Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle birlikte resimdeki etkinliği inceleyeceğiz ve çok eski zamanlardan beri kullanılan ama hâlâ karşımıza çıkan Romen Rakamları‘nı tanıyacağız. Resimdeki Aylin gibi biz de bu gizemli sembollerin ne anlama geldiğini adım adım çözeceğiz. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
ROMEN RAKAMLARINI TANIYALIM
Önce resimdeki metin ve soruları bir anlayalım. Aylin, otobüs terminalindeki saatte bizim bildiğimiz 1, 2, 3 gibi rakamlar yerine I, II, V gibi farklı semboller görmüş. İşte biz de bu sembollerin sırrını çözeceğiz.
Soru: Bu sembolleri sizler de günlük hayatınızda gördünüz mü?
Bu sembolleri genellikle eski tip duvar saatlerinde, bazı kitapların başlangıç sayfalarında, tarihi binaların üzerinde ya da filmlerin sonunda yapım yılını gösterirken görebiliriz. Belki senin de dikkatini çekmiştir.
Soru: Bu semboller nasıl adlandırılabilir? Tartışınız.
Bu sembollerin özel bir adı var: Romen Rakamları. Çünkü bu rakamları çok eski zamanlarda yaşamış olan Romalılar bulmuş ve kullanmışlar.
BİRLİKTE YAPALIM ETKİNLİĞİ
Şimdi kitaptaki etkinliği sanki yan yanaymışız gibi birlikte yapalım. Bu etkinlik sayesinde Romen rakamlarını kendi kendimize keşfedeceğiz!
Adım 1
Öncelikle boş bir not kâğıdı al ve üzerine 1’den 5’e kadar olan sayıları alt alta yaz. Şunun gibi:
1
2
3
4
5
Adım 2
Şimdi parmaklarımızı kullanacağız! Bir sayısını göstermek için tek parmağımızı kaldıralım. Bu parmak, düz bir çizgiye benziyor, değil mi? Bu çizgi, Romen rakamlarında I harfi ile gösterilir. Haydi, kâğıdımızdaki 1’in yanına I yazalım.
Adım 3
İki sayısını göstermek için iki parmağımızı, üç için üç parmağımızı ve dört için dört parmağımızı kaldıralım. Her parmağımız bir ‘I’ sembolü olsun. Şimdi bunları da sayılarımızın yanına yazalım. Kâğıdımız şöyle görünmeye başladı:
1 – I
2 – II
3 – III
4 – IIII
(Küçük bir bilgi: Günümüzde 4 rakamı genellikle ‘IV’ şeklinde yazılır ama eski saatlerde bazen ‘IIII’ olarak da görebilirsin. İkisi de doğrudur!)
Adım 4
Sıra geldi 5’e! Etkinlik bizden çok akıllıca bir şey yapmamızı istiyor. Elimizin dört parmağını birleştirip baş parmağımızı yana doğru açalım. Elimizin bu duruşu sence hangi harfe benziyor? Evet, tam olarak V harfine benziyor! Şimdi 5 sayısının karşısına da V yazalım.
Adım 5
Harika iş çıkardın! Şimdi kâğıdımıza son halini verelim ve bakalım ne oluşturmuşuz:
1 – I
2 – II
3 – III
4 – IIII
5 – V
Sonuç
İşte bu kadar! Kendi parmaklarımızı kullanarak Romen rakamlarından ilk beşini keşfetmiş olduk. Şimdi resimdeki saate tekrar bakarsan, oradaki sembollerin bizim bulduklarımızla aynı olduğunu göreceksin: I, II, III, IV, V…
Artık sen de bir yerde bu sembolleri gördüğünde onların ne anlama geldiğini biliyorsun. Unutma, matematik aslında böyle eğlenceli keşiflerle doludur!