Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte kitabımızdaki bu güzel hikayeyi ve sorusunu adım adım inceleyelim. Bu konuyu anladığınızda bitkilerin ne kadar harika canlılar olduğunu bir kez daha göreceksiniz.
Soru: Yukarıda geçen olayda bir bitkiden alınan yaprağın o hâle gelmesini sağlayan durum nedir? Bu konudaki tahminlerinizi arkadaşlarınızla tartışınız.
Çözüm:
Hikayede annenin, komşusundan aldığı tek bir menekşe yaprağından yepyeni, kocaman bir menekşe bitkisi yetiştirdiğini okuduk. Peki, bu sihir gibi görünen olay nasıl gerçekleşti? Gelin, adımlar halinde inceleyelim.
Adım 1
Öncelikle bu olayın bilimsel adını koyalım. Bir bitkinin yaprak, dal veya gövde gibi bir parçasından yeni bir bitkinin üretilmesine vejetatif üreme denir. Bu, bir eşeysiz üreme çeşididir. Yani bu olayda bir tohum veya döllenme durumu yoktur.
Adım 2
Peki bir yaprak nasıl olur da köklenip yeni bir bitkiye dönüşebilir? Çünkü bitkinin o koparılan yaprağının hücrelerinde, bitkinin tamamını oluşturabilecek genetik bilgi saklıdır. Tıpkı bir binanın bütün planlarının küçücük bir hafıza kartında saklanması gibi. Su, uygun sıcaklık ve ışık gibi şartlar sağlandığında, bu hücreler harekete geçer ve önce kökleri, sonra da yeni yaprak ve gövdeleri oluşturmaya başlar.
Adım 3
Hikayedeki çocuğun sorduğu soruya da cevap verelim: “Komşuda görüp beğendiğin menekşe ile senin diktiğin menekşe aynı mı?” Evet, tamamen aynı! Çünkü vejetatif üreme ile oluşan yeni bitki, kendisinin alındığı ana bitkinin genetik olarak birebir kopyasıdır. Kalıtsal özellikleri hiç değişmez. Rengi de, çiçeğinin şekli de aynı olur.
Sonuç:
Kısacası, metindeki menekşe yaprağının yeni ve tam bir bitki haline gelmesini sağlayan durum, bitkilerde görülen bir eşeysiz üreme çeşidi olan vejetatif üreme‘dir. Bu sayede tek bir ana bitkiden, onunla tamamen aynı özelliklere sahip yeni bitkiler yetiştirebiliriz.
