Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün birlikte fen bilimleri dersimizdeki “Ünite Değerlendirme” bölümünü çözeceğiz. Bu sorular, öğrendiklerimizi pekiştirmemize yardımcı olacak. Hazırsanız, ilk soruyla başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerde verilen bilgiler doğru ise “D”, yanlış ise “Y” harfini kutucuk içerisine yazınız.
1. Erkek üreme organı spermdir.
Çözüm:
Bu cümlede bir yanlışlık var. Erkek üreme organı sperm değil, testislerdir. Spermler bu organlarda üretilir.
Y
2. Yumurta hücresi hareketli, sperm hücresi hareketsizdir.
Çözüm:
Bu bilgi de doğru değil. Yumurta hücresi hareketsizdir, ancak sperm hücresi kuyruğu sayesinde hareket edebilir. Bu hareketlilik döllenme için önemlidir.
Y
3. Döllenmiş yumurtaya zigot denir.
Çözüm:
Bu doğru bir bilgidir. Yumurta hücresi ile sperm hücresi birleştiğinde oluşan yapıya zigot denir.
D
4. Fetüs gelişerek embriyoya dönüşür.
Çözüm:
Bu da yanlış bir bilgi. Embriyo, döllenmiş yumurtanın gelişmeye başlamasıyla oluşan ilk evredir. Embriyo geliştikçe fetüs adını alır. Yani fetüs embriyodan sonra gelen evredir.
Y
5. Anne adayları sağlıklı ve stresten uzak yaşamalıdır.
Çözüm:
Kesinlikle doğru bir bilgi. Anne adaylarının hem kendi sağlıkları hem de bebeklerinin sağlıklı gelişimi için beslenmelerine dikkat etmeleri, stresten uzak durmaları çok önemlidir.
D
6. Hidra, denizanası, mercan gibi canlılar bölünerek ürer.
Çözüm:
Bu canlılar eşeysiz üreme çeşitlerinden olan tomurcuklanma veya rejenarasyon ile ürerler. Bölünerek üreme daha çok tek hücreli canlılarda görülür. Ancak bu gruptaki canlılar için de eşeysiz üreme geçerlidir. Soruda “bölünerek” ifadesi tam doğru olmasa da, genel anlamda eşeysiz üreme ile çoğaldıkları doğrudur. Ancak sorunun tam doğruluğunu değerlendirirken “bölünerek” kelimesine odaklanırsak, bu doğru kabul edilmeyebilir. Fakat genellikle bu tür sorularda, temel üreme şeklinin eşeysiz olduğu vurgulanır. Eğer seçeneklerde “eşeysiz ürer” gibi bir seçenek olsaydı daha net olurdu. Bu durumda, “bölünerek” kelimesi hassas bir nokta. Yine de, bu canlıların eşeysiz ürediği bilgisi temeldir.
D (Genel anlamda eşeysiz üreme ile çoğaldıkları doğru olduğu için)
7. Kurbağalar ve kelebekler başkalaşım geçirir.
Çözüm:
Bu doğru bir bilgidir. Kurbağalar (larvadan yetişkin kurbağaya) ve kelebekler (tırtıldan kelebeğe) yaşam döngülerinde başkalaşım geçirirler.
D
8. Çiçekte renkli ve güzel kokulu olan kısım, taç yapraktır.
Çözüm:
Evet, bu doğru. Çiçeklerin renkli ve güzel kokulu olan yaprakları taç yapraklarıdır. Bu özellikler böcekleri çekerek tozlaşmaya yardımcı olur.
D
B. Terimlerin başındaki harfleri, ilgili cümlelerin başlarına yazınız.
1. Çiçekli bitkilerde fotosentez yapan yapıdır.
2. Çiçekli bitkilerde polenlerin üretildiği yapıdır.
3. Çiçekli bitkilerde dişi organın yapılarından biridir.
4. Çiçekli bitkilerde tohum oluşumundan sonra gerçekleşen olaydır.
5. Çiçekli bitkilerde polen ile yumurtanın birleşmesidir.
Seçenekler:
a.
b. Yumurtalık
c. Döllenme
d.
e. Başçık
f.
Çözüm:
Şimdi bu terimleri doğru yerlere yerleştirelim:
- Çiçekli bitkilerde fotosentez yapan yapıdır. Bu genellikle yapraktır. Seçeneklerde yaprak yok, bu bir eksiklik. Ancak, eğer seçenekler arasında yaprak gibi bir terim olsaydı onu eşleştirecektik. Sorunun bu haliyle tam bir eşleştirme yapmak zor. Eğer soruda başka seçenekler olsaydı ve yaprak bunlardan biri olsaydı, onu yazardık. Mevcut seçeneklere göre bu soruyu tamamlamak mümkün değil. Ancak, eğer bu bir boşluk doldurma olsaydı ve seçenekler arasında “yaprak” olsaydı, cevabımız “yaprak” olurdu.
- Çiçekli bitkilerde polenlerin üretildiği yapıdır. Polenler erkek organ olan androcium içinde yer alan başçıklarda üretilir. Seçeneklerde ‘e. Başçık’ var.
- Çiçekli bitkilerde dişi organın yapılarından biridir. Dişi organın yaprakları yumurtalık, diğicik ve tepeciktir. Seçeneklerde ‘b. Yumurtalık’ var.
- Çiçekli bitkilerde tohum oluşumundan sonra gerçekleşen olaydır. Tohum oluştuktan sonra genellikle meyve oluşumu gerçekleşir. Seçeneklerde bu da yok.
- Çiçekli bitkilerde polen ile yumurtanın birleşmesidir. Bu olaya döllenme denir. Seçeneklerde ‘c. Döllenme’ var.
Bu bölümdeki bazı seçeneklerin eksik olduğunu görüyorum. Eğer sorunun tamamı bu şekildeyse, 1. ve 4. soruların cevapları mevcut seçeneklerde yok. Ancak elimizdeki seçeneklere göre şunları yazabiliriz:
1. __________ (Bu sorunun cevabı seçeneklerde yok, muhtemelen yaprak olmalı)
2. e. Başçık
3. b. Yumurtalık
4. __________ (Bu sorunun cevabı seçeneklerde yok)
5. c. Döllenme
C. Aşağıdaki cümlelerde verilen noktalı yerleri, kutucuklardaki sözcüklerden uygun olanı ile tamamlayınız (Kelimeler uygun ekler alabilir.).
Kelimeler:
tozlaşma, sıcaklık, ışık, başkalaşım, kuş, oksijen
1. Böcekler _______ ve _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.
Çözüm:
Bu cümlede bir hata var gibi görünüyor. “Böcekler” ile başlayan cümle, “canlılarda yavru bakımı vardır” diye bitiyor. Böceklerin hepsi yavru bakımı yapmaz. Ancak, sorunun mantığına göre, bu boşlukları doldurmamız gerekiyor. Seçeneklerde “kuş” var. Kuşlar yavru bakımı yapar. Bu durumda ilk boşluğa “kuş” yazılabilir. Peki ilk kelime ne olacak? Sorunun yapısı biraz karışık. Eğer “Böcekler, kuşlar ve ______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” şeklinde olsaydı daha mantıklı olurdu. Mevcut haliyle, “Böcekler” kelimesi tek başına bir canlı grubu olarak yavru bakımı ile ilişkilendirilemez. Ancak, eğer burada “Böcekler [bazı türleri], kuşlar ve ______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” gibi bir anlam kastediliyorsa, ilk boşluğa bir canlı grubu gelmeli. Seçeneklerde başka canlı grubu yok. Belki de “Böcekler” kelimesi burada bir örnektir ve diğer boşluklar doldurulmalıdır. Soruyu yeniden okuyalım: “Böcekler _______ ve _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” Bu cümledeki anlam, yavru bakımı olan canlı gruplarını listelemek. Seçeneklerde “kuş” var. Bu durumda bir boşluğa “kuş” yazabiliriz. Diğer boşluğa ne yazılmalı? Seçeneklerde “kuş” dışında canlı grubu yok. Bu sorunun da eksik veya hatalı olduğunu düşünüyorum. Ancak, eğer soruyu şöyle anlarsak: “Yavru bakımı olan canlı gruplarından bazıları böceklerdir, _______ ve _______.” O zaman seçeneklerden “kuş”u kullanabiliriz. Ama iki boşluk var. Belki de ilk boşluğa “kuş” yazacağız ve diğer boşluğa da bir başka canlı grubu gelmeliydi. Ya da soru şöyle olmalıydı: “Böceklerin bazıları, _______ ve _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” Eğer böyleyse, seçeneklerde başka canlı grubu olsaydı onu kullanırdık. Sorunun bu haliyle kesin bir çözüm sunmak zor. Ancak, eğer “kuş”u kullanmamız gerekiyorsa, onu bir yere yerleştirelim. Belki de soru şöyleydi: “Yavru bakımı olan canlı gruplarından bazıları şunlardır: Böcekler, _______ ve _______.” Bu durumda, seçeneklerde “kuş” var. Eğer başka bir canlı grubu olsaydı, onu da kullanırdık. Mevcut seçeneklerle bu soruyu tam olarak cevaplamak mümkün değil.
Sorunun yapısını biraz daha zorlayarak şöyle bir yorum yapabiliriz:
Eğer soru “Böcekler, kuşlar ve ______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” şeklinde olsaydı ve seçeneklerde başka bir canlı grubu olsaydı onu kullanırdık. Mevcut haliyle, eğer iki boşluk doldurulacaksa ve seçeneklerde sadece “kuş” canlı grubu olarak varsa, bu soruda bir problem var. Ancak bazen sorularda “ve” bağlacı birden fazla unsur için kullanılır. Eğer soru şöyle olsaydı: “Böcekler ve kuşlar gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” Bu durumda bir boşluk “kuş” ile doldurulurdu. Diğer boşluk için uygun bir kelime seçeneklerde yok.
Bu soruyu geçiyorum çünkü seçenekler ve cümle yapısı tam olarak uymuyor.
2. Suda yaşayan _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.
Çözüm:
Suda yaşayan canlılardan yavru bakımı yapanlar olabilir. Seçeneklere baktığımızda, “kuş” suda yaşamaz. “Oksijen” bir gazdır. “Tozlaşma”, “sıcaklık”, “ışık” olaylardır. “Başkalaşım” ise bir gelişim sürecidir. Bu durumda, bu soruyu da mevcut seçeneklerle tam olarak cevaplamak mümkün değil. Eğer seçeneklerde “balık”, “yunus” gibi suda yaşayan bir canlı olsaydı, onu kullanırdık.
Bu soruyu da geçiyorum çünkü seçenekler ve cümle yapısı tam olarak uymuyor.
3. Erkek organda oluşan polenlerin dişi organa gelmesine _______ denir.
Çözüm:
Erkek organdan dişi organa polenlerin taşınması olayına tozlaşma denir. Seçeneklerde “tozlaşma” var.
tozlaşma
4. __________ , _______ ve _______ gerekli değildir.
Çözüm:
Bu cümlede neyin gerekli olmadığı soruluyor. Seçeneklerde “sıcaklık”, “ışık”, “oksijen” gibi şeyler var. Canlıların yaşaması için bu üçü de gereklidir. Bu cümlenin de anlamı tam olarak anlaşılmıyor. Eğer “Eşeysiz üreme için _______, _______ ve _______ gerekli değildir.” gibi bir cümle olsaydı, o zaman cevap “eşeyli üreme hücreleri” gibi bir şey olurdu. Ancak bu haliyle, “Gerekli değildir” ifadesi neye yönelik, anlaşılamıyor.
Eğer soru şöyle olsaydı: “Canlıların yaşaması için _______, _______ ve _______ gereklidir.” O zaman cevap “sıcaklık, ışık, oksijen” olabilirdi. Ancak “gerekli değildir” denmiş. Bu durumda, belki de eşeysiz üreme ile ilgili bir durum söz konusu. Eşeysiz üreme için eşeyli üreme hücreleri (sperm ve yumurta) gerekli değildir. Ama seçeneklerde bu yok. Eğer soru şöyle olsaydı: “Eşeysiz üreme için _______, _______ ve _______ gerekli değildir.” O zaman seçeneklerden “sperm”, “yumurta” gibi kelimeler olsa uygun olurdu. Mevcut seçeneklerle bu soruyu da cevaplamak zor.
Bu soruyu da geçiyorum çünkü anlamı tam olarak anlaşılamıyor.
5. Memeli ve _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır.
Çözüm:
Memeliler yavrularını emzirir ve onlara bakar. Seçeneklerde “kuş” var. Kuşlar da yumurtadan çıkan yavrularına bakar. Bu durumda bu cümleyi “Memeli ve kuş gibi canlılarda yavru bakımı vardır.” şeklinde tamamlayabiliriz.
kuş
Özetle, B ve C bölümlerindeki bazı sorularda eksiklikler veya anlaşılmayan noktalar olduğunu düşünüyorum. Ancak elimdeki bilgilerle ve en mantıklı yorumlarla çözebildiklerimi aşağıda tekrar yazıyorum:
B. Terimlerin başındaki harfleri, ilgili cümlelerin başlarına yazınız.
1. Çiçekli bitkilerde fotosentez yapan yapıdır. (Cevap seçeneklerde yok, muhtemelen yaprak olmalı.)
2. Çiçekli bitkilerde polenlerin üretildiği yapıdır. ->e. Başçık
3. Çiçekli bitkilerde dişi organın yapılarından biridir. ->b. Yumurtalık
4. Çiçekli bitkilerde tohum oluşumundan sonra gerçekleşen olaydır. (Cevap seçeneklerde yok.)
5. Çiçekli bitkilerde polen ile yumurtanın birleşmesidir. ->c. Döllenme
C. Aşağıdaki cümlelerde verilen noktalı yerleri, kutucuklardaki sözcüklerden uygun olanı ile tamamlayınız.
1. Böcekler _______ ve _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır. (Bu soru eksik.)
2. Suda yaşayan _______ gibi canlılarda yavru bakımı vardır. (Bu soru eksik.)
3. Erkek organda oluşan polenlerin dişi organa gelmesine tozlaşma denir.
4. __________ , _______ ve _______ gerekli değildir. (Bu soru eksik.)
5. Memeli ve kuş gibi canlılarda yavru bakımı vardır.
Umarım bu açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Fen bilimleri dersinde başarılar dilerim!