Merhaba sevgili öğrencilerim,
Harika bir etkinlik sayfasıyla karşı karşıyayız! Fen Bilimleri dersinde öğrendiğimiz “Karışımlar” konusunu pekiştirmek için bu soruları hep birlikte, adım adım çözelim. Unutmayın, anlamadığınız bir yer olursa sormaktan hiç çekinmeyin. Haydi başlayalım!
***
1. Soru: Aşağıda verilen karışım örneklerinden hangilerinin homojen veya heterojen karışım olduklarını altlarına yazınız.
Bu soruyu çözmeden önce küçük bir hatırlatma yapalım. Neydi bu homojen ve heterojen karışımlar?
- Eğer bir karışıma baktığımızda, onu oluşturan maddeleri ayrı ayrı göremiyorsak, yani her tarafı aynı görünen, tek bir madde gibi duran bir karışımsa ona homojen karışım (çözelti de deriz) diyorduk. Tuzlu su gibi…
- Eğer karışımı oluşturan maddeleri gözümüzle rahatça ayırt edebiliyorsak, yani karışımın her tarafı aynı görünmüyorsa, ona da heterojen karışım diyorduk. Salata gibi…
Şimdi bu bilgiyle görselleri inceleyelim:
a) Pilav Üstü Tavuk
Çözüm: Bu tabağa baktığımızda pirinç tanelerini ve tavuk parçalarını ayrı ayrı görebiliyoruz, değil mi? İki farklı madde olduğunu net bir şekilde ayırt ediyoruz. Bu yüzden bu bir Heterojen Karışım‘dır.
b) Zeytinyağı
Çözüm: Zeytinyağına baktığımızda tek bir madde gibi, sarı renkli, berrak bir sıvı görüyoruz. Aslında zeytinin içindeki yağ ve diğer maddelerin bir karışımıdır ama bu maddeler birbiri içinde o kadar iyi dağılmıştır ki biz onları ayıramayız. Her yeri aynı özelliktedir. Bu yüzden zeytinyağı bir Homojen Karışım‘dır.
c) Kuş Yemi
Çözüm: Kuş yemi paketinin içinde farklı renk ve boyutlarda bir sürü tohum var. Mısır tanelerini, ay çekirdeğini ve diğer tohumları kolayca seçebiliyoruz. Maddeler belirgin bir şekilde ayrı duruyor. Bu yüzden kuş yemi, tipik bir Heterojen Karışım örneğidir.
d) Türk Kahvesi
Çözüm: Türk kahvesi ilk bakışta homojen gibi durabilir ama bardağın dibinde biriken telveyi hepimiz biliriz. Kahve tanecikleri (telve) suyun içinde tam olarak çözünmez, asılı kalır ve zamanla dibe çöker. İçindeki telveyi görebildiğimiz ve dibe çöktüğü için Türk kahvesi bir Heterojen Karışım‘dır.
e) Doğal Gaz
Çözüm: Doğal gaz, metan gibi birçok farklı gazın bir araya gelmesiyle oluşur. Ancak biz bu gazları çıplak gözle ayrı ayrı göremeyiz. Gaz karışımları her zaman homojen özellik gösterir. Bu yüzden doğal gaz bir Homojen Karışım‘dır.
f) Meyve Salatası
Çözüm: Bu sanırım en belirgin örnek! Çilek dilimlerini, kivi parçalarını, üzüm tanelerini… Hepsini ayrı ayrı görüp hatta çatalımızla istediğimizi seçip yiyebiliriz. Karışımı oluşturan meyveler kendi özelliklerini koruyor ve net bir şekilde görünüyorlar. Bu yüzden meyve salatası bir Heterojen Karışım‘dır.
***
2. Soru: Aşağıdaki maddelerden çözelti olanları “✓” işareti ile belirtiniz.
Sevgili arkadaşlar, bu soruda anahtar kelimemiz “çözelti”. Unutmayalım ki, çözelti demek homojen karışım demektir. Yani bizden istenen, hangilerinin tek bir madde gibi göründüğünü bulmamız.
Adım 1: Burun Damlası
Burun damlaları genellikle tuz ve suyun karışımından oluşan tıbbi sıvılardır. İçindeki tuz, suda tamamen çözünür ve dışarıdan bakıldığında tek bir sıvı gibi görünür. Bu yüzden Burun Damlası bir çözeltidir. (Kutucuğa ✓ işareti koymalıyız.)
Adım 2: Süt
Süt, beyaz rengiyle bizi yanıltabilir ve homojen gibi görünebilir. Ancak süt, içinde küçük yağ damlacıklarının asılı kaldığı bir karışımdır (kolloid). Bir süre bekletildiğinde yüzeyinde kaymak tabakası birikmesi de onun heterojen olduğunun bir kanıtıdır. Bu yüzden Süt bir çözelti değildir. (Kutucuk boş kalmalı.)
Adım 3: El Yapımı Portakal Suyu
Taze sıkılmış portakal suyunu bir bardağa doldurup biraz beklettiğimizde, içindeki küçük meyve parçacıklarının (posa) bardağın dibine çöktüğünü görürüz. Bu durum, onun heterojen bir karışım olduğunu gösterir. Bu yüzden El Yapımı Portakal Suyu bir çözelti değildir. (Kutucuk boş kalmalı.)
Adım 4: Mürekkep
Mürekkep, boya veren bir maddenin bir sıvı (genellikle su) içinde çözünmesiyle elde edilir. Genellikle içinde katı parçacıklar görmeyiz ve tek renkli bir sıvı olarak görünür. Bu yüzden Mürekkep bir çözeltidir. (Kutucuğa ✓ işareti koymalıyız.)
Adım 5: Toprak
Toprağı elimize aldığımızda içinde küçük taşlar, kum, bitki kökleri ve çeşitli mineralleri rahatlıkla görebiliriz. Karışımın her yeri aynı özellikte değildir. Bu yüzden Toprak bir çözelti değildir. (Kutucuk boş kalmalı.)
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Harika iş çıkardınız!