Harika bir çalışma! Sevgili öğrencilerim, gelin bu değerlendirme sorularını birlikte, adım adım çözelim ve konuları tekrar edelim. Fen Bilimleri dersini ne kadar iyi anladığımızı görelim!
6. Soru: 2n = 80 kromozomlu hücre, bir mitoz geçirdiğinde oluşacak hücrelerin sayısı ve bu hücrelerin her birinde yer alan kromozom sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Merhaba arkadaşlar, bu soruyu çözmek için mitoz bölünmenin temel kurallarını hatırlamamız yeterli. Unutmayın, mitoz bölünme bir “kopyala-yapıştır” işlemi gibidir.
- Adım 1: Oluşacak Hücre Sayısı
Mitoz bölünme sonucunda bir ana hücreden, genetik olarak tıpatıp aynı iki yeni yavru hücre oluşur. Bu bizim ilk kuralımız. - Adım 2: Yavru Hücrelerin Kromozom Sayısı
Mitoz bölünmenin en önemli özelliği kromozom sayısının değişmemesidir. Yani ana hücrenin kromozom sayısı ne ise, oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı da odur. Soruda ana hücremiz 2n = 80 kromozomlu olduğuna göre, oluşacak her bir yavru hücre de yine 2n = 80 kromozomlu olacaktır. - Adım 3: Sonucu Bulalım
Bu bilgilere göre aradığımız cevap: 2 hücre ve her birinde 2n = 80 kromozom. Şıklara baktığımızda bu cevabın D seçeneğinde olduğunu görüyoruz.
Sonuç: D) 2, 2n = 80
7. Soru: Yandaki grafik, bir hücrenin geçirdiği bölünmeler sonucu kromozom sayısındaki değişimleri göstermektedir. Buna göre I, II ve III ile gösterilen bölünmeler sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Grafik soruları gözünüzü korkutmasın, aslında çok kolaydırlar. Grafiğin dikey çizgisi (ekseni) bize kromozom sayısını gösteriyor. Kromozom sayısının nasıl değiştiğine bakarak bölünme türünü hemen anlayabiliriz.
- Adım 1: I. Bölünmeyi Analiz Edelim
Grafiğin I. bölümünde kromozom sayısının en baştaki seviyeden yarıya indiğini görüyoruz. Kromozom sayısının yarıya inmesi hangi bölünmenin en tipik özelliğiydi? Tabii ki Mayoz bölünmenin! Demek ki I. bölünme Mayoz. - Adım 2: II. Bölünmeyi Analiz Edelim
Grafiğin II. bölümüne baktığımızda, kromozom sayısının sabit kaldığını, yani değişmediğini görüyoruz. Kromozom sayısının sabit kaldığı bölünme türü hangisiydi? Harikasınız, bu Mitoz bölünmedir. - Adım 3: III. Bölünmeyi Analiz Edelim
Grafiğin III. bölümünde ise kromozom sayısının tekrar yarıya indiğini gözlemliyoruz. Bu durum, yine bir Mayoz bölünme olduğunu gösterir. - Adım 4: Sıralamayı Yapalım
Bulduğumuz sonuçları sıraya koyarsak: Mayoz – Mitoz – Mayoz. Bu sıralama C seçeneğinde verilmiş.
Sonuç: C) Mayoz – Mitoz – Mayoz
8. Soru: Aşağıdaki tabloda, mitoz ve mayoz ile ilgili verilen bilgiler doğru ya da yanlış olarak işaretlenmiştir. Buna göre, hangi işaretlemede hata yapılmıştır?
Bu soruda bize verilen bilgilerin doğruluğunu kontrol edip, tablodaki işaretlemenin doğru yapılıp yapılmadığını bulacağız. Hadi tek tek inceleyelim.
- A) Mitozda iki yeni hücre oluşur. → Bu bilgi Doğru‘dur. Tabloda da “Doğru” olarak işaretlenmiş. Burada bir hata yok.
- B) Mayozda kalıtsal çeşitlilik görülür. → Bu bilgi de Doğru‘dur. Parça değişimi sayesinde çeşitlilik sağlanır. Tabloda “Doğru” olarak işaretlenmiş. Burada da bir hata yok.
- C) Mitozda kromozom sayısı yarıya iner. → Bu bilgi Yanlış‘tır. Mitozda kromozom sayısı sabit kalır. Tabloda “Yanlış” olarak işaretlenmiş. Demek ki bu işaretleme de doğru.
- D) Mayoz iki aşamada gerçekleşir. → Bu bilgi Doğru‘dur. Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki aşamadan oluşur. Ancak tabloda bu bilgi “Yanlış” olarak işaretlenmiş. İşte hatayı bulduk! Bu bilginin “Doğru” olarak işaretlenmesi gerekirdi.
Sonuç: D
9. Soru: Yandaki grafik bir hücrenin mitoz bölünmeler geçirerek oluşturduğu hücre sayısını göstermektedir. Buna göre bu hücrenin kaç defa mitoz geçirdiği hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Arkadaşlar, bir hücrenin kaç kez mitoz geçirdiğini bulmak için sihirli bir formülümüz var: Oluşan Hücre Sayısı = 2n. Buradaki “n” harfi, hücrenin kaç kez bölündüğünü gösterir.
- Adım 1: Grafiği Yorumlayalım
Grafik biraz kafa karıştırıcı çizilmiş olabilir ama dikkatli bakalım. Grafikte kesikli çizgilerle bir nokta işaretlenmiş. Bu noktanın dikey eksende (hücre sayısı) gösterdiği değer 4’tür. Yatay eksende (bölünme sayısı) gösterdiği değer ise 2’dir. Yani grafik bize 2 bölünme sonucunda 4 hücre oluştuğunu anlatmaya çalışıyor. - Adım 2: Formül ile Sağlamasını Yapalım
Şimdi formülümüzü kullanarak şıkları deneyelim. Bize hücrenin kaç defa bölündüğünü soruyor.A) 2 kez bölünürse: 22 = 2 x 2 = 4 hücre oluşur.
B) 3 kez bölünürse: 23 = 2 x 2 x 2 = 8 hücre oluşur.
Grafikteki bilgi (2 bölünmede 4 hücre) A seçeneği ile tam olarak uyuşuyor. Demek ki hücremiz 2 kez mitoz geçirmiş.
Sonuç: A) 2
10. Soru: Mitozda ana hücreden ………………. tane yavru hücre oluşur. Oluşan bu hücrelerin ………………. sayıları, ana canlı ile ………………. sayıdadır. Yukarıda verilen cümlelerde boş bırakılan yerler seçeneklerdeki kelime veya sayılar ile eşleştirildiğinde hangi seçenek dışarıda kalır?
Bu soruda mitoz bölünme ile ilgili bilgilerimizi kullanarak boşlukları dolduracağız ve hangi kelimenin açıkta kaldığını bulacağız.
- Adım 1: Birinci Boşluğu Dolduralım
“Mitozda ana hücreden ………………. tane yavru hücre oluşur.”
Mitozda bir hücreden iki yavru hücre oluşur. O zaman ilk boşluğa “2” gelmeli. (B seçeneğini kullandık) - Adım 2: İkinci ve Üçüncü Boşlukları Dolduralım
“Oluşan bu hücrelerin ………………. sayıları, ana canlı ile ………………. sayıdadır.”
Mitozda değişmeyen ve ana canlıyla aynı olan neydi? Tabii ki kromozom sayısı! O zaman cümle şöyle olur: “Oluşan bu hücrelerin kromozom sayıları, ana canlı ile aynı sayıdadır.”
Bu durumda ikinci boşluğa “kromozom” (A seçeneğini kullandık), üçüncü boşluğa ise “aynı” (C seçeneğini kullandık) kelimeleri gelmelidir. - Adım 3: Dışarıda Kalan Seçeneği Bulalım
Boşlukları doldurmak için A) kromozom, B) 2 ve C) aynı seçeneklerini kullandık. Geriye sadece D seçeneğindeki “4” kaldı.
Sonuç: D) 4