7. Aşağıdaki ölçütleri okuyunuz. Sıra arkadaşınızın sesli okuma yaparken uyduğu kurallarla ilgili cümlelerin yanındaki yıldızı boyayınız. Boyadığınız yıldız sayısı fazlaysa gülen yüzü, azsa üzgün yüzü boyayınız.
Üzgün yüzü işaretlediğiniz ölçütler hakkında arkadaşınıza önerilerde bulununuz.
Merhaba canım öğrencim! Bu soru, sesli okuma yaparken nelere dikkat etmemiz gerektiğini hatırlamak ve arkadaşımıza nasıl yardımcı olabileceğimizi düşünmek için harika bir fırsat. Şimdi adım adım bu etkinliği yapalım.
Öncelikle, bir arkadaşımızın sesli okumasını gözümüzde canlandıralım ve onun hangi kurallara uyduğunu, hangilerine henüz tam olarak uyamadığını belirleyelim. Sonra da bu değerlendirmemize göre yıldızları boyayacağız ve en sonunda arkadaşımıza nazikçe önerilerde bulunacağız.
Adım 1: Arkadaşımızın okuma becerilerini değerlendiriyoruz ve yıldızları boyuyoruz.
Şimdi aşağıdaki maddeleri tek tek okuyalım ve arkadaşımızın bu kurallara uyup uymadığına karar verelim. Diyelim ki arkadaşımız bazı konularda çok iyi, bazı konularda ise biraz daha pratik yapması gerekiyor:
Kelimeleleri doğru telaffuz eder.
Bu çok önemli bir özellik! Kelimeleri doğru söylemek, okuduğumuzu başkalarının da kolayca anlamasını sağlar. Eğer arkadaşımız kelimeleri çok net ve anlaşılır bir şekilde söylüyorsa, bu harika bir şeydir! Bu yüzden bu cümlenin yanındaki yıldızı boyuyoruz. 👍
Yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okur.
Noktalama işaretleri (nokta, virgül, soru işareti gibi) okumamıza adeta bir yol haritası çizer. Nerede duracağımızı, nerede sesimizi biraz değiştireceğimizi gösterirler. Diyelim ki arkadaşımız bunlara da çok dikkat ediyor, noktalarda duruyor ve virgüllerde kısa bir nefes alıyor. Bu da çok güzel! Bu cümlenin yanındaki yıldızı boyuyoruz. 👍
İşitilebilir bir ses tonuyla okur.
Okuduğumuz metni dinleyen herkesin bizi rahatça duyması gerekir, değil mi? Ne çok fısıltıyla okumalıyız ki kimse duymasın, ne de çok bağırarak ki kulaklarımız acımasın. Diyelim ki arkadaşımızın sesi tam kıvamında, herkes onu rahatça duyabiliyor. Mükemmel! Bu cümlenin yanındaki yıldızı boyuyoruz. 👍
Vurgu ve tonlamalara dikkat eder.
İşte burası bazen biraz zorlayıcı olabilir. Vurgu, bir kelimenin ya da cümlenin önemli yerlerini daha belirgin söylemek demektir. Tonlama ise sesimizin iniş çıkışlarıdır. Mesela, bir soru sorarken sesimiz biraz yükselir. Diyelim ki arkadaşımız bu konuda biraz zorlanıyor, okurken sesi hep aynı tonda kalıyor. O zaman bu cümlenin yanındaki yıldızı boyamıyoruz. 😔
Parmakla takip etmeden okur.
Okumaya yeni başladığımızda parmağımızla takip etmek bize yardımcı olur ama artık büyüdüğümüz için gözlerimizle takip etmeyi öğrenmeliyiz. Parmakla takip etmek, okuma hızımızı yavaşlatabilir ve dikkatimizi dağıtabilir. Diyelim ki arkadaşımız hala parmağını kullanıyor. O zaman bu cümlenin yanındaki yıldızı boyamıyoruz. 😔
Sınıf düzeyine uygun bir hızda okur.
Okuma hızımız ne çok yavaş olmalı ki dinleyenler sıkılmasın, ne de çok hızlı olmalı ki kimse okuduğumuzu anlayamasın. Diyelim ki arkadaşımız bazen çok hızlı okuyor ve bazı kelimeleri yutuyor. O zaman bu cümlenin yanındaki yıldızı boyamıyoruz. 😔
Türün özelliklerine uygun hızda okur.
Her metnin farklı bir ruhu vardır. Bir hikayeyi okurken kullandığımız hız ve tonlama ile bir şiiri okurken kullandığımız hız ve tonlama aynı olmaz, değil mi? Şiirler daha yavaş ve duygu yüklü okunur. Diyelim ki arkadaşımız buna pek dikkat etmiyor, her şeyi aynı hızda okuyor. O zaman bu cümlenin yanındaki yıldızı boyamıyoruz. 😔
Bir diyaloğu kahramanları canlandırarak okur.
Diyalog, iki kişinin konuşması demektir. Eğer bir hikayede karakterler konuşuyorsa, onların seslerine bürünerek okumak, metni çok daha eğlenceli ve anlaşılır hale getirir. Diyelim ki arkadaşımız karakterlerin seslerini taklit etmekte zorlanıyor, herkesi aynı sesle okuyor. O zaman bu cümlenin yanındaki yıldızı boyamıyoruz. 😔
Şiiri düzyazıdan ayırt ederek okur.
Şiirler, normal metinlerden (düzyazılardan) çok farklıdır. Şiirlerin kendine özgü bir ritmi, bir duygusu vardır. Onları okurken daha yavaş, daha vurgulu ve hissettirerek okumalıyız. Diyelim ki arkadaşımız bir şiiri sanki normal bir metinmiş gibi okuyor. O zaman bu cümlenin yanındaki yıldızı boyamıyoruz. 😔
Adım 2: Gülen veya üzgün yüzü işaretliyoruz.
Şimdi kaç tane yıldız boyadığımıza bakalım:
- Boyadığımız yıldız sayısı: 3
- Boyamadığımız yıldız sayısı: 6
Gördüğün gibi, boyadığımız yıldız sayısı (3) boyamadığımız yıldız sayısından (6) daha az. Yani arkadaşımızın geliştirmesi gereken daha çok yönü var. Bu durumda, üzgün yüzü boyamamız gerekiyor. 😢
Adım 3: Üzgün yüzü işaretlediğimiz (boyamadığımız) ölçütler hakkında arkadaşımıza önerilerde bulunuyoruz.
Arkadaşımıza bu konularda destek olmak için ona nazikçe ve yapıcı önerilerde bulunabiliriz. Unutma, amacımız onu kırmak değil, daha iyi okumasına yardımcı olmak ve onu cesaretlendirmek!
Vurgu ve tonlamalara dikkat etmesi için:
“Sevgili arkadaşım, okurken sesini biraz daha değiştirmeye çalışabilirsin. Mesela, heyecanlı yerlerde sesini biraz yükselt, üzüntülü yerlerde alçalt. Böylece metin daha canlı olur ve biz de seni daha iyi anlarız. Metni okumadan önce şöyle bir gözden geçirip hangi kelimelerin veya cümlelerin daha önemli olduğunu düşünebilirsin.”
Parmakla takip etmeden okuması için:
“Okurken parmağını kullanmasan daha hızlı ve akıcı okuyabilirsin. Başta biraz zor gelebilir ama gözlerinle takip etmeye alışınca çok daha kolay olacak. Gözlerinle takip etmeye çalışırken bir süre parmağını kullanmamaya ne dersin?”
Sınıf düzeyine uygun bir hızda okuması için:
“Bazen çok hızlı okuduğunu fark ettim. Biraz daha yavaşlarsan hem kelimeleri daha doğru söylersin hem de biz de seni daha iyi anlarız. Herkesin seni rahatça takip edebileceği, ne çok hızlı ne de çok yavaş olmayan bir hız bulmaya çalış.”
Türün özelliklerine uygun hızda okuması için:
“Metnin türüne göre okuma hızımızı ve ses tonumuzu ayarlamamız gerekiyor. Mesela, bir masalı daha sakin ve merak uyandırıcı bir tonda okurken, bir haber metnini daha bilgi verici bir tonda okuyabiliriz. Okumadan önce metnin ne tür bir metin olduğunu düşünmek sana yardımcı olabilir.”
Bir diyaloğu kahramanları canlandırarak okuması için:
“Hikayelerdeki konuşmaları okurken, konuşan kişinin kim olduğunu düşünerek sesini değiştirmeye çalışabilirsin. Mesela, yaşlı bir ninenin sesiyle genç bir çocuğun sesi aynı olmaz, değil mi? Bu, dinleyicileri hikayeye daha çok dahil eder ve daha eğlenceli olur.”
Şiiri düzyazıdan ayırt ederek okuması için:
“Şiirler çok özeldir. Onları okurken daha yavaş, daha duraklayarak ve her kelimenin tadını çıkararak okumalıyız. Şiir okurken sanki içinden bir melodi geçiyormuş gibi bir ritim yakalamaya çalışabilirsin. Duygularını katmayı unutma, şiirler duygularla doludur!”
Unutma, hepimiz bir şeyler öğreniyoruz ve birbirimize yardım ederek daha iyi olabiliriz. Arkadaşına bu önerileri yaparken ona destek olduğunu hissettirirsen, o da daha motive olur ve okumasını daha da güzelleştirir. Hepimiz birbirimize destek olmalıyız, değil mi? 😊