Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninizim. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için inceledim ve şimdi hep birlikte, adım adım çözeceğiz. Bu konular ilk başta biraz karışık gelebilir ama örneklerle ne kadar kolay olduğunu göreceksiniz. Hadi başlayalım!
Soru 1: Bileşiği oluşturan elementler, istenildikleri oranda birleşebilir mi?
Bu soruyu cevaplamak için kitaptaki örneklere bir göz atalım. Unutmayın, bileşikler elementlerin kimyasal bir tepkimeyle bir araya gelmesiyle oluşur ve bu birleşmenin de bir kuralı vardır, tıpkı bir yemek tarifi gibi!
Çözüm:
Adım 1: Su (H₂O) örneğini inceleyelim.
Kitabımızda suyun oluşumu için ne gerektiği yazıyor? 2 tane hidrojen atomu ile 1 tane oksijen atomunun bir araya gelmesi gerektiği söyleniyor. Yani su molekülünü oluşturmak için bu oran kesinlikle korunmalı. Kafamıza göre 3 hidrojen ve 5 oksijen alıp “Hadi su yapalım!” diyemeyiz. Dersek, su yerine bambaşka bir şey oluşur ya da hiçbir şey oluşmaz.
Adım 2: Yemek Tuzu (NaCl) örneğini inceleyelim.
Sofralarımızda kullandığımız yemek tuzunun oluşumuna bakalım. Kitap bize 1 tane sodyum atomu ile 1 tane klor atomunun birleştiğini söylüyor. Bu oran da sabittir. Daha fazla sodyum ya da daha az klor kullanamayız. Oran her zaman bire birdir.
Sonuç:
Bu iki örnekten de anladığımız gibi, bileşiği oluşturan elementler istedikleri oranda birleşemezler. Her bileşiğin kendine özgü, sabit bir birleşme oranı vardır. Bu oran değişirse, oluşan madde de değişir.
Kısacası cevap kocaman bir HAYIR!
Soru 2: Bileşiği oluşturan elementler, bileşik oluşumundan sonra hâlâ kendi özelliklerini gösterir mi?
İşte kimyanın en sihirli kısımlarından biri! İki farklı maddenin birleşip bambaşka yeni bir maddeye dönüşmesi. Bakalım elementler kendi kimliklerini koruyabiliyorlar mı?
Çözüm:
Adım 1: Yine su örneğimize dönelim.
- Hidrojen: Nasıl bir elementmiş? Kitapta yazdığına göre yanıcı bir gaz. Yani ateşle yaklaşınca alev alır, patlayabilir.
- Oksijen: Peki oksijen nasıl bir element? O da yakıcı bir gaz. Yani yangınların daha da büyümesini sağlar. Olmazsa ateş yanmaz.
- Su: Bu iki tehlikeli gaz birleşince ne oluşuyor? Su! Peki suyu biz ne için kullanırız? Yangınları söndürmek için!
Gördünüz mü? Yanıcı ve yakıcı iki gaz birleşerek söndürücü bir sıvıya dönüştü. Hidrojen ve oksijen, suyun içinde kendi özelliklerini tamamen kaybettiler.
Adım 2: Yemek tuzu örneği ile sağlamasını yapalım.
- Sodyum: Gümüş renkli, bıçakla bile kesilebilen yumuşacık bir metal. Suya atıldığında patlar! Tek başına oldukça tehlikelidir.
- Klor: Sarı-yeşil renkli, zehirli bir gaz. Solumak çok tehlikelidir.
- Yemek Tuzu: Bu iki tehlikeli madde birleşince neye dönüşüyor? Yemeklerimize lezzet katan, şeffaf, katı kristal yapıdaki tuza!
Ne sodyumun metallik özelliği kalmış ne de klorun zehirli gaz hali. İkisi de kendi özelliklerini kaybederek yepyeni bir madde oluşturmuşlar.
Sonuç:
Elementler bir bileşik oluşturduklarında kendi özelliklerini tamamen kaybederler ve oluşan yeni bileşiğin kendine özgü, yepyeni özellikleri olur.
Yani bu sorunun cevabı da kocaman bir HAYIR!
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorun. İyi çalışmalar dilerim!