Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte 2. Ünite Değerlendirme sorularını çözeceğiz. Bu sorular, hücre, organeller, mayoz bölünme gibi önemli konuları ne kadar anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, haydi başlayalım! Soruları adım adım, tane tane açıklayarak çözeceğim, böylece aklınızda hiçbir soru işareti kalmayacak.
1. Soru:
K hücresinin ribozomu vardır.
L hücresinin kloroplastı vardır.
M hücresinin kofulları çok sayıda ve küçüktür.
Yukarıdaki özellikler dikkate alındığında K, L ve M hücreleri hangi canlılara ait olabilir?
A) Tavuk – Köpek – İnsan
B) (Bu şıkta bir canlı listesi bulunmuyor, muhtemelen bir baskı hatası)
C) Brokoli – Fasülye – Tavşan
D) Kırmızı lahana – Kanguru – Kedi
Çözüm:
Bu soruyu çözebilmek için bitki ve hayvan hücrelerinin temel farklarını hatırlamalıyız. Haydi ipuçlarını birlikte inceleyelim.
- Adım 1: L hücresine bakalım. “L hücresinin kloroplastı vardır” diyor. Kloroplast, bitkilere yeşil rengini veren ve fotosentez yapmalarını sağlayan bir organeldir. Sadece bitki hücrelerinde bulunur. O zaman L hücresi kesinlikle bir bitkiye ait olmalı.
- Adım 2: M hücresine bakalım. “M hücresinin kofulları çok sayıda ve küçüktür” diyor. Bu özellik, hayvan hücrelerinin tipik bir özelliğidir. Unutmayın, bitki hücrelerinde genellikle tek ve büyük bir merkezi koful bulunur. O zaman M hücresi bir hayvana ait olmalı.
- Adım 3: K hücresine bakalım. “K hücresinin ribozomu vardır” diyor. Ribozom, protein üretmekle görevlidir ve bütün canlı hücrelerde (hem bitki hem de hayvan) bulunan ortak bir organeldir. Bu yüzden bu bilgi tek başına bize pek bir şey söylemez.
- Adım 4: Şimdi şıkları inceleyelim. L’nin bitki, M’nin hayvan olduğu bir seçenek aramalıyız.
- A şıkkında L hücresi Köpek (hayvan) olarak verilmiş. Bu yüzden A şıkkı yanlıştır.
- C şıkkında L hücresi Fasülye (bitki), M hücresi Tavşan (hayvan) olarak verilmiş. Bu bizim bulgularımızla uyuşuyor! K hücresi de Brokoli (bitki) olabilir, çünkü bitki hücrelerinde de ribozom bulunur. Bu şık doğru görünüyor.
- D şıkkında L hücresi Kanguru (hayvan) olarak verilmiş. Bu yüzden D şıkkı da yanlıştır.
Sonuç: Bu nedenle doğru cevabımız C seçeneğidir.
2. Soru:
● Sitoplazma
■ Çekirdek
▲ Hücre zarı
Yukarıda verilen hücre kısımlarının içten dışa doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
A) ● ▲ ■
B) ▲ ● ■
C) ■ ● ▲
D) ■ ▲ ●
Çözüm:
Bu soruda hücrenin temel kısımlarını bir evin odaları gibi düşünerek içeriden dışarıya doğru sıralayacağız.
- Adım 1: Hücrenin en iç kısmında, adeta beyni gibi olan yönetim merkezi, yani Çekirdek (■) bulunur.
- Adım 2: Çekirdeğin etrafını saran ve organellerin içinde yüzdüğü yumurta akı kıvamındaki sıvıya Sitoplazma (●) denir.
- Adım 3: Hücreyi en dıştan bir duvar gibi saran, onu koruyan ve madde alışverişini kontrol eden yapı ise Hücre zarıdır (▲).
- Adım 4: Öyleyse içten dışa doğru sıralamamız: Çekirdek → Sitoplazma → Hücre zarı şeklinde olmalıdır. Sembollerle ifade edersek: ■ → ● → ▲
Sonuç: Bu sıralama C seçeneğinde doğru bir şekilde verilmiştir.
3. Soru:
Hücrede besinleri parçalayarak enerji üretmede görevlidir.
Bitki hücrelerinde büyük ve az sayıda, hayvan hücrelerinde küçük ve çok sayıda bulunan organeldir.
Madde taşınmasında görevlidir.
Yukarıda verilen ifadeler ile organeller eşleştirildiğinde hangi organel açıkta kalır?
A) Mitokondri
B) Koful
C) Endoplazmik retikulum
D) Lizozom
Çözüm:
Bu soruda verilen görevlerin hangi organellere ait olduğunu bulup eşleştirme yapacağız. Açıkta kalanı bulacağız.
- Adım 1:“Hücrede besinleri parçalayarak enerji üretmede görevlidir.” Bu görev, hücrenin enerji santrali olan Mitokondri‘ye aittir. (A şıkkı eşleşti)
- Adım 2:“Bitki hücrelerinde büyük ve az sayıda, hayvan hücrelerinde küçük ve çok sayıda bulunan organeldir.” Bu tanım, hücrenin deposu olan Koful‘u anlatmaktadır. (B şıkkı eşleşti)
- Adım 3:“Madde taşınmasında görevlidir.” Hücre içindeki yollar gibi görev yapan, madde iletimini sağlayan bu organel Endoplazmik Retikulum‘dur. (C şıkkı eşleşti)
Sonuç: Gördüğünüz gibi Mitokondri, Koful ve Endoplazmik Retikulum’u görevleriyle eşleştirdik. Geriye D) Lizozom kaldı. Lizozom, hücre içi sindirimden sorumlu organeldir ve görevi yukarıda verilmemiştir. Bu yüzden açıkta kalan organel Lizozom’dur.
4. Soru:
Hücre → I → Organ → II → Organizma
Yukarıdaki kavramlar belli bir düzene göre verilmiştir. Buna göre I ve II ile gösterilen yerlere hangi kavramlar gelmelidir?
A) Doku – Sistem
B) Çekirdek – Canlı
C) Sistem – Doku
D) Mitokondri – Canlı
Çözüm:
Bu soru, canlıların yapı basamaklarını, yani organizasyon düzeylerini soruyor. Basit bir apartman gibi düşünebiliriz; tuğlalar odaları, odalar daireleri, daireler apartmanı oluşturur.
- Adım 1: Canlının en temel yapı birimi Hücre‘dir.
- Adım 2: Benzer yapı ve görevdeki hücreler bir araya gelerek Dokuları oluşturur. Demek ki I numaralı boşluğa Doku gelmelidir. (Örn: Kas doku)
- Adım 3: Farklı dokular birleşerek belirli bir görevi yapmak için Organları oluşturur. (Örn: Mide)
- Adım 4: Belirli bir görevi yerine getirmek için birlikte çalışan organlar ise Sistemleri oluşturur. Demek ki II numaralı boşluğa Sistem gelmelidir. (Örn: Sindirim sistemi)
- Adım 5: Bütün sistemlerin uyum içinde çalışmasıyla da Organizma, yani canlı meydana gelir.
Sonuç: Sıralamamız Hücre → Doku (I) → Organ → Sistem (II) → Organizma şeklinde olmalıdır. Bu da A seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.
5. Soru:
Mayoz ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
A) Sonucunda dört hücre oluşur.
B) Sperm ve yumurta oluşumunu sağlar.
C) Kalıtsal çeşitlilik sağlamaz.
D) Eşeyli üremeyi sağlar.
Çözüm:
Bu soruda çok dikkatli olmalıyız! Bizden Mayoz bölünme için yanlış olan bilgiyi bulmamız isteniyor.
- Adım 1: A şıkkını inceleyelim. “Sonucunda dört hücre oluşur.” Bu ifade DOĞRUDUR. Mayoz bölünme, iki aşamada gerçekleşir ve sonunda 4 yeni hücre meydana gelir.
- Adım 2: B şıkkını inceleyelim. “Sperm ve yumurta oluşumunu sağlar.” Bu ifade de DOĞRUDUR. Mayoz, üreme ana hücrelerinden sperm ve yumurta gibi üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşmasını sağlar.
- Adım 3: C şıkkını inceleyelim. “Kalıtsal çeşitlilik sağlamaz.” Bu ifade YANLIŞTIR. Mayoz bölünmenin en önemli özelliklerinden biri, parça değişimi (crossing-over) olayı sayesinde anne ve babadan gelen genlerin karışmasını ve kalıtsal çeşitliliği sağlamasıdır. Bu sayede kardeşler bile birbirinin aynısı olmaz.
- Adım 4: D şıkkını inceleyelim. “Eşeyli üremeyi sağlar.” Bu ifade DOĞRUDUR. Eşeyli üremenin temeli, mayoz ile oluşan bu farklı üreme hücrelerinin birleşmesine dayanır.
Sonuç: Soru bizden “doğru olmayan” ifadeyi istediği için cevabımız C seçeneğidir.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!