
Bu cümlelerde İzmir, Gaziantep, Malatya ve Şanlıurfa kelimeleri şehir isimleridir, yani özel isimlerdir. Dikkat ettiniz mi, hepsinin ilk harfi büyük yazılmış? İşte bu çok önemli bir kuraldır sevgili çocuklar! Şehir isimleri, tıpkı insan isimleri gibi özel isimlerdir ve her zaman ilk harfleri büyük yazılır.
Peki, bu şehir isimlerine gelen ekler nasıl ayrılmış? İzmir’in, Gaziantep’te, Malatya’mızın, Şanlıurfa’dan kelimelerine bir daha bakın. Gördünüz mü o küçük işareti? Evet, o işaretin adı kesme işareti (‘). Özel isimlere gelen çekim ekleri, yani kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece durumunu belirten ekler, bu kesme işaretiyle ayrılır. Sanki o ek, kelimeden bir bıçakla kesilmiş gibi ayrı durur.
Görselde bize bu konuyla ilgili bazı önemli hatırlatmalar da yapılmış, hadi onları da okuyalım ve aklımızda tutalım:
- Ali, Ayşe, Mehmet gibi insan isimlerinin ve Gaziantep, İzmir, Malatya gibi şehir adlarının ilk harfi her zaman büyük yazılır.
- Bunların yanında, tarihler yazılırken ayların adlarının (Mesela: Ocak, Şubat, Mart) ve ülke adlarının (Mesela: Türkiye, Almanya) ile bayram adlarının (Mesela: Ramazan Bayramı, Zafer Bayramı) ilk harflerinin de büyük yazıldığını biliyoruz.
- En önemlisi de, yukarıda bahsettiğimiz özel isimlere gelen ekler kesme işaretiyle ( ‘ ) ayrılır.
Şimdi de kesme işaretinin kullanıldığı örnek cümlelere bakalım, böylece konuyu daha iyi anlayalım:
- Muhittin’in oyununu izledik.
- Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.
- Zafer Bayramı’nı coşkuyla kutladık.
- Ben 22 Kasım 2010’da doğmuşum.
Burada da Muhittin’in (insan ismi), Türkiye’nin (ülke ismi), Bayramı’nı (Bayram ismi) ve 2010’da (tarih) kelimelerinde eklerin nasıl kesme işaretiyle ayrıldığını görüyoruz. Gördüğünüz gibi, tarihlerin yazımında da sayıya gelen ek kesme işaretiyle ayrılıyor. Çok basit ve öğrenmesi eğlenceli, değil mi?
Şimdi sıra bizde! Görseldeki son görevi yapalım.
Kesme işaretini kullandığınız kelimelerin olduğu üç cümle yazınız.
Hadi hep birlikte, kesme işareti kullanarak üç farklı cümle oluşturalım. Ben size yardımcı olayım:
Adım 1: İlk cümlemizi bir insan ismi kullanarak yazalım.
Cümle:
Elif’in yeni kalemi çok güzeldi.
Açıklama: Burada Elif bir insan ismi olduğu için özel isimdir. Ona gelen ‘-in’ eki, kesme işaretiyle (‘) ayrılmıştır. Yani doğru bir kullanım yaptık!
Adım 2: İkinci cümlemizi bir şehir ismi kullanarak yazalım.
Cümle:
Yaz tatilinde Marmaris’e gideceğiz.
Açıklama: Marmaris bir şehir ismi, yani özel isimdir. Ona gelen ‘-e’ eki, kesme işaretiyle (‘) ayrılmıştır. Harika, değil mi?
Adım 3: Üçüncü cümlemizi bir tarih veya özel bir gün ismi kullanarak yazalım.
Cümle:
23 Nisan’ı büyük bir coşkuyla kutladık.
Açıklama: 23 Nisan, Çocuk Bayramı’mızın olduğu özel bir gündür. Bu özel güne gelen ‘-ı’ eki, kesme işaretiyle (‘) ayrılmıştır. İşte bu kadar!
Gördüğünüz gibi, özel isimlere gelen ekleri kesme işaretiyle ayırmak hiç de zor değilmiş. Bu kuralları unutmayalım ve yazılarımızda doğru bir şekilde kullanalım. Harikasınız!