Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin bu güzel soruları senin için adım adım, tane tane çözeceğim. Takıldığın bir yer olursa hiç çekinme, tekrar sorabilirsin. Hadi başlayalım!
6. Soru: Bir çocuk, şekildeki gibi iki düz ayna arasında bulunmaktadır. II. aynaya doğru 5 cm ilerlerse çocuğun I ve II. aynalardaki görüntülerinin arasındaki mesafe kaç cm olur?
Bu soruyu çözmek için düz aynaların en önemli kuralını hatırlamamız gerekiyor: Bir cismin aynaya olan uzaklığı, görüntüsünün aynaya olan uzaklığına her zaman eşittir. Haydi bu bilgiyi kullanarak soruyu adım adım çözelim.
Adım 1: İlk durumu anlayalım.
Görsele baktığımızda, çocuğun I. aynaya olan uzaklığının 10 birim (her birim 1 cm ise 10 cm) ve II. aynaya olan uzaklığının 20 birim (20 cm) olduğunu görüyoruz. Yani iki ayna arasındaki toplam mesafe 10 cm + 20 cm = 30 cm’dir. Bu mesafe hiç değişmez.Adım 2: Çocuğun hareketinden sonraki yeni konumunu bulalım.
Çocuk, II. aynaya doğru 5 cm yürüyor. Bu durumda;
- Çocuğun II. aynaya olan yeni uzaklığı: 20 cm – 5 cm = 15 cm olur.
- Çocuk II. aynaya yaklaştığı için I. aynadan uzaklaşmış olur. Çocuğun I. aynaya olan yeni uzaklığı ise: 10 cm + 5 cm = 15 cm olur.
Gördüğün gibi, çocuk artık iki aynanın tam ortasında duruyor.
Adım 3: Görüntülerin yerini ve aralarındaki mesafeyi hesaplayalım.
Unutma, cismin aynaya uzaklığı = görüntünün aynaya uzaklığı!
- Çocuğun I. aynadaki görüntüsü, I. aynanın 15 cm arkasındadır.
- Çocuğun II. aynadaki görüntüsü, II. aynanın 15 cm arkasındadır.
Şimdi bu iki görüntü arasındaki toplam mesafeyi bulalım. Bu mesafe; (I. görüntünün I. aynaya uzaklığı) + (İki ayna arasındaki mesafe) + (II. görüntünün II. aynaya uzaklığı) kadardır.
Toplam Mesafe = 15 cm + 30 cm + 15 cm = 60 cmSonuç olarak, çocuğun iki aynadaki görüntüsü arasındaki mesafe 60 cm olur.
Doğru cevap D) 60 seçeneğidir.
7. Soru: Odak noktası N olan çukur aynaya şekildeki gibi gelen ışınlar önce çukur aynadan, sonra da düz aynadan yansıyor. Buna göre ışınlar, düz aynadan yansıdıktan sonra aşağıdakilerden hangisindeki gibi yayılabilir?
Bu soruda iki farklı ayna var: bir çukur ayna ve bir düz ayna. Işığın izlediği yolu adım adım takip edelim.
Adım 1: Işınların çukur aynadan yansıması.
Çukur aynalarda çok önemli bir kural vardır: Asal eksene paralel gelen ışınlar, yansıdıktan sonra odak noktasında toplanır. Soruda da ışınların asal eksene paralel geldiğini ve odak noktasının N olduğunu görüyoruz. Demek ki, bu paralel ışınlar çukur aynaya çarptıktan sonra hepsi N noktasına doğru yönelecek şekilde yansır.Adım 2: Işınların düz aynadan yansıması.
Çukur aynadan N noktasına doğru giden ışınlar, N’ye ulaşamadan yolları üzerindeki düz aynaya çarpıyorlar. Şimdi de düz aynanın özelliğini düşünelim. Düz aynaya gelen ışınlar, sanki aynanın arkasındaki bir noktadan geliyormuş gibi yansır (buna sanal görüntü diyoruz).
Burada ışınlar N noktasına doğru toplanmaya çalışırken düz aynaya çarpıyor. Düz ayna da bu ışınları, N noktasının kendi arkasındaki simetriğinden (sanal görüntüsünden) çıkıyormuş gibi yansıtır. Yani toplanmaya çalışan ışınlar, düz aynadan yansıdıktan sonra dağılmaya başlar.Adım 3: Şıkları inceleyelim.
- A) Işınlar paralel gidiyor. Bu yanlış.
- B) Işınlar bir noktadan dağılarak gidiyor. Bu, bizim bulduğumuz sonuçla aynı!
- C) Işınlar bir noktada toplanmaya devam ediyor. Bu yanlış, düz ayna ışığı dağıtacak şekilde yansıtır.
- D) Işınlar dağılıyor ama farklı bir yönde. Bu da yanlış.
Sonuç olarak, çukur aynada toplanan ışınlar düz aynaya çarptığında dağılarak yansır.
Doğru cevap B) seçeneğidir.
8. Soru: Yukarıdaki kutularda farklı aynalar bulunmaktadır. Kutulara gelen ve kutulardan çıkan ışınlar şekildeki gibi olduğuna göre, kutuların içindeki ayna çeşitleri aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Harika bir soru! Bu soruyu çözmek için küresel ve düz aynaların ışığı nasıl yansıttığını bilmemiz yeterli. Hadi kutuları tek tek inceleyelim.
Adım 1: Birinci kutuyu inceleyelim.
Kutuya giren ışınlar birbirine paralel. Kutudan çıkan ışınlar ise bir noktada toplanmış. Paralel gelen ışınları bir noktada toplayan ayna türü hangisiydi? Tabii ki çukur ayna! Çukur aynalar, kaşığın iç yüzü gibi davranır ve ışığı toplama özelliğine sahiptir.Adım 2: İkinci kutuyu inceleyelim.
Burada da kutuya giren ışınlar birbirine paralel. Ama kutudan çıkan ışınlar etrafa dağılmış. Sanki aynanın arkasındaki bir noktadan çıkıp saçılıyorlar gibi. Paralel gelen ışınları dağıtarak yansıtan ayna türü ise tümsek ayna‘dır. Tümsek aynalar, kaşığın dış yüzü gibi davranır ve ışığı dağıtır.Adım 3: Üçüncü kutuyu inceleyelim.
Bu kutuya giren paralel ışınlar, yansıdıktan sonra yine birbirine paralel olarak yollarına devam etmişler. Işınların ne yönünü ne de paralelliğini bozan, sadece geldiği gibi geri yansıtan ayna türü düz ayna‘dır.Adım 4: Sonuçları birleştirelim.
- 1. Kutu: Çukur ayna
- 2. Kutu: Tümsek ayna
- 3. Kutu: Düz ayna
Bu sıralamaya uyan seçeneği bulalım.
A) Çukur ayna – Tümsek ayna – Düz ayna
B) Düz ayna – Tümsek ayna – Çukur ayna
C) Tümsek ayna – Çukur ayna – Düz ayna
D) Çukur ayna – Düz ayna – Tümsek aynaGördüğümüz gibi bizim bulduğumuz sıralama A seçeneği ile birebir aynı.
Doğru cevap A) seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Aynalar konusu çok zevklidir, bol bol pratik yaparak daha da iyi öğrenebilirsin. Başarılar dilerim!