Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle noktalama işaretleri ve büyük harf kullanımı üzerine çok keyifli bir etkinlik yapacağız. Hazır mısın? Hadi bakalım, dikkatlice dinle ve adımları takip et.
9. Etkinlik
Aşağıdaki cümlelerin sonuna konulan noktalama işaretini söyleyiniz. Bu işaretten sonra başlayan cümlenin ilk kelimesinin nasıl bir harfle başladığını açıklayınız.
Şimdi yukarıdaki metne bir bakalım. Orada babasını anlatan bir çocuk var. Cümleleri şöyleydi:
“Benim babam bir kaptan. Uzak ülkelere yolculuk yapar her zaman. Gittiği ülkelerden, değişik armağanlar getirir. En güzel armağanı, Afrika’dan getirdi.”
Bu cümlelerin sonuna dikkat ettin mi? Her bir cümlenin sonunda aynı işaret var. Bu işaret bir konuşmanın, bir düşüncenin bittiğini gösteriyor.
Çözüm:
Adım 1
Yukarıdaki cümlelerin sonuna konulan noktalama işareti nokta (.)‘dır. Nokta, tamamlanmış bir cümlenin sonuna konur ve o cümlenin bittiğini, yeni bir düşüncenin başlayacağını bize söyler.
Adım 2
Nokta işaretinden sonra başlayan cümlenin ilk kelimesi her zaman büyük harfle başlar. Tıpkı “Benim babam bir kaptan.” cümlesinden sonra gelen “Uzak ülkelere yolculuk yapar…” cümlesinin “U” harfiyle büyük başlaması gibi. Bu, yeni bir cümleye başladığımızı gösteren önemli bir kuraldır. Unutma, özel isimler cümle içinde bile olsa her zaman büyük harfle başlar, ama nokta sonrası kuralı tüm kelimeler için geçerlidir.
***
Aşağıdaki paragrafta ( ) içine uygun noktalama işaretini koyunuz. Yanlış yazılan kelimeleri de belirleyerek cümleleri yeniden yazınız.
Şimdi sıra geldi senin yeteneğini göstermeye! Aşağıdaki paragrafta parantez içlerine doğru noktalama işaretlerini koyacağız ve yanlış yazılmış kelimeleri düzelteceğiz. Hadi beraber dikkatlice inceleyelim.
Çözüm:
Adım 1: Paragrafı cümle cümle inceleyelim ve her cümlenin sonuna uygun noktalama işaretini koyalım.
1. “Babamla her zaman güzel vakit geçiririm
( )
”
Bu cümle tamamlanmış bir ifade olduğu için sonuna nokta (.) koymalıyız.
Doğrusu: “Babamla her zaman güzel vakit geçiririm.“
2. “Luna-parka gideriz
( )
”
Bu da tamamlanmış bir cümle. Sonuna nokta (.) koyalım. Ayrıca, “Luna-park” kelimesi aslında bitişik yazılan birleşik bir kelimedir ve cümle başında olduğu için büyük harfle başlamalıdır. Yani “Lunaparka” olmalı.
Doğrusu: “Lunaparka gideriz.“
3. “Orada oyuncaklara bineriz
( )
”
Yine tamamlanmış bir cümle. Sonuna nokta (.) koyuyoruz. Cümlenin başında olduğu için “Orada” kelimesinin ilk harfi “O” büyük olmalı.
Doğrusu: “Orada oyuncaklara bineriz.“
4. “kâğıt helva alıp yeriz
( )
”
Bu da bir cümle ve bitmiş. Sonuna nokta (.) koyuyoruz. “kâğıt” kelimesi cümle başında olduğu için “K” harfiyle büyük başlamalı.
Doğrusu: “Kâğıt helva alıp yeriz.“
5. “akşama kadar orası senin, burası benim gezer dururuz
( )
”
Bu da bitmiş bir cümle. Sonuna nokta (.) koyuyoruz. “akşama” kelimesi cümle başında olduğu için “A” harfiyle büyük başlamalı. “orası senin, burası benim” ifadesindeki virgül doğru kullanılmış, çünkü benzer görevdeki sözleri ayırıyor.
Doğrusu: “Akşama kadar orası senin, burası benim gezer dururuz.“
6. “Eve döndüğümüzde annem bizi sevgiyle karşılar
( )
”
Bu da son cümlemiz ve bitmiş. Sonuna nokta (.) koyuyoruz. “Eve” kelimesi cümle başında olduğu için “E” harfiyle büyük başlamalı.
Doğrusu: “Eve döndüğümüzde annem bizi sevgiyle karşılar.“
Adım 2: Şimdi tüm bu düzeltmeleri birleştirerek paragrafı yeniden yazalım.
Sonuç:
Babamla her zaman güzel vakit geçiririm.Lunaparka gideriz.Orada oyuncaklara bineriz.Kâğıt helva alıp yeriz.Akşama kadar orası senin, burası benim gezer dururuz.Eve döndüğümüzde annem bizi sevgiyle karşılar.
Aferin sana! Gördün mü, noktalama işaretleri ve büyük harfler sayesinde cümlelerimiz ne kadar da düzenli ve anlaşılır oldu. Türkçe dersinde bu kurallara dikkat etmek, yazılarımızın güzelliğini ve doğruluğunu artırır. Başarılarının devamını dilerim!